Yurt dışında yaşayan Türk vatandaşları, Türkiye’deki Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunma hakkına sahip olup bu hak için Türkiye’ye gelmeleri zorunlu değildir. Suç duyurusu, iki temel yolla yapılabilmektedir. Birinci yol, bulunulan ülkedeki Türk Büyükelçiliği veya Konsolosluğuna doğrudan başvurarak suç duyurusu dilekçesinin sunulmasıdır. CMK’nın 158. maddesi, yurt dışında işlenip Türkiye’de takibi gereken suçlar hakkında Türkiye’nin elçilik ve konsolosluklarına ihbar veya şikayette bulunulabileceğini açıkça düzenlemektedir. Konsolosluğa sunulan suç duyurusu dilekçesi, diplomatik kanallar aracılığıyla yetkili Cumhuriyet Başsavcılığına iletilmektedir. İkinci yol, Türkiye’deki bir avukata konsolosluktan özel yetkili vekaletname düzenleterek suç duyurusu dilekçesinin doğrudan yetkili savcılığa sunulmasını sağlamaktır. Avukat aracılığıyla yapılan başvuru, soruşturma sürecinin daha hızlı başlaması ve takip edilebilmesi açısından çok daha etkili bir yöntemdir.
Suç duyurusu yapılırken dikkat edilmesi gereken en önemli husus, şikayete tabi suçlarda altı aylık şikayet süresinin kaçırılmamasıdır. Türk Ceza Kanunu’nun 73. maddesi uyarınca soruşturması ve kovuşturması şikayete bağlı suçlarda, şikayet hakkı olan kişinin suç fiilini ve failin kim olduğunu bildiği veya öğrendiği tarihten itibaren altı ay içinde şikayette bulunması gerekmektedir. Bu sürenin geçmesiyle şikayet hakkı düşmektedir. Resen soruşturulan suçlarda ise böyle bir süre sınırı bulunmamakta olup dava zamanaşımı süresi içinde her zaman suç duyurusunda bulunulabilmektedir. Yurt dışındaki mağdurun konsolosluk randevusu alma ve dilekçe hazırlama sürecini şikayet süresi dolmadan tamamlaması büyük önem taşımaktadır.
Konsolosluk Aracılığıyla Suç Duyurusu Yapılabilir Mi?
Türk konsoloslukları aracılığıyla suç duyurusunda bulunulabilmektedir. CMK’nın 158. maddesinin 5. fıkrası, yurt dışında işlenip Türkiye’de takibi gereken suçlar hakkında Türkiye’nin elçilik ve konsolosluklarına ihbar veya şikayette bulunulabileceğini hükme bağlamıştır. Konsolosluğa yapılan suç duyurusunda, şikayetçi bizzat konsolosluğa giderek dilekçesini sunmakta ve kimlik tespiti yapılmaktadır. Konsolosluk, dilekçeyi ve eklerini Dışişleri Bakanlığı aracılığıyla veya doğrudan yetkili Cumhuriyet Başsavcılığına iletmektedir. Bu yolda dilekçenin savcılığa ulaşma süresi, diplomatik kanalın işleyişine bağlı olarak birkaç hafta ile birkaç ay arasında değişebilmektedir.
Konsolosluk aracılığıyla yapılan suç duyurusunun bazı pratik sınırlamaları bulunmaktadır. Konsolosluklar, suç duyurusunu almak ve yetkili makama iletmekle yükümlü olmakla birlikte soruşturma yürütme, ifade alma veya delil toplama yetkisine sahip değildir. Bu nedenle konsolosluğa suç duyurusu yapıldıktan sonra soruşturma sürecinin Türkiye’deki savcılık tarafından başlatılıp başlatıldığının ve ne aşamada olduğunun takip edilmesi gerekmektedir. Avukatı olmayan şikayetçi, soruşturmanın akıbetini konsolosluk üzerinden öğrenemediğinden, Türkiye’deki bir avukata vekaletname vererek dosya takibinin sağlanması çok daha etkili bir yöntemdir. Avukat, UYAP sistemi üzerinden soruşturma dosyasını inceleyebilmekte, savcılığa ek delil ve beyan sunabilmekte ve kovuşturmaya yer olmadığına dair karara itiraz edebilmektedir.
Suç Duyurusu Dilekçesinde Hangi Bilgiler Yer Almalıdır?
Suç duyurusu dilekçesinin etkili bir soruşturma başlatılabilmesi için belirli unsurları eksiksiz içermesi gerekmektedir. Dilekçenin başında suç duyurusunun yöneltildiği makam (örneğin İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığına veya Ankara Cumhuriyet Başsavcılığına) açıkça belirtilmelidir. Ardından müşteki (şikayetçi) bilgileri kapsamında ad soyad, T.C. kimlik numarası, yurt dışındaki ikamet adresi, telefon numarası ve varsa e-posta adresi yer almalıdır. Şüpheli bilgileri kapsamında şüphelinin ad soyadı, T.C. kimlik numarası ve adresi biliniyorsa yazılmalı, bilinmiyorsa şüpheli kısmına faili meçhul ibaresi konulmalıdır. Suçun konusu kısmında hangi suçun işlendiği (dolandırıcılık, hakaret, tehdit, sahtecilik gibi) ve ilgili TCK maddeleri belirtilmelidir.
Dilekçenin en önemli bölümü olan olayın anlatımında, suçun ne zaman, nerede ve nasıl işlendiği kronolojik sırayla ve ayrıntılı biçimde açıklanmalıdır. Yurt dışındaki şikayetçinin olayla ilgisinin ne olduğu, suçtan nasıl haberdar olduğu ve zararın ne olduğu da bu bölümde yer almalıdır. Deliller bölümünde mevcut tüm deliller (banka dekontları, mesaj kayıtları, e-posta yazışmaları, fotoğraflar, tanık bilgileri, resmi belgeler) sıralanmalı ve dilekçeye eklenmesi mümkün olanlar ek olarak sunulmalıdır. Sonuç ve talep bölümünde şüpheli hakkında soruşturma başlatılması ve kamu davası açılması talep edilmelidir. Dilekçe, şikayetçinin imzası ile tarih atılarak tamamlanmalıdır. Konsolosluk aracılığıyla sunulan dilekçelerde konsolosluk görevlisi huzurunda imza atılması yeterli olmaktadır.
Suç Duyurusu Sonrası Soruşturma Süreci Yurt Dışından Nasıl Takip Edilir?
Suç duyurusu yapıldıktan sonra Cumhuriyet Savcısı, CMK’nın 160. maddesi uyarınca ihbar veya başka bir suretle suçun işlendiği izlenimini veren bir hal öğrendiğinde kamu davasının açılmasına yer olup olmadığına karar vermek üzere hemen işin gerçeğini araştırmaya başlamaktadır. Soruşturma sürecinde savcılık, şüphelinin ifadesini almakta, tanıkları dinlemekte, delilleri toplamakta ve gerekli hallerde bilirkişi incelemesi yaptırmaktadır. Yurt dışındaki şikayetçinin soruşturma sürecini bizzat takip etmesi mümkün olmadığından, Türkiye’deki avukata vekaletname vererek dosya takibinin sağlanması en etkili yöntemdir. Avukat, UYAP sistemi üzerinden soruşturma dosyasını inceleyebilmekte, savcılığa ek beyan ve delil sunabilmekte ve soruşturmanın akıbeti hakkında müvekkilini bilgilendirebilmektedir.
Soruşturma sonucunda Cumhuriyet Savcısı üç farklı karar verebilmektedir. Yeterli delil bulunması halinde iddianame düzenlenerek kamu davası açılmaktadır. Delil yetersizliği veya suçun unsurlarının oluşmadığının tespiti halinde kovuşturmaya yer olmadığına dair karar (takipsizlik kararı) verilmektedir. Şikayetçi, kovuşturmaya yer olmadığına dair kararın kendisine tebliğinden itibaren on beş gün içinde kararı veren savcılığın yargı çevresindeki Sulh Ceza Hakimliğine itiraz edebilmektedir. Yurt dışındaki şikayetçinin bu on beş günlük itiraz süresini kaçırmaması için avukatının dosyayı yakından takip etmesi ve kararın verildiğinin derhal müvekkiline bildirilmesi hayati önem taşımaktadır. Kamu davası açılması halinde ise şikayetçi, müdahil (katılan) sıfatıyla davaya katılma talebinde bulunabilmekte ve avukatı aracılığıyla kovuşturma sürecini uzaktan takip edebilmektedir.
Yurt dışında yaşayan Türk vatandaşlarının mağdur oldukları suçlar karşısında haklarını aramaları, suç duyurusu sürecinin doğru ve zamanında yürütülmesine bağlıdır. Ulus Hukuk ve Danışmanlık olarak, suç duyurusu dilekçesi hazırlanması, konsolosluk başvurusu koordinasyonu, soruşturma dosyası takibi, kovuşturmaya yer olmadığına dair karara itiraz ve müdahillik başvurusu süreçlerinde yurt dışından vekaletname ile uzaktan hukuki destek sağlamaktayız.
