Skolyoz (omurga eğriliği), TSK Sağlık Yeteneği Yönetmeliği’nin EK-C Hastalıklar Listesi’nde Madde 63/A-1 kapsamında değerlendirilir. Skolyoz derecesi, ayakta çekilen ön-arka (anteroposterior) omurga grafisinde Cobb açısı yöntemiyle ölçülür. Bu yöntemde eğriliğin başladığı ve bittiği en uçtaki omurlar belirlenir ve bu iki nokta arasındaki açı hesaplanır. ASEM (Astsubay Eğitim Merkezi) adayları, MSÜ bünyesindeki astsubay meslek yüksekokullarıyla (KAMYO, DAMYO, HAMYO) aynı sağlık şartlarına tabidir. Buna göre ASEM adaylarında Cobb açısının 5 dereceyi (5 derece dahil) geçmemesi gerekmektedir. 1 ile 5 derece arasındaki skolyoz, A dilimine (63/A-1) kodlanır ve “askeri öğrenci olur” kararı verilir. 5 derecenin üzerindeki değerler ise elenme sebebidir.
Burada diğer okullarla farkı bilmek önemlidir. BAMYO ve TSK adına eğitim görülen diğer fakültelere alınacak öğrenci adaylarında skolyoz sınırı 9 dereceye (9 derece dahil) kadar genişletilmiştir; yani bu okullarda 1-9 derece arası skolyoz sağlam kabul edilir. Hava Harp Okulu adaylarında ise havacılık fizyolojisi ve yüksek G kuvvetine maruz kalma riski nedeniyle herhangi bir derecede skolyoz kabul edilmez; skolyoz derecesi 0 olmalıdır. ASEM, bu iki uç arasında yer alarak 5 derecelik sınırı uygular. Sınırda kalan adaylar açısından 4-6 derece aralığı kritiktir; çünkü ölçüm tekniğine bağlı olarak aynı adayda farklı grafilerde 1-2 derecelik sapma görülebilmektedir.
Skolyoz Derecesi Sınırda Olan Adaylar Ne Yapmalı?
Cobb açısı 4-6 derece aralığında olan ASEM adayları, ölçüm farklılıkları nedeniyle en riskli grubu oluşturmaktadır. Cobb açısı ölçümünde grafinin çekim pozisyonu, adayın duruş şekli, röntgen cihazının kalibrasyonu ve ölçümü yapan radyoloji uzmanının referans omurları belirlemedeki tercihi sonucu doğrudan etkileyebilir. Aynı adayın farklı hastanelerde çekilen grafilerinde 1-2 derecelik, hatta bazı durumlarda 3 derecelik farklılıklar ortaya çıkabilmektedir. Bu nedenle sınırda kalan adayların sağlık kurulu muayenesinden önce bağımsız bir radyoloji merkezinde ayakta (standing) ön-arka omurga grafisi çektirerek mevcut durumlarını net olarak bilmeleri büyük önem taşımaktadır.
Sağlık kurulunda sınırda ölçüm çıkması halinde adayın bilmesi gereken birkaç husus vardır. Sağlık kurulu, ilk ölçümde sınırda değer tespit ederse adayı yeniden grafi çekimine yönlendirebilir veya doğrudan olumsuz rapor düzenleyebilir. Uygulamada kurulların yaklaşımı değişkendir; bazı kurullar sınırda değerlerde ikinci ölçüm yaparken, bazıları tek ölçümü yeterli görmektedir. Adayın itiraz hakkını kullanması halinde farklı bir sağlık kuruluşunda yeniden grafi çekilir ve Cobb açısı bağımsız olarak yeniden ölçülür. Burada dikkat edilmesi gereken nokta, grafinin mutlaka ayakta ve tam dik pozisyonda çekilmesi gerektiğidir; yatarak çekilen grafilerde eğrilik hafifleyebilir ve gerçek skolyoz derecesi maskelenebilir. Sınırda kalan adayların ayrıca postür düzeltme egzersizleri ve fizik tedavi programları ile sağlık kurulu öncesinde omurga pozisyonunu optimize etmeleri mümkündür; ancak yapısal skolyozda bu yaklaşımın etkisi sınırlıdır.
Skolyoz Nedeniyle ASEM’den Elenme Halinde İptal Davası
Skolyoz nedeniyle ASEM’den elenen adaylar, raporun tebliğinden itibaren 3 iş günü içinde il sağlık müdürlüğüne itiraz etmelidir. Hakem hastane kararı da olumsuz ise 60 gün içinde Ankara İdare Mahkemesi’nde iptal davası açılabilir. Bu davalarda en sık karşılaşılan hukuka aykırılıklar arasında Cobb açısının hatalı ölçülmesi, referans omurların yanlış seçilmesi, grafinin uygun pozisyonda çekilmemiş olması ve fonksiyonel değerlendirme yapılmadan yalnızca radyolojik bulguya dayanılarak karar verilmesi yer almaktadır. Bilirkişi raporları bu davalarda belirleyici niteliktedir; bilirkişi, Cobb açısının doğru ölçülüp ölçülmediğini ve skolyozun günlük yaşam ile askeri görev yeterliliğini ne ölçüde etkilediğini değerlendirir.
Ulus Hukuk ve Danışmanlık, skolyoz nedeniyle ASEM sağlık kurulundan olumsuz rapor alan adaylara iptal davası sürecinde hukuki destek sağlamaktadır. Bu davalarda mahkeme, adayı üniversite hastanesine sevk ederek yeniden ayakta omurga grafisi çekilmesini ve bağımsız radyoloji ile ortopedi uzmanınca Cobb açısının ölçülmesini isteyebilmektedir. Ölçüm hatası veya sınırda değerlerde hatalı kodlama tespit edilmesi halinde olumsuz rapor iptal edilebilmekte ve adayın yeniden değerlendirilmesine karar verilebilmektedir.
