Yurt dışında yaşayan Türk vatandaşları; Türkiye’de süregelen bir dava takibi, tapu işlemi, miras paylaşımı, boşanma süreci veya benzeri hukuki işlemler için fiziksel olarak yurda dönmeden bir avukata temsil yetkisi verebilirler. Bunun için iki temel yol mevcuttur. En yaygın ve güvenilir yöntem, bulunulan ülkedeki Türkiye Büyükelçiliği veya Konsolosluğu aracılığıyla vekaletname düzenlenmesidir. Konsolosluklar, Türkiye’deki noterlerin yurt dışındaki uzantısı gibi işlev görmekte olup düzenledikleri belgeler ek bir onay işlemine gerek duyulmaksızın Türkiye’de doğrudan geçerlidir. İkinci yol ise bulunulan ülkenin yerel noterinde vekaletname düzenleyip ardından Apostil şerhi eklettirmektir. 1961 Lahey Sözleşmesi’ne taraf olan ülkelerin noterlerinde düzenlenen ve Apostil şerhi içeren belgelerin Türkiye’de ayrıca konsolosluk onayına tabi tutulması gerekmez. Ancak bu belgeler, işlemin yapıldığı ülkenin dilinde düzenlendiğinden, Türkiye’de kullanılabilmeleri için yeminli tercüme yapılması zorunludur.
İki yol arasındaki tercih açısından önemli bir ayrıma dikkat etmek gerekir: Gayrimenkul satış vaadi, tapu devrini içeren işlemler, miras taksimi ve sözleşme niteliği taşıyan bazı özel durumlar gibi Türk Noterlik Kanunu kapsamında “düzenleme şeklinde” yapılması zorunlu olan işlemlerde yerel noter yoluyla düzenlenen apostilli vekaletname kabul edilmeyebilir. Bu tür işlemlerin hukuki açıdan sağlıklı yürütülebilmesi için doğrudan Türk Konsolosluğu aracılığıyla vekaletname alınması gerekmektedir.
Konsolosluktan Avukata Vekaletname Verme Süreci Nasıl İşler?
Konsolosluk aracılığıyla vekaletname düzenlenmesi birkaç adımdan oluşur. Öncelikle konsolosluk.gov.tr adresi üzerinden bulunulan ülkedeki en yakın Türkiye Büyükelçiliği veya Konsolosluğu’ndan randevu alınmalıdır. Randevu tarihi belirlendikten sonra gerekli belgeler eksiksiz biçimde hazırlanır. Randevu gününde konsolosluğa şahsen başvurulur; konsolosluk görevlisi vekaleti veren kişinin iradesini Türkçe bir metin olarak kayıt altına alır, imza alır ve belgeyi resmi mühür ile onaylar. Vekaletname Türkçe düzenlenmesi gereken resmi bir belge olduğundan, metin Türkçe hazırlanmalıdır. Kişinin Türkçe bilmemesi halinde ise yeminli tercüman eşliğinde işlem yapılması zorunludur. İşlem tamamlandıktan sonra onaylı belge ilgiliye teslim edilir ve bu belgenin aslı Türkiye’deki avukata ulaştırılmalıdır. Avukata verilen vekaletnamede “aslı gibidir” şerhi düşülmesiyle pek çok kurumda işlem yürütülebilmektedir.
Konsolosluk randevuları, özellikle Almanya, Hollanda, Belçika ve Fransa gibi büyük Türk diasporasının bulunduğu ülkelerde yoğun talep nedeniyle bazen birkaç hafta ileriye kayabilmektedir. Bu nedenle acil hukuki işlemler için randevu tarihini mümkün olan en erken sürede almak büyük önem taşımaktadır. Konsolosluk harçları, Türkiye’deki noter ücretlerine yakın seviyelerde olmakla birlikte bulunulan ülkenin para biriminde tahsil edilmekte ve genellikle nakit kabul edilmektedir. Güncel harç bilgisi için ilgili konsolosluğun resmi internet sitesi kontrol edilmelidir.
Yurt Dışından Vekaletname Verirken Hangi Belgeler Gereklidir?
Konsoloslukta vekaletname düzenlenmesi için gereken belgeler, vekaletnamenin türüne ve içerdiği özel yetkilerin kapsamına göre değişmektedir. Her türlü vekaletname işleminde zorunlu olan temel belge, geçerli Türkiye Cumhuriyeti kimlik kartı veya pasaporttur. Vekilin bilgileri (avukat için adı, soyadı, TC kimlik numarası ve baroya kayıtlı oluşunu gösteren belgeler) de hazırda bulundurulmalıdır. Boşanma davası vekaletnamesi, tapu devri, gayrimenkul satışı, araç alım satımı ve bankacılık işlemlerine yönelik yetki içeren vekaletnamelerde bunlara ek olarak iki adet vesikalık fotoğraf da istenmektedir. Belirli bir mülk veya araç işlemi için vekaletname düzenlenecekse söz konusu taşınmazın tapu bilgileri ya da aracın tescil belgesi bilgileri de ibraz edilmelidir. Banka işlemleri için yetkilendirme yapılıyorsa ilgili banka şubesi ve hesap numarası gibi ayrıntılar da gerekli bilgiler arasındadır.
Yerel noter aracılığıyla apostilli vekaletname düzenlenecekse süreç farklı bir seyir izlemektedir. Türkçe vekaletname metni önceden hazırlanarak notere götürülmelidir; çünkü yabancı noterlerin Türk hukuku formatındaki vekaletname örneği bulunmamaktadır. Noterde imzalanan belgeye Apostil şerhi aldırılması gerekmekte olup bu işlem ülkeden ülkeye farklılık göstermektedir. Almanya’da Apostil şerhini belgeyi düzenleyen noterin bağlı olduğu eyalet mahkemesi başkanı verirken, bazı ülkelerde ilgili bakanlık ya da belirlenmiş yetkili makamlar bu görevi üstlenmektedir. Apostil şerhi alındıktan sonra belgenin Türkçeye yeminli tercümesi yaptırılarak Türkiye’deki avukata ulaştırılmalıdır.
Vekaletname Türleri: Genel Vekaletname ile Özel Vekaletname Arasındaki Fark Nedir?
Türk hukukunda avukatlara yurt dışından verilebilecek iki temel vekaletname türü bulunmaktadır. Genel dava vekaletnamesi, avukata hukuki süreçlerde müvekkili temsil etme, dilekçe verme, duruşmalara katılma ve delil sunma gibi geniş bir yetki çerçevesi tanır. Ancak genel dava vekaletnamesinin sınırları da vardır: bu belgeyle avukat, müvekkili aleyhine sonuç doğurabilecek tasarruflarda bulunamaz. Boşanma davası açma veya davayı kabul etme, davadan feragat, karşı tarafla sulh olma, alacağı ibra etme (tahsilat sonrası borçluyu ibra etmek), tahkime başvurma ve mal üzerinde tasarruf işlemi yapma gibi yetkiler genel dava vekaletnamesine dahil değildir.
Özel vekaletname ise avukata spesifik işlemler için sınırlı ya da genişletilmiş yetki tanıyan belgedir. Boşanma davası, tapu devri, gayrimenkul alım satımı, miras paylaşımı, banka hesabı işlemleri veya icra takibi gibi konularda avukata yetki verilecekse bu işlemlerin vekaletname metninde açık ve ayrıntılı biçimde yer alması gerekmektedir. Örneğin yurt dışından avukata boşanma davası için vekaletname düzenlenecekse metinde “boşanma davası açmaya, davayı takip etmeye, anlaşmalı boşanma protokolü imzalamaya yetkilidir” gibi ifadeler bulunmalıdır. Avukata tevkil yetkisi (yani başka bir avukatı da görevlendirebilme yetkisi) verilmek isteniyorsa bu da ayrıca belirtilmelidir.
Yurt Dışından Gönderilen Vekaletname Türkiye’de Ne Kadar Süre Geçerlidir?
Türk hukukunda vekaletname için kanunla belirlenmiş sabit bir geçerlilik süresi öngörülmemiştir. Vekaletnamede süre sınırı belirtilmemişse belge, vekilin azledilmesine veya vekaletnamede yer alan işlemlerin tamamlanmasına kadar geçerliliğini korur. Vekaletname metnine “bu vekaletname 1 yıl süreyle geçerlidir” gibi bir ifade eklenmesi halinde ise yalnızca belirtilen süre boyunca hüküm ifade eder. Bu nedenle, özellikle uzun soluklu dava süreçleri veya birden fazla işlem içeren yetkilendirmeler için süre sınırlaması konulmadan genel bir vekaletname düzenlenmesi pratik açıdan daha uygun olmaktadır.
Vekaletnamenin sona erdirilmesi için azilname düzenlenmesi gerekmektedir. Müvekkil istediği zaman avukatını azledebilir; ancak haklı bir sebep olmaksızın yapılan azillerde, Avukatlık Kanunu hükümleri uyarınca avukatın vekalet ücretine ilişkin hakları saklı kalmaktadır. Yurt dışından azilname de tıpkı vekaletname gibi konsolosluk aracılığıyla ya da apostilli yabancı noter belgesiyle düzenlenebilir ve Türkiye’deki avukata ulaştırılabilir.
Yurt dışında yaşayan ve Türkiye’de hukuki süreç yürütmesi gereken vatandaşların vekaletname süreçlerini doğru bir şekilde yönetmesi, davanın seyrini doğrudan etkileyebilir. Ulus Hukuk ve Danışmanlık olarak, hangi yetkinin vekaletname metnine eklenmesi gerektiği, boşanma veya miras davası gibi özel yetki gerektiren süreçlerin nasıl yürütüleceği ve yurt dışından Türkiye’deki hukuki işlemlerin en hızlı biçimde sonuçlandırılması konularında müvekkillerimize destek sağlamaktayız.
