Yurt dışında yetkili yabancı makam önünde yapıldığı ülke hukukuna uygun biçimde kurulan evlilikler, Türk kamu düzenine aykırı bir durum bulunmadığı sürece Türkiye’de hukuken geçerli kabul edilmektedir. Ancak bu geçerlilik, evliliğin Türk nüfus kütüğüne kendiliğinden işleneceği anlamına gelmemektedir. Evliliğin Türkiye’deki nüfus kayıtlarına yansıması için bildirim ve tescil işleminin ayrıca yapılması gerekmektedir. Tescil işlemi yapılmadığı sürece kişi, Türk nüfus kayıtlarında bekar olarak görünmeye devam etmektedir. Yurt dışında evlenen Türk vatandaşlarının evliliklerini Türkiye’ye tescil ettirmeleri için iki yol bulunmaktadır. Birincisi, bulundukları ülkedeki Türk Büyükelçiliği veya Konsolosluğuna başvurarak bildirimi konsolosluk aracılığıyla yapmaktır. İkincisi, bizzat Türkiye’ye gelerek veya vekaletname ile yetkili nüfus müdürlüğüne başvurmaktır.
Evlilik tescili, Nüfus Hizmetleri Kanunu’nun ve Nüfus Hizmetleri Yönetmeliği’nin ilgili hükümleri çerçevesinde gerçekleştirilmektedir. Tescil için sunulması gereken temel belgeler şunlardır: yabancı makam tarafından düzenlenen evlenme belgesinin (marriage certificate) aslı, bu belgenin apostil şerhli olması (Lahey Sözleşmesi’ne taraf ülkeler için) veya konsolosluk tasdikli olması (sözleşmeye taraf olmayan ülkeler için) ve yeminli tercüman tarafından Türkçeye çevrilerek noter veya konsolosluk onayı yaptırılmış tercümesi. Belgelerin eksiksiz sunulması halinde konsolosluk veya nüfus müdürlüğü, evliliği Türk aile kütüğüne işlemekte ve medeni hal kaydı evli olarak güncellenmektedir.
Yurt Dışındaki Evliliğin Konsolosluk Aracılığıyla Nüfusa İşlenmesi Nasıl Yapılır?
Yurt dışında evlenen Türk vatandaşlarının evliliklerini Türk nüfus kayıtlarına işletmelerinin en pratik yolu, bulundukları ülkedeki Türk Konsolosluğuna başvurmaktır. Konsolosluğa yapılacak başvuruda her iki eşin bizzat hazır bulunması önerilmekle birlikte, konsolosluğun uygulamalarına göre yalnızca Türk vatandaşı olan eşin başvurması da yeterli olabilmektedir. Başvuruda sunulması gereken belgeler arasında apostil şerhli evlenme belgesinin aslı ve yeminli Türkçe tercümesi, her iki eşin pasaport veya kimlik belgesi fotokopileri, varsa nüfus cüzdanı ve yabancı eşin doğum belgesi yer almaktadır. Konsolosluk, belgeleri inceledikten sonra evlilik bilgisini Türkiye’deki Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğüne elektronik ortamda ileterek tescil işleminin gerçekleştirilmesini sağlamaktadır.
Konsolosluk aracılığıyla tescil işlemi genellikle birkaç hafta içinde tamamlanmaktadır. Tescil işlemi sonrasında Türk vatandaşının nüfus kaydında medeni hali evli olarak güncellenmekte ve eşin bilgileri aile kütüğüne işlenmektedir. Yabancı uyruklu eşin bilgileri ise yabancılar kütüğüne kaydedilmektedir. Konsoloslukta evlilik tescili yapıldığında ayrıca Türkiye’deki nüfus müdürlüğüne başvurma zorunluluğu ortadan kalkmaktadır. Konsolosluk işlem yapmadan önce evliliğin Türk kamu düzenine aykırı olup olmadığını denetlemektedir. Kamu düzenine açıkça aykırı bulunan evlilikler (örneğin Türk hukukuna göre evlenme engeli bulunan kişiler arasındaki evlilikler) tescil edilmemektedir. Belgelerdeki eksiklik veya çeviri hataları da başvurunun ertelenmesine yol açabildiğinden, belgelerin tam ve eksiksiz hazırlanması büyük önem taşımaktadır.
Yabancı Uyruklu Eş ile Evliliğin Türkiye’de Tescili İçin Hangi Belgeler Gerekir?
Yabancı uyruklu eş ile yurt dışında yapılan evliliğin Türkiye’de tescili için standart belgelere ek olarak yabancı eşe ilişkin bazı belgelerin de sunulması gerekmektedir. Temel belgeler şunlardır: yabancı makamca düzenlenen evlenme belgesinin apostil şerhli aslı ve noter veya konsolosluk onaylı Türkçe tercümesi, Türk vatandaşı eşin nüfus cüzdanı veya kimlik belgesi, yabancı eşin pasaportunun onaylı fotokopisi, yabancı eşin doğum belgesinin apostil şerhli aslı ve Türkçe tercümesi ve yabancı eşin medeni halini gösteren belge (evlenme ehliyet belgesi veya bekarlık belgesi). Apostil şerhi, Lahey Sözleşmesi’ne taraf ülkelerden alınan belgeler için geçerli olup sözleşmeye taraf olmayan ülkelerde belgelerin o ülkedeki Türk Konsolosluğu veya Dışişleri Bakanlığı aracılığıyla tasdik edilmesi zorunludur.
Yabancı eşin daha önce evlenmiş ve boşanmış olması halinde, önceki evliliğin sona erdiğini gösteren belgenin de sunulması gerekmektedir. Yabancı ülkede verilmiş boşanma kararının Türkiye’de tanınmış olması veya nüfus müdürlüğü tarafından idari yolla tescil edilmiş olması aranmaktadır. Bu belge sunulamadığında nüfus müdürlüğü veya konsolosluk tescil talebini reddedebilmektedir. Bazı ülkelerden alınan belgelerde çok dilli formüller (Uluslararası Kişi Halleri Komisyonu formülleri, örneğin Formül A ve Formül B) kullanılması halinde bu belgeler tercüme gerektirmeksizin kabul edilebilmektedir. Tüm belgelerin son altı ay içinde alınmış olması genel bir uygulama kuralıdır. Belge eksikliği halinde başvuru bekletilmekte ve eksik belgenin tamamlanması istenmektedir.
Evlilik Tescili Yapılmazsa Hangi Hukuki Sorunlar Ortaya Çıkar?
Yurt dışında yapılan evliliğin Türkiye’de tescil edilmemesi, evliliğin hukuki geçerliliğini ortadan kaldırmamakla birlikte ciddi pratik ve hukuki sorunlara yol açmaktadır. En temel sorun, kişinin Türk nüfus kayıtlarında bekar görünmeye devam etmesidir. Bu durum, Türkiye’de yeniden evlenme talebinde bulunulabilmesi ve çifte evlilik (bigami) riskinin doğması anlamına gelmektedir. Evlilik dışı görünen bir birliktelikten doğan çocukların nüfus kaydı ve soybağı tescilinde de ciddi karışıklıklar yaşanabilmektedir. Tescil yapılmamış evlilikte doğan çocuğun babası, nüfus kaydında otomatik olarak görünmeyebilmekte ve tanıma veya babalık davası gerekebilmektedir.
Miras hukuku açısından da tescilsiz evlilik önemli sorunlar doğurmaktadır. Eşlerden birinin vefatı halinde, nüfus kaydında evlilik görünmediğinden sağ kalan eş yasal mirasçı olarak kabul edilmeyebilmekte ve veraset ilamında yer almayabilmektedir. Her ne kadar evliliğin hukuki geçerliliği ayrı bir tespit davasıyla ispatlanabilse de bu süreç zaman kaybına ve ek masrafa yol açmaktadır. Bunun yanı sıra Türkiye’deki resmi kurumlarda (bankalar, tapu müdürlükleri, sigorta şirketleri) eşle ilgili işlemlerin yapılmasında güçlükler yaşanmaktadır. Sosyal güvenlik hakları, aile sağlık sigortası ve eş yardımı gibi konularda da tescilsiz evlilik hak kaybına neden olabilmektedir. Bu nedenle yurt dışında evlenen Türk vatandaşlarının evliliklerini gecikmeksizin Türkiye’de tescil ettirmeleri büyük önem taşımaktadır.
Yurt dışında yapılan evliliklerin Türkiye’de zamanında tescil edilmesi, eşlerin ve çocukların hukuki haklarının korunması, nüfus kayıtlarının güncel tutulması ve ileride doğabilecek miras, velayet ve sosyal güvenlik sorunlarının önlenmesi açısından büyük önem taşımaktadır. Ulus Hukuk ve Danışmanlık olarak, evlilik tescil başvurusu, konsolosluk koordinasyonu, yabancı belgelerin apostil ve tercüme süreçleri ile kamu düzeni denetimine ilişkin konularda yurt dışından vekaletname ile uzaktan hukuki destek sağlamaktayız.
