Yabancı Bayraklı Gemilerde Deniz Hizmetinin Sayılmaması: GİBS Kaydı, İtiraz ve Dava

Yabancı bayraklı gemilerde deniz hizmetinin sayılmaması, gemiadamlarının yeterlik terfisi ve belge yenileme işlemlerini etkileyebilen önemli bir idari uyuşmazlıktır. Gemide fiilen çalışılmış olması kadar, bu çalışmanın usulüne uygun bildirilmesi ve belgelerle doğrulanması da önem taşır. Gemi İnsanları Bilgi Sistemi’ne (GİBS) yapılan bildirimlerdeki eksiklikler, ordino tarihlerindeki hatalar veya yurt dışı giriş ve çıkış kayıtlarıyla uyumsuzluklar, hizmetin kabul edilmemesine neden olabilir.

Gemiadamları ve Kılavuz Kaptanlar Yönetmeliği’nin 45. maddesi, kapsamına giren yabancı bayraklı gemi hizmetleri için gemiye katılış ve gemiden ayrılış ordinolarının en geç iki ay içerisinde GİBS’e girilmesini öngörür. Ancak iki aylık sürenin geçirilmesi, deniz hizmetinin her durumda kesin olarak kaybedildiği anlamına gelmez. İlgili hizmet dönemine ait sosyal güvenlik primlerinin en az asgari ücret üzerinden isteğe bağlı sigortalılık veya yurt dışı borçlanma yoluyla ödendiğini gösteren belgelerin sunulması hâlinde, düzenleme uyarınca bu süre şartı aranmaz.

Deniz hizmetinin reddedilmesi veya önceden kabul edilen hizmetin iptal edilmesi durumunda; işlemin gerekçesi, hizmet tarihleri, sunulan belgeler ve tebliğ tarihi birlikte değerlendirilmelidir. Bu makalede, yabancı bayraklı gemilerde deniz hizmetinin geçerlilik şartları, GİBS kayıt süreci, geç bildirim hâlinde izlenebilecek yollar ve ret kararına karşı itiraz ile dava süreci ele alınmaktadır.

Yabancı Bayraklı Gemilerde Deniz Hizmeti Hangi Şartlarda Geçerli Sayılır?

Yabancı bayraklı gemide yapılan çalışmanın deniz hizmeti olarak kabul edilebilmesi için hizmetin belgelenmesi, bildirim şartlarının yerine getirilmesi ve kayıtların birbiriyle uyumlu olması gerekir. Hizmetin kabul edilmesi ile belirli bir yeterlik terfisi veya belge yenileme başvurusunda yeterli bulunması ise ayrı değerlendirmelerdir. Bu nedenle yalnızca çalışılan süreye değil, başvurulan yeterlik bakımından aranan hizmetin niteliğine de bakılmalıdır.

Hizmetin Başlangıç Tarihine Göre Uygulanacak Düzenlemenin Belirlenmesi

Yönetmeliğin 45. maddesindeki iki aylık bildirim hükmü, Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihten sonra başlayan deniz hizmetleri için düzenlenmiştir. Bu nedenle hizmetin başlangıç tarihi, uygulanacak kuralların belirlenmesinde doğrudan önem taşır.

Önceki dönemde başlayan hizmetler incelenirken ilgili dönemin mevzuatı ve varsa geçiş düzenlemeleri ayrıca değerlendirilmelidir. Başvurunun bugün yapılması, geçmişteki bütün hizmetlerin otomatik olarak aynı bildirim şartına tabi tutulması için tek başına yeterli değildir. İtiraz hazırlanırken hizmet başlangıcı, gemiden ayrılış, GİBS bildirimi ve ret kararı tarihleri ayrı ayrı belirlenmelidir.

Yabancı Bayraklı Gemi Deniz Hizmeti GİBS’e Nasıl İşlenir?

Yabancı bayraklı gemide yapılan deniz hizmetinin GİBS’e bildirilmesinde, gemiye katılış ve gemiden ayrılış bilgilerinin doğru kaydedilmesi ve bu bilgileri doğrulayan belgelerin sunulması önem taşır. Bildirim yapılırken gemi bilgileri, görev ve hizmet tarihleri arasında tutarlılık sağlanmalıdır. Sisteme bilgi girilmesi ile hizmetin idarece incelenerek kabul edilmesi birbirinden ayrı aşamalardır.

Gemiye Katılış ve Gemiden Ayrılış Ordinolarının Bildirilmesi

Gemiye katılış ve gemiden ayrılış ordinoları, gemiadamının hizmet döneminin belirlenmesinde kullanılan temel belgelerdendir. Yönetmeliğin 45. maddesi, kapsamındaki yabancı bayraklı gemi hizmetleri bakımından bu ordinoların GİBS’e girilmesini öngörür.

Bildirim öncesinde özellikle şu bilgilerin kontrol edilmesi yararlıdır:

• Gemiadamının adı, soyadı ve kimlik bilgilerinin doğruluğu.
• Geminin adı ve belgelerde yer alan diğer tanımlayıcı bilgiler.
• Gemide üstlenilen görev ile hizmet belgelerindeki görev bilgilerinin uyumu.
• Gemiye katılış ve gemiden ayrılış tarihlerinin doğruluğu.
• Yüklenen belgelerin okunaklı ve eksiksiz olması.

Kayıt ile belge arasında farklılık varsa bu farklılığın nedeni açıklanmalı ve mümkünse kaynağındaki hata düzeltilmelidir. Örneğin ordinodaki tarih ile hizmet belgesindeki tarihin farklı olması hâlinde, yalnızca sisteme yeni bir tarih yazılması yerine doğru tarihi gösteren belgeyle açıklama yapılması daha sağlıklı olacaktır.

GİBS Kaydında İki Aylık Süre ve Bildirim Tarihinin Önemi

Yönetmelik, gemiye katılış ve gemiden ayrılış ordinolarının en geç iki ay içerisinde GİBS’e girilmesini düzenler. Bu nedenle katılış bildiriminin yapılması için gemiden ayrılışın beklenmesi, süre yönünden sorun doğurabilir. Katılış ve ayrılış kayıtları, ilgili olayların tarihleri esas alınarak ayrı ayrı takip edilmelidir.

Başvuru sonrasında bildirim tarihini gösteren sistem kayıtlarının ve başvuru numarasının saklanması önemlidir. Teknik bir hata nedeniyle işlem tamamlanamıyorsa hata ekranı, tarih bilgisi ve ilgili birime yapılan yazılı bildirimler muhafaza edilmelidir. Bu kayıtlar, sonradan ortaya çıkabilecek bir uyuşmazlıkta zamanında işlem yapılmaya çalışıldığının açıklanmasına yardımcı olabilir.

Deniz Hizmetini Kanıtlamak İçin Sunulacak Belgeler

Deniz hizmetinin doğrulanmasında temel belgeler ile somut olayda ihtiyaç duyulabilecek destekleyici belgeler birbirinden ayrılmalıdır. Her başvuruda aynı ek belgelerin zorunlu olduğu varsayılmamalıdır. Yönetmelik, idareye gerekli gördüğü durumlarda ilave bilgi ve belge isteme imkânı tanır.

Destekleyici belgelerin amacı, çalışmanın hangi gemide, hangi görevle ve hangi tarihler arasında gerçekleştirildiğini açıklığa kavuşturmaktır. Başvuru dosyasında tarih ve görev bilgilerinin tutarlı olması, belge sayısının fazla olmasından daha önemlidir.

GİBS’e İki Ay İçinde Bildirilmeyen Deniz Hizmeti Sayılır mı?

GİBS’e iki ay içinde bildirilmeyen deniz hizmetinin kabul edilmesi, Yönetmelikteki istisnanın şartları sağlandığında mümkündür. Gemiadamları ve Kılavuz Kaptanlar Yönetmeliği’nin 45. maddesine göre, hizmetin kanıtlanması gereken dönemlere ait sosyal güvenlik primlerinin en az asgari ücret üzerinden isteğe bağlı sigortalılık veya yurt dışı borçlanma yoluyla ödendiğini gösteren belgeler sunulduğunda iki aylık bildirim şartı aranmaz. Ancak bu istisna, hizmetin gerçekliğine ve başvurulan yeterliğe uygunluğuna ilişkin diğer kontrolleri ortadan kaldırmaz.

İsteğe Bağlı Sigorta ve Yurt Dışı Borçlanma Belgeleriyle Hizmetin Kanıtlanması

Süresinde bildirilmeyen hizmet için yapılacak başvuruda, ilgili döneme ait primlerin ödendiğini gösteren belgeler sunulmalıdır. Düzenleme ödeme şartına dayandığından, yalnızca sigortalılık başvurusu yapılmış olması veya borçlanma talebinde bulunulması, ödeme belgesiyle aynı şekilde değerlendirilemez.

Başvuruda prim belgeleri, gemiye katılış ve gemiden ayrılış ordinolarıyla ilişkilendirilerek açıklanmalıdır. Hangi ödemenin hangi hizmet dönemini karşıladığı açıkça gösterilirse, idarenin başvuruyu değerlendirmesi ve olası bir ret gerekçesinin denetlenmesi kolaylaşır.

Buradaki istisna, deniz hizmetinin idarece kabulüne ilişkin bir düzenlemedir. Kişinin isteğe bağlı sigortalılık veya yurt dışı borçlanma imkânından yararlanıp yararlanamayacağı ise kendi sosyal güvenlik koşulları çerçevesinde ayrıca incelenmelidir.

Prim Ödemelerinin Kapsadığı Dönem ve Asgari Ücret Şartı

Yönetmelik, herhangi bir döneme ait prim ödemesini yeterli görmez; kanıtlanmak istenen hizmet süresiyle ilgili ve en az asgari ücret üzerinden yapılmış ödeme arar. Bu nedenle ödeme belgelerinde görünen dönem ile kabulü istenen deniz hizmeti dönemi karşılaştırılmalıdır.

Örneğin altı aylık bir deniz hizmetinin kabulü talep ediliyorsa, sunulan ödeme belgelerinin bu dönemin tamamını mı yoksa yalnızca bir kısmını mı kapsadığı belirlenmelidir. Daha kısa bir dönemi kapsayan belgelerin bütün hizmet süresi için yeterli olduğu varsayılmamalıdır.

Başvuru hazırlanırken şu üç husus birlikte kontrol edilmelidir:

• Prim ödemelerinin hangi hizmet tarihlerini kapsadığı.
• Ödemenin, düzenlemede belirtilen yöntemlerden biriyle yapılıp yapılmadığı.
• Ödemeye esas tutarın ilgili dönem bakımından aranan şartı karşılayıp karşılamadığı.

Deniz Hizmeti Neden Reddedilir veya İptal Edilir?

Yabancı bayraklı gemilerdeki deniz hizmetinin kabul edilmemesi; bildirim eksikliği, belgeler arasındaki çelişki veya çalışmanın doğrulanamaması gibi gerekçelere dayanabilir. İzlenecek hukuki yolun belirlenebilmesi için idarenin hangi hizmet dönemini, hangi somut nedenle kabul etmediği açıklığa kavuşturulmalıdır. Eksik belge talebi ile başvuruyu sonuçlandıran ret kararı da birbirinden ayrılmalıdır.

Ordino, Hizmet Belgesi ve GİBS Kayıtlarındaki Eksiklikler

Gemiye katılış veya gemiden ayrılış ordinosunun bulunmaması, hizmet tarihlerinin yanlış girilmesi ya da belgelerde farklı görevlerin gösterilmesi, çalışmanın doğrulanmasını güçleştirebilir. Örneğin hizmet belgesinde belirtilen ayrılış tarihi ile GİBS kaydındaki tarihin farklı olması, kabul edilecek hizmet süresini doğrudan etkileyebilir.

Böyle bir durumda önce eksikliğin belge sunularak giderilip giderilemeyeceği veya kaydın düzeltilmesinin gerekip gerekmediği belirlenmelidir. İtirazda yalnızca “gemide çalıştım” açıklamasıyla yetinmek yerine, uyuşmazlık bulunan kayıt gösterilmeli ve doğru bilgi dayanak belgesiyle açıklanmalıdır.

Deniz Hizmeti ile e-Devlet Yurt Dışı Giriş ve Çıkış Kayıtlarının Uyuşmaması

Yönetmeliğin 45. maddesi, yabancı bayraklı gemilerdeki hizmet sürelerinin e-Devlet sistemindeki yurt dışı giriş ve çıkış kayıtlarıyla uyumlu olmasını arar. Dolayısıyla beyan edilen hizmet dönemiyle sınır geçiş kayıtları arasındaki farklılık, idarenin incelemesinde önem taşır.

Bununla birlikte, yurt dışına çıkış tarihi ile gemiye katılış tarihinin birebir aynı olmaması tek başına çelişki anlamına gelmez. Gemiye ulaşmak için yapılan yolculuk veya gemiden ayrıldıktan sonraki dönüş süreci nedeniyle tarihler arasında açıklanabilir bir aralık bulunabilir. Esas olan, kayıtların çalışma dönemini birlikte ve tutarlı biçimde açıklamasıdır.

Farklılığın niteliğine göre pasaport kayıtları, ulaşım belgeleri, şirket yazıları veya gemiye katılış ve ayrılışı doğrulayan diğer belgeler sunulabilir. Resmî kayıtta hata bulunduğu ileri sürülüyorsa, bu hatanın düzeltilmesi için yapılan başvurunun da belgelenmesi yararlı olacaktır.

İdarenin Ek Belge ve Hizmet Doğrulama Talepleri

İdare, hizmetin kanıtlanması için gerekli gördüğünde ek bilgi ve belge isteyebilir. Ayrıca Yönetmeliğin 45. maddesinin üçüncü fıkrası, yabancı bayraklı gemilerdeki hizmetlerin doğrulanması amacıyla isteğe bağlı sigortalılık veya yurt dışı borçlanma zorunluluğu getirilebilmesine imkân tanır.

Ek belge talebiyle karşılaşıldığında, istenen belgenin hangi hizmet dönemine ve hangi tereddüde ilişkin olduğu belirlenmelidir. Belge sunulamıyorsa bunun nedeni açıklanmalı; aynı hususu doğrulayabilecek başka kayıtlar varsa değerlendirilmesi istenmelidir. Ancak alternatif belge sunulmasının, mevzuatta açıkça aranan bir şartı her durumda karşılayacağı varsayılmamalıdır.

Ek belge talebinin cevapsız bırakılması yerine, süresi içinde belgeli ve gerekçeli yanıt verilmesi, başvurunun değerlendirilmesi ve sonradan doğabilecek uyuşmazlığın aydınlatılması açısından önemlidir.

Hizmetin İlk Başvuruda Reddedilmesi ile Önceden Onaylanan Hizmetin İptali Arasındaki Fark

İlk başvuruda hizmetin reddedilmesi, sunulan çalışmanın henüz kabul edilmemesi anlamına gelir. Önceden onaylanan hizmetin sonradan iptal edilmesinde ise daha önce yapılmış olumlu bir değerlendirme değiştirilmektedir. Bu nedenle ikinci durumda önceki onayın içeriği, iptale neden olan yeni tespit ve hizmete dayanılarak gerçekleştirilen işlemler ayrıca incelenmelidir.

Önceden onay verilmiş olması, hizmetin hiçbir koşulda yeniden incelenemeyeceği anlamına gelmez. Bununla birlikte, sonradan verilen iptal kararında önceki kabulün neden değiştirildiği somut biçimde ortaya konulmalıdır. İtiraz hazırlanırken yalnızca GİBS’teki son durumun ekran görüntüsüyle yetinilmemeli; önceki onay kayıtları ve iptalin dayanağını açıklayan yazılar da dosyaya eklenmelidir.

Deniz Hizmetinin Sayılmaması Kararına Nasıl İtiraz Edilir?

Deniz hizmetinin sayılmaması kararına karşı, ret gerekçelerini karşılayan belgelerle idari başvuru yapılabilir. Başvuruda hangi işlemin değiştirilmesinin istendiği, hangi hizmet döneminin kabul edilmediği ve ret gerekçesinin neden hatalı olduğu açıkça belirtilmelidir. Dava açma süresinin korunması için başvurunun zamanı ve yöneltildiği makam da önem taşır.

Ret Gerekçesinin ve İşlemi Tesis Eden Makamın Belirlenmesi

İlk olarak, hizmetin kabul edilmediğini gösteren karar veya bildirim temin edilmelidir. GİBS ekranındaki kısa bir açıklama, ret gerekçesinin bütününü ortaya koymayabilir. Bu nedenle işlemin tarihi, sayısı, hangi makam tarafından tesis edildiği ve hangi belgelere dayandığı belirlenmelidir.

Başvurunun yöneltileceği makam, işlemi yapan birime ve idari teşkilat içindeki konumuna göre tespit edilir. İYUK 11 kapsamında işlemin kaldırılması, geri alınması, değiştirilmesi veya yeni bir işlem yapılması üst makamdan; üst makam yoksa işlemi yapan makamdan istenir. Bu başvuru, idari dava açılmadan önce ve dava açma süresi içinde yapılmalıdır.

Yalnızca kararın gerekçesini öğrenmek veya belge örneği almak amacıyla yapılan başvurunun, dava açma süresini durdurduğu varsayılmamalıdır. Süre hesabı yapılırken başvurunun adı kadar içeriği ve talebi de değerlendirilmelidir.

İdari Başvuru Dilekçesinde Bulunması Gereken Açıklamalar ve Belgeler

İtiraz dilekçesi, ret kararındaki gerekçeler esas alınarak hazırlanmalıdır. Birden fazla hizmet dönemi söz konusuysa her dönem ayrı gösterilmeli; hangi belgenin hangi dönemi doğruladığı açıklanmalıdır.

Dilekçede şu bilgilere yer verilmesi yararlıdır:

• Başvuru sahibi: Kimlik, iletişim ve ilgili gemiadamı bilgileri.
• İtiraz edilen işlem: Kararın tarihi, sayısı, bildirildiği tarih ve varsa GİBS başvuru numarası.
• Hizmet bilgileri: Geminin adı, gemideki görev, katılış ve ayrılış tarihleri.
• İtiraz nedenleri: Ret gerekçesindeki maddi hata, değerlendirilmediği ileri sürülen belge veya yanlış uygulandığı belirtilen hüküm.
• Deliller: Ordinolar, hizmet belgeleri, giriş ve çıkış kayıtları, ilgili prim ödeme belgeleri ve önceki onaylar.
• Talep: Ret veya iptal işleminin kaldırılması, ilgili hizmetin kabul edilmesi ve buna bağlı başvurunun yeniden değerlendirilmesi.

Örneğin ret kararı geç bildirime dayanıyorsa, dilekçede yalnızca fiilî çalışma anlatılmamalı; süre şartının istisnasından yararlanılmasını sağlayan belgeler de gösterilmelidir. Uyuşmazlık tarihler arasındaki farklılıktan kaynaklanıyorsa, bu farklılığın nedeni açıklanmalıdır.

Başvuru sonunda teslim veya kayıt tarihini gösteren belgenin saklanması, hem başvurunun yapıldığının hem de süre hesabının ispatı bakımından önemlidir.

Deniz Hizmetinin Reddi veya İptaline Karşı Dava Nasıl Açılır?

Yabancı bayraklı gemideki deniz hizmetinin reddedilmesi veya önceden kabul edilen hizmetin iptal edilmesi işlemine karşı, hukuka aykırılık iddialarıyla iptal davası açılabilir. Dava hazırlığında öncelikle kişinin mesleki durumunu etkileyen kesin işlemin belirlenmesi, ardından mahkeme, davalı idare ve süre yönünden inceleme yapılması gerekir.

Dava Konusu İşlemin Belirlenmesi: Hizmet Reddi, Terfi Reddi veya Belge Yenilememe

Uyuşmazlık, doğrudan deniz hizmetinin kabul edilmemesinden kaynaklanabileceği gibi bu gerekçeyle yeterlik terfisi veya belge yenileme başvurusunun reddedilmesiyle de ortaya çıkabilir. Dilekçede hangi kararın iptalinin istendiği, işlemin tarihi ve sayısıyla açıkça gösterilmelidir.

Örneğin önce hizmetin kabul edilmediği bildirilmiş, ardından bu nedenle terfi başvurusu reddedilmiş olabilir. Böyle bir durumda her iki işlemin içeriği ve bildirim tarihleri ayrı incelenmelidir. Aralarında maddi veya hukuki bağlantı ya da sebep-sonuç ilişkisi bulunan işlemlere karşı, İYUK 5’teki koşullar çerçevesinde aynı dilekçeyle dava açılması değerlendirilebilir.

Sonradan verilen terfi ret kararının, önceki hizmet ret işlemine karşı kaçırılmış dava süresini kendiliğinden yeniden başlattığı varsayılmamalıdır.

Görevli ve Yetkili Mahkeme ile Davalı İdarenin Belirlenmesi

Bireysel hizmet reddi veya iptali işlemlerinde görevli yargı yeri kural olarak idare mahkemesidir.

Bu nedenle gemiadamının ikamet ettiği yerde veya her durumda Ankara’da dava açılacağı kabul edilmemelidir. Kararı hangi makamın, hangi yetkiyle verdiği incelenmelidir. Davalı idare de işlem yazısı ve ilgili birimin teşkilat içindeki konumu esas alınarak belirlenir.

Dava Açma Süresi ve Tebliğ Tarihinin Önemi

İdare mahkemesinde dava açma süresi 60 gündür. Süre, kural olarak yazılı bildirimi izleyen gün başlar. Süresinde yapılan İYUK 11 başvurusunun süreye etkisi ayrıca hesaba katılır.

GİBS bildirimi, tebligat ve varsa idari itiraz cevabı birlikte incelenerek bir tarih sıralaması oluşturulmalıdır. Elektronik sistemde görülen her açıklamanın hukuki niteliği aynı olmayabileceğinden, bildirimin içeriği ve yöntemi değerlendirilmeden süre başlangıcı hakkında kesin sonuca varılmamalıdır.

Mahkemeye Sunulacak Deliller ve Hukuka Aykırılık İddiaları

Dava dilekçesinde olaylar tarih sırasıyla anlatılmalı; her ret gerekçesi ilgili belgeyle karşılanmalıdır. Dosyada özellikle şu belgeler bulunmalıdır:

• Ret veya iptal kararı ile bildirim kayıtları.
• Gemiye katılış ve gemiden ayrılış ordinoları.
• Deniz hizmet belgesi ve GİBS işlem geçmişi.
• Uyuşmazlıkla ilgili yurt dışı giriş ve çıkış kayıtları.
• Gerekiyorsa prim ödeme veya borçlanma belgeleri.
• İdari başvuru dilekçesi, ekleri ve verilen cevap.
• Varsa önceki hizmet onayı ile terfi veya yenileme kararları.

İptal davasında işlem; yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden hukuka uygunluk denetimine tabi tutulur. Somut dosyada yanlış hizmet tarihinin esas alınması, sunulan ödeme belgelerinin değerlendirilmemesi veya kayıt farklılığını açıklayan delillerin göz ardı edilmesi gibi iddialar ortaya konulabilir.

Deniz Hizmeti Uyuşmazlıklarında Yürütmenin Durdurulması İstenebilir mi?

Deniz hizmetinin reddi veya iptaline karşı açılan davada yürütmenin durdurulması istenebilir. Bu talep, dava sonuçlanıncaya kadar işlemin uygulanmasının durdurulmasını amaçlayan geçici bir hukuki korumadır. Yalnızca dava açılması, ret veya iptal kararının etkilerini kendiliğinden durdurmaz.

Açık Hukuka Aykırılık ve Telafisi Güç Zarar Şartları

İYUK 27 uyarınca yürütmenin durdurulmasına karar verilebilmesi için işlemin açıkça hukuka aykırı olması ve uygulanması hâlinde telafisi güç veya imkânsız zarar doğması şartlarının birlikte gerçekleşmesi gerekir. Dolayısıyla yalnızca işlemin hatalı olduğunu ileri sürmek veya gelir kaybı yaşandığını belirtmek yeterli değildir; her iki koşul da somut olay üzerinden açıklanmalıdır.

Deniz hizmeti uyuşmazlıklarında açık hukuka aykırılık iddiası; süre şartının istisnasını karşılayan belgelerin değerlendirilmemesi, yanlış hizmet tarihlerinin esas alınması veya ret gerekçesinin dosyadaki kayıtlarla çelişmesi gibi nedenlere dayandırılabilir. Ancak bu durumların varlığı ve hukuki etkisi, belgeler üzerinden mahkemece değerlendirilir.

Telafisi güç zarar bakımından ise hizmetin sayılmamasının gemici veya zabitin mesleki faaliyetini somut olarak nasıl etkilediği gösterilmelidir. Yaklaşan bir işe başlama tarihinin kaçırılması, belge yenilenemediği için mevcut çalışmanın sürdürülememesi veya belirli bir terfi imkânının kaybedilmesi, koşullarına göre değerlendirilebilecek durumlardır. Her gelir kaybının tek başına bu şartı karşılayacağı söylenemez.

Terfi, Belge Yenileme ve İşe Başlama Kaybının Belgelenmesi

Yürütmenin durdurulması talebinde, “mesleki geleceğim olumsuz etkilenmektedir” şeklindeki genel bir açıklama yerine işlem ile ortaya çıkacak zarar arasındaki bağlantı kurulmalıdır. Özellikle yaklaşan tarihler ve karşılanamayan şartlar açıkça gösterilmelidir.

Örneğin belirli bir tarihte gemiye katılması planlanan kişinin, hizmeti kabul edilmediği için gerekli yeterlik belgesini yenileyememesi hâlinde; katılış tarihi, belge şartı ve yenilemenin neden yapılamadığı birlikte belgelenmelidir. İş fırsatının hangi tarihte kaybedileceği de açıklanarak talebin aciliyeti ortaya konulabilir.

Deniz Hizmetinin Sayılmaması Nedeniyle Tazminat Alınabilir mi?

Deniz hizmetinin hukuka aykırı biçimde sayılmaması nedeniyle oluşan ve belgelenebilen zararlar için idareye karşı tam yargı davası açılabilir. Ancak hizmetin reddi işleminin mahkemece iptal edilmesi, ileri sürülen bütün kazanç kayıplarının otomatik olarak ödenmesini sağlamaz. Tazminat için zararın varlığı, kapsamı ve idari işlemle bağlantısı ayrıca ortaya konulmalıdır.

Kazanç Kaybı İçin Tam Yargı Davasının Şartları

Deniz hizmetinin kabul edilmemesi; yeterlik belgesinin yenilenememesine, terfi başvurusunun reddedilmesine veya belirli bir işte çalışılamamasına neden olabilir. Bununla birlikte çalışılamayan her dönem için kendiliğinden ücret alacağı doğmaz. İdarenin sorumluluğunu gerektiren durum ile talep edilen maddi kayıp arasındaki bağlantı somutlaştırılmalıdır.

Örneğin işe başlama tarihi, görev ve ücretin belirlendiği bir sözleşmenin, gerekli belgenin yenilenememesi nedeniyle uygulanamaması tazminat talebinde değerlendirilebilir. Buna karşılık, yalnızca “terfi etseydim daha yüksek ücretli bir iş bulabilirdim” açıklaması, kaybın gerçekleştiğini ve miktarını göstermekte yetersiz kalabilir.

Tazminat talebi için her durumda önce iptal davasının sonuçlanması zorunlu değildir. İYUK 12 uyarınca doğrudan tam yargı davası açılması, iptal ve tam yargı taleplerinin birlikte ileri sürülmesi veya önce iptal davası açılarak kanundaki süre koşulları içinde sonradan tam yargı davasına başvurulması mümkündür. İzlenecek yol, işlemin ve zararın ortaya çıkış tarihleri dikkate alınarak belirlenmelidir.

Zararın ve İdari İşlemle Bağlantısının İspatı

Kazanç kaybının ispatında üç soruya açık cevap verilmelidir: Hangi iş veya gelir kaybedildi, kayıp hangi dönemde oluştu ve hizmetin sayılmaması bu kayba nasıl neden oldu?

Bu amaçla şu belgeler kullanılabilir:

• Ücret, görev ve çalışma dönemini gösteren iş sözleşmesi.
• İşe kabulü ve planlanan gemiye katılış tarihini doğrulayan yazışmalar.
• İşe başlanamamasının veya sözleşmenin sona ermesinin nedenini açıklayan işveren yazısı.
• Yeterlik belgesinin yenilenmemesi veya terfi başvurusunun reddine ilişkin karar.
• Önceki ücret bordroları ve banka ödeme kayıtları.
• Zarar döneminde başka bir işte çalışılıp çalışılmadığını gösteren kayıtlar.

Önceki ücret kayıtları, kazanç düzeyinin belirlenmesine yardımcı olabilir; ancak geçmişte alınan ücretin çalışılamayan bütün aylarla çarpılması, tek başına gerçek kaybı kanıtlamaz. Sözleşmenin süresi, çalışma düzeni, işe başlamak için gereken diğer koşullar ve aynı dönemde elde edilen gelirler de değerlendirilmelidir.

Özellikle işverenin “gerekli yeterlik belgesi sunulamadığı için işe başlatılmadı” şeklindeki somut açıklaması, nedensellik bağının ortaya konulmasına yardımcı olabilir. Buna karşılık işin başka bir nedenle iptal edilmesi veya kişinin bağımsız bir sebeple çalışamayacak durumda bulunması, idari işlemle zarar arasındaki bağlantıyı etkileyebilir.

Bu nedenle tazminat talebi, genel bir mağduriyet anlatımı yerine belirli bir dönem, somut bir kayıp ve bu kaybı doğrulayan belgeler üzerinden hazırlanmalıdır.

Deniz Hizmetinin Sayılmamasına İtiraz Dilekçesi Örneği

Deniz hizmetinin sayılmamasına itiraz dilekçesi, ret kararının gerekçesine göre hazırlanmalıdır. Aşağıdaki örnekte yer alan açıklamalardan yalnızca somut olaya uygun olanlar kullanılmalı; hizmet tarihleri, başvuru bilgileri ve belge listesi dosyaya göre düzenlenmelidir. İYUK 11 kapsamındaki başvuru, üst makama; üst makam bulunmuyorsa işlemi yapan makama yöneltilir. mevzuat.adalet.gov.tr

[İLGİLİ ÜST MAKAMA / ÜST MAKAM YOKSA İŞLEMİ TESİS EDEN MAKAMA]

BAŞVURAN: [Adı soyadı, T.C. kimlik numarası]
ADRES: [Tebligat adresi]
GEMİADAMI SİCİL NUMARASI: [Varsa]
GİBS BAŞVURU NUMARASI: […]
İTİRAZ EDİLEN İŞLEM: […] tarihli ve […] sayılı karar
İŞLEMİN BİLDİRİM TARİHİ: […]

KONU: Yabancı bayraklı gemide gerçekleştirilen deniz hizmetinin [kabul edilmemesine / önceden verilen hizmet onayının kaldırılmasına] ilişkin işlemin, 2577 sayılı Kanun’un 11. maddesi kapsamında kaldırılması ve hizmetin yeniden değerlendirilmesi talebidir.

AÇIKLAMALAR

1. Hizmet ve başvuru bilgileri

[…] bayraklı, […] isimli, […] IMO numaralı gemide […] ile […] tarihleri arasında […] görevinde çalıştım. Bu hizmetin değerlendirilmesi amacıyla […] tarihinde […] numaralı başvuruyu yaptım. Başvuru kapsamında sunduğum deniz hizmeti, […] gerekçesiyle kabul edilmemiştir.

2. İşleme yönelik itirazlar

İşlemde belirtilen ret gerekçesine ilişkin açıklamalarım ve dayanak belgelerim aşağıdadır:

[Bu alanda ret gerekçesi açıkça belirtilerek neden hatalı olduğu açıklanmalıdır. Geç bildirim söz konusuysa ilgili hizmet dönemine ait prim ödeme belgeleri; tarih uyuşmazlığı varsa doğru tarihleri gösteren kayıtlar; eksik belge gerekçesi varsa tamamlanan belgeler ayrı ayrı gösterilmelidir.]

Ekli […] belgesi, […] tarihleri arasındaki hizmetimi doğrulamaktadır. […] kaydı ile […] belgesi arasında görülen farklılık ise […] nedeninden kaynaklanmaktadır. Bu hususu açıklayan […] belgesi de başvuru ekinde sunulmuştur.

3. İlgili düzenleme kapsamında değerlendirme talebi

Gemiadamları ve Kılavuz Kaptanlar Yönetmeliği’nin 45. maddesi kapsamında, sunduğum belgelerin birlikte değerlendirilmesini talep ediyorum.

[Yalnızca süre şartının istisnasına dayanılıyorsa eklenmelidir: Kabulünü talep ettiğim […] dönemine ait sosyal güvenlik primlerinin, en az asgari ücret üzerinden [isteğe bağlı sigortalılık / yurt dışı borçlanma] yoluyla ödendiğini gösteren belgeler ekte sunulmuştur. Bu nedenle anılan düzenlemedeki iki aylık süre şartının aranmamasına ilişkin hükmün başvurumda uygulanmasını talep ediyorum.]

4. İşlemin mesleki etkileri

Deniz hizmetimin kabul edilmemesi nedeniyle […] tarihli [yeterlik terfisi / belge yenileme] başvurum […] durumundadır. İşlemin mesleki faaliyetim üzerindeki etkisini gösteren […] belgeleri ekte sunulmuştur.

HUKUKİ NEDENLER: 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 11. maddesi, Gemiadamları ve Kılavuz Kaptanlar Yönetmeliği’nin 45. maddesi ve ilgili mevzuat.

SONUÇ VE TALEP

Yukarıda açıklanan nedenlerle;

1. […] tarihli ve […] sayılı [ret / hizmet onayının kaldırılması] işleminin kaldırılmasını,
2. […] isimli gemide […] ile […] tarihleri arasında gerçekleştirdiğim deniz hizmetinin, ekli belgeler değerlendirilerek kabul edilmesini ve ilgili kayıtların buna göre düzenlenmesini,
3. Varsa bu hizmete bağlı […] numaralı yeterlik terfisi veya belge yenileme başvurumun yeniden değerlendirilmesini,
4. Başvurum hakkında verilecek gerekçeli kararın tarafıma bildirilmesini,

arz ve talep ederim.

Tarih: […]
Adı Soyadı: […]
İmza

EKLER

1. İtiraz edilen karar ve bildirim belgesi.
2. Gemiye katılış ve gemiden ayrılış ordinoları.
3. Deniz hizmet belgesi.
4. GİBS başvuru ve işlem kayıtları.
5. İlgili yurt dışı giriş ve çıkış kayıtları.
6. Varsa ilgili döneme ait prim ödeme veya borçlanma ödeme belgeleri.
7. Varsa önceki hizmet onayı.
8. İtiraz gerekçelerini ve mesleki etkileri destekleyen diğer belgeler.

Başvurunun kayıt veya teslim belgesi saklanmalı ve kalan dava açma süresi ayrıca takip edilmelidir. Dilekçeye “dava hakkım saklıdır” yazılması, tek başına süreyi korumaz.

Yabancı Bayraklı Gemilerde Deniz Hizmeti Hakkında Sıkça Sorulan Sorular

Yabancı Bayraklı Gemide Çalışan Her Gemiadamının SGK Primi Ödemesi Gerekir mi?

Deniz hizmetinin kabulüne ilişkin düzenleme ile kişinin sosyal güvenlik yükümlülükleri ayrı değerlendirilmelidir. Yönetmeliğin 45. maddesi, geç bildirimde belirli prim ödeme belgeleriyle süre şartının aşılabilmesini düzenler. Ayrıca idareye hizmetlerin doğrulanması amacıyla isteğe bağlı sigortalılık veya yurt dışı borçlanma zorunluluğu getirme yetkisi verir. Bu nedenle yalnızca yabancı bayraklı gemide çalışıldığı bilgisiyle herkes için aynı sonuca varılamaz.

GİBS’te Görünen Deniz Hizmeti Onaylanmış Sayılır mı?

Hizmet bilgilerinin sistemde görünmesi ile hizmetin idarece onaylanması aynı şey değildir. Başvurunun işlem durumu, değerlendirme sonucu ve varsa onay veya ret açıklaması kontrol edilmelidir. Bir terfi ya da yenileme başvurusunda hizmetin kabul edilip edilmediği, yalnızca kayıt ekranına bakılarak belirlenmemelidir.

Ordino Olmadan Deniz Hizmeti Kanıtlanabilir mi?

Ordino eksikliği varsa öncelikle belgenin ilgili şirket veya yetkili birimden temini araştırılmalıdır. İş sözleşmesi, hizmet belgesi ve ödeme kayıtları çalışmayı destekleyebilir; ancak bu belgelerin ordino yerine her durumda yeterli olacağı söylenemez. Yönetmelikteki bildirim şartı ve idarenin hizmet doğrulama değerlendirmesi birlikte dikkate alınmalıdır.

GİBS Kaydındaki Yanlış Tarihler Nasıl Düzeltilir?

Yanlış kayıt ve doğru olması gereken tarih açıkça belirtilerek, ilgili başvuruyu değerlendiren idari birime düzeltme talebi sunulmalıdır. Talebe doğru tarihi gösteren ordino veya diğer dayanak belgeler eklenmelidir. Yanlış tarih nedeniyle ret kararı verilmişse düzeltme talebinin yanında ret işlemine ilişkin başvuru ve dava süreleri de takip edilmelidir.

---

Yazar ve Yayın Bilgileri

Yazar: Av. Ekin Ulus

Yazı tarihi: 1 Kasım 2026

Ulus Hukuk ve Danışmanlık

Av. Ekin Ulus, Ankara merkezli avukatlık faaliyetleri kapsamında idare hukuku, idari işlemlere itiraz, iptal ve tam yargı davaları alanlarında çalışmaktadır.

Kaynaklar ve Hukuki Dayanaklar

• Gemiadamları ve Kılavuz Kaptanlar Yönetmeliği
• 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu
• Türkiye Cumhuriyeti Anayasası

Bilgilendirme notu: Bu yazı genel hukuki bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Uygulanacak mevzuat ve başvuru süreleri; hizmetin başlangıç tarihi, işlemin gerekçesi, tebliğ tarihi ve dosyadaki belgeler üzerinden ayrıca değerlendirilmelidir.