Yurt dışında yaşayan Türk vatandaşları ve belirli şartları taşıyan eski Türk vatandaşları, yabancı ülkelerde geçen çalışma, işsizlik ve ev kadınlığı sürelerini borçlanarak Türkiye’deki emeklilik hesaplamalarına dahil edebilmektedir. Yurt dışı borçlanması, 3201 sayılı Yurt Dışında Bulunan Türk Vatandaşlarının Yurt Dışında Geçen Sürelerinin Sosyal Güvenlikleri Bakımından Değerlendirilmesi Hakkında Kanun kapsamında düzenlenmektedir. Bu uygulama sayesinde Almanya, Hollanda, Fransa, Belçika ve diğer ülkelerde yaşayan kişiler, kanunda belirtilen şartları yerine getirerek yurt dışındaki sürelerini Türkiye’de geçmiş sigortalılık hizmeti olarak değerlendirebilmektedir. Ancak borçlanma işleminin gerçekleştirilmesi tek başına emeklilik hakkı kazandırmamaktadır. Yaş, prim ödeme gün sayısı, sigortalılık süresi ve aylık bağlanmasına ilişkin diğer koşulların da sağlanması gerekmektedir. Özellikle 1 Ağustos 2019 tarihinden itibaren yapılan yurt dışı borçlanmalarının kural olarak 4/B (Bağ-Kur) statüsünde değerlendirilmesi, emeklilik planlamasında dikkate alınması gereken önemli düzenlemelerden biridir.
Yurt dışı borçlanması başvurusu, Türkiye’ye dönmeden gerçekleştirilebilmekte ve gerekli belgelerin hazırlanması halinde işlemler vekil aracılığıyla takip edilebilmektedir. Başvuru sahibi, yurt dışında geçen sürelerinin tamamını borçlanmak zorunda olmayıp emeklilik için ihtiyaç duyduğu gün sayısını da tercih edebilmektedir. Borçlanılacak sürelerin belirlenmesi, yurt dışındaki hizmetlerin belgelendirilmesi, SGK tarafından hesaplanan tutarın süresinde ödenmesi ve emeklilik koşullarının incelenmesi bu sürecin temel aşamalarını oluşturmaktadır. Türkiye’de daha önce sigortalı çalışması bulunan kişiler açısından ilk sigortalılık tarihi ve hizmetlerin hangi statüde değerlendirileceği de önem taşımaktadır. Sosyal güvenlik anlaşması bulunan ülkelerdeki sigorta kayıtları ile anlaşma bulunmayan ülkelerdeki çalışma sürelerinin ispatında farklı belgeler aranabilmektedir. Bu nedenle başvuru öncesinde kişinin vatandaşlık durumu, yurt dışındaki çalışma geçmişi ve Türkiye’deki sigortalılık kayıtlarının birlikte değerlendirilmesi gerekmektedir.
Yurt Dışı Borçlanması İçin Kimler Başvurabilir?
Yurt dışı borçlanmasına, Türk vatandaşları ile doğumla Türk vatandaşı olup çıkma izni alarak Türk vatandaşlığını kaybeden Mavi Kart kapsamındaki kişiler başvurabilmektedir. 3201 sayılı Kanun uyarınca borçlanma hakkından yararlanılabilmesi için kişinin 18 yaşını doldurduktan sonra yurt dışında geçen ve kanun kapsamında değerlendirilebilen sürelerinin bulunması, bu süreleri belgelendirmesi ve Sosyal Güvenlik Kurumuna yazılı başvuruda bulunması gerekmektedir. Borçlanma kapsamına yabancı ülkelerde geçen sigortalı çalışma süreleri, sigortalılık süreleri arasında veya sonunda her birinde en fazla bir yıla kadar olan işsizlik süreleri ve kadınların yurt dışında ev kadını olarak geçirdikleri süreler girmektedir. Ev kadınlığı sürelerinin borçlandırılmasında kişinin evli olması veya geçmişte sigortalı bir işte çalışmış olması şartı aranmamaktadır. Çifte vatandaşlığa sahip kişiler de Türk vatandaşlığına ilişkin koşulları sağlamaları halinde bu haktan yararlanabilmektedir. Mavi Kart sahiplerinde ise borçlanılacak sürenin Türk vatandaşlığında geçirilmiş olması önem taşımaktadır. Vefat eden sigortalının hak sahipleri de mevzuatta belirtilen vatandaşlık ve diğer şartları sağlayarak ölüm aylığına esas olmak üzere yurt dışı sürelerinin borçlandırılmasını talep edebilmektedir.
Yurt dışı borçlanması için gerekli belgeler, kişinin bulunduğu ülkeye ve borçlanılacak sürenin niteliğine göre değişmektedir. Sigortalı çalışma süreleri için yabancı ülkenin sosyal güvenlik kurumundan alınan hizmet dökümü veya Türk dış temsilciliklerince düzenlenen hizmet belgeleri kullanılabilmektedir. Ev kadınlığı sürelerinin borçlandırılmasında ise ikamet belgeleri, pasaport kayıtları ve Türkiye’ye giriş-çıkış bilgileri önem taşımaktadır. Başvuru, Yurt Dışı Süreleri Borçlanma Talep Dilekçesi ve gerekli belgelerle ilgili SGK birimine doğrudan veya posta yoluyla yapılabilmekte; Kurumun sisteminde gerekli belgelerin bulunması gibi belirli durumlarda e-Devlet üzerinden de gerçekleştirilebilmektedir. Yurt dışında yaşayan kişiler, vekâletnamelerinde yurt dışı borçlanması başvurusunda bulunma yetkisinin açıkça belirtilmesi şartıyla Türkiye’deki avukatları aracılığıyla işlemlerini yürütebilmektedir. Borçlanma talebinde bulunmak için kişinin Türkiye’ye kesin dönüş yapması gerekmemektedir. Bununla birlikte 18 yaşından önce geçen süreler, kural olarak Türk vatandaşlığı dışında geçen dönemler ve Türkiye’deki sigortalılık süreleriyle çakışan belirli hizmetler borçlandırılamamaktadır. Başvurunun doğru hazırlanabilmesi için hizmet belgeleri ile vatandaşlık ve ikamet kayıtlarının birlikte incelenmesi gerekmektedir.
Borçlanma Tutarı Nasıl Hesaplanır ve Hangi Döviz Kuru Uygulanır?
Yurt dışı borçlanması tutarı, başvuru tarihinde geçerli olan prime esas günlük kazanç alt ve üst sınırları arasında kişinin tercih ettiği günlük kazancın %45’i üzerinden hesaplanmaktadır. 3201 sayılı Kanun kapsamında yapılan borçlanmalarda ödenecek toplam tutar, borçlanılmak istenen gün sayısının belirlenen günlük borçlanma bedeliyle çarpılması sonucunda bulunmaktadır. 2026 yılı için prime esas günlük kazanç alt sınırı 1.101 TL, üst sınırı ise 9.909 TL olarak belirlenmiştir. Buna göre 1 Ocak 2026 ile 31 Aralık 2026 tarihleri arasında yapılan başvurularda bir günlük borçlanmanın asgari bedeli 495,45 TL, azami bedeli ise 4.459,05 TL’dir. Örneğin, 3.600 günlük yurt dışı çalışma süresini asgari tutardan borçlanmak isteyen kişinin ödemesi gereken toplam bedel 1.783.620 TL olmaktadır. Aynı şekilde 5.000 günlük süre için asgari borçlanma bedeli 2.477.250 TL’ye ulaşmaktadır. Başvuru sahibinin daha yüksek günlük kazanç üzerinden borçlanma yapması mümkün olmakla birlikte bunun ileride bağlanacak emekli aylığına etkisi, kişinin sigortalılık geçmişine ve aylık hesaplama esaslarına göre değişmektedir. Dolayısıyla yüksek tutarda borçlanmanın her durumda aynı oranda yüksek emekli aylığı sağlayacağı kabul edilmemelidir.
Yurt dışı borçlanması bedelleri Türk lirası üzerinden hesaplanmakta ve SGK tarafından başvuru sahibine Türk lirası cinsinden bildirilmektedir. Bu nedenle borçlanma tutarının belirlenmesinde doğrudan euro, Amerikan doları veya başka bir yabancı para biriminin kuru esas alınmamaktadır. Ancak ödemesini yurt dışından yapmak isteyen kişiler, Türk lirası olarak tahakkuk ettirilen borcun karşılığını Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası tarafından konvertibl kabul edilen döviz cinsinden, SGK’nın bildirdiği ödeme usulüne uygun biçimde muhabir bankalar aracılığıyla gönderebilmektedir. Bu durumda fiilen gönderilecek döviz miktarı, ödeme işleminde uygulanan kur ve banka masraflarına göre farklılaşabilmektedir. Kurum tarafından hesaplanan borçlanma tutarının tebliğ tarihinden itibaren üç ay içerisinde SGK hesabına ulaşacak şekilde ödenmesi gerekmektedir. Üç aylık süre içerisinde borcun tamamı ödenmediğinde, yalnızca ödenen tutara karşılık gelen gün sayısı geçerli olmaktadır. Hiç ödeme yapılmaması halinde borçlanma işlemi geçersiz sayılmakta ve yeniden başvuru yapılması gerekmektedir. Yeni başvuruda ise önceki tutar korunmamakta, yeni başvuru tarihindeki günlük kazanç sınırları esas alınmaktadır. Bu nedenle borçlanma başvurusunun tarihi ve ödeme süresinin takip edilmesi önemli mali sonuçlar doğurabilmektedir.
Yurt Dışı Borçlanması Yapıldıktan Sonra Emeklilik İçin Kesin Dönüş Şart Mıdır?
Yurt dışı borçlanması yapıldıktan sonra Türkiye’den emekli aylığı bağlanabilmesi için mevzuatta öngörülen kesin dönüş şartının sağlanması gerekmektedir. Ancak kesin dönüş, kişinin yurt dışında yaşadığı ülkeyi tamamen terk ederek Türkiye’ye yerleşmesi anlamına gelmemektedir. 3201 sayılı Kanun kapsamında kesin dönüş şartından anlaşılması gereken, aylık talebinde bulunan kişinin yurt dışındaki çalışmalarının sona ermiş olması ve bulunduğu yabancı ülkeden ikamete dayalı sosyal sigorta veya sosyal yardım ödeneği almamasıdır. Dolayısıyla Almanya, Hollanda, Fransa veya başka bir ülkede yaşamaya devam eden kişi, yurt dışındaki çalışmasını sona erdirmiş ve ilgili gelir koşullarını sağlamış olması halinde Türkiye’den emekli aylığı talebinde bulunabilmektedir. Yurt dışında konut sahibi olmak, oturma iznini korumak veya yabancı ülkede yaşamayı sürdürmek tek başına emekliliğe engel oluşturmamaktadır. Bununla birlikte kişinin yurt dışındaki faaliyetlerinin niteliği önem taşımaktadır. Mevzuatta istisna olarak düzenlenen kısa süreli çalışmalar dışında sigortalı çalışmanın devam etmesi, emekli aylığı bağlanmasına engel olabilmektedir. Bu nedenle kesin dönüş şartının yalnızca ikamet adresine göre değil, kişinin çalışma ve sosyal güvenlik durumuna göre değerlendirilmesi gerekmektedir.
Borçlanma işlemi ile emekli aylığı bağlanması birbirinden ayrı hukuki aşamalardır. Kişi yurt dışında çalışmaya devam ederken geçmiş hizmetlerini borçlanabilmekte ve hesaplanan borçlanma bedelini ödeyebilmektedir. Ancak bu sürelerin emeklilikte değerlendirilerek aylık bağlanabilmesi için yaş, sigortalılık süresi, prim ödeme gün sayısı ve kesin dönüş şartının birlikte gerçekleşmesi gerekmektedir. Aylık bağlandıktan sonra yeniden yurt dışında çalışmaya başlanması veya ikamete dayalı sosyal sigorta ya da sosyal yardım ödeneği alınması halinde, kanuni istisnalar saklı kalmak üzere, emekli aylığının kesilmesi söz konusu olabilmektedir. Yurt dışında çalışmanın sona erdiğini gösteren belgeler, yabancı ülkedeki sosyal güvenlik kayıtları ve aylık talep sırasında verilen beyanlar bu aşamada önem taşımaktadır. Ayrıca Türkiye’den emekli aylığı alan kişinin yabancı ülkedeki sosyal güvenlik durumunda meydana gelen değişiklikleri SGK’ya bildirmesi gerekebilmektedir. Kuruma bildirilmeyen ve aylık bağlanma koşullarını etkileyen değişiklikler nedeniyle yersiz ödeme yapılması halinde, ödenen tutarların geri alınması gündeme gelebilmektedir. Bu nedenle yurt dışında yaşamaya devam ederek Türkiye’den emekli olmak isteyen kişilerin, yalnızca borçlanma koşullarını değil, aylık bağlandıktan sonra devam eden yükümlülüklerini de dikkate almaları gerekmektedir.
Sosyal Güvenlik Anlaşması Olan ve Olmayan Ülkelerde Borçlanma Farkı Nedir?
Türkiye ile sosyal güvenlik anlaşması bulunan ve bulunmayan ülkeler arasında yurt dışı borçlanmasının temel şartları bakımından genel bir ayrım bulunmamaktadır. Her iki ülke grubunda da 3201 sayılı Kanun kapsamındaki süreler, vatandaşlık, belgelendirme ve başvuru koşullarının sağlanması halinde borçlandırılabilmektedir. Ancak sosyal güvenlik anlaşmasının bulunması, çalışma sürelerinin belgelenmesi, farklı ülkelerdeki sigortalılık dönemlerinin değerlendirilmesi ve emeklilik haklarının belirlenmesi açısından önemli farklılıklar yaratmaktadır. Almanya, Fransa, Hollanda, Belçika, Avusturya ve İsviçre gibi Türkiye ile sosyal güvenlik anlaşması bulunan ülkelerde, ilgili ülkenin sigorta kurumunca düzenlenen hizmet belgeleri veya Türk dış temsilciliklerinden alınan belgeler borçlanma işlemlerinde kullanılabilmektedir. Sosyal güvenlik anlaşmaları, kapsamlarına göre iki ülkedeki sigortalılık sürelerinin emeklilik hakkının kazanılmasında birleştirilmesine ve her ülkenin kendi mevzuatına göre kısmi aylık bağlamasına imkân tanıyabilmektedir. Bununla birlikte hizmet sürelerinin anlaşma kapsamında birleştirilmesi ile bu sürelerin 3201 sayılı Kanun uyarınca prim ödenerek borçlandırılması farklı uygulamalardır. Anlaşma kapsamında yapılan hizmet birleştirmesi, yabancı ülkede ödenmiş sigorta primlerinin doğrudan Türkiye’ye aktarılması anlamına gelmemektedir.
Türkiye ile sosyal güvenlik anlaşması bulunmayan ülkelerde geçen sigortalılık süreleri de gerekli şartların karşılanması halinde borçlanılabilmektedir. Ancak bu ülkelerdeki çalışma sürelerinin belgelenmesinde, ilgili ülkelerde bulunan Türk büyükelçilikleri, başkonsoloslukları, çalışma ve sosyal güvenlik müşavirlikleri veya ataşelikleri tarafından düzenlenen hizmet belgelerinin SGK’ya sunulması gerekmektedir. Anlaşma bulunmaması, yabancı ülkedeki sigortalılık sürelerinin iki ülke arasında anlaşmaya dayalı hizmet birleştirmesi kapsamında değerlendirilmesini engelleyebilmekte, buna karşılık 3201 sayılı Kanun çerçevesindeki borçlanma hakkını kendiliğinden ortadan kaldırmamaktadır. Ayrıca sigortalılık başlangıcının Türkiye’deki emeklilik hesabına etkisi, çalışılan ülkeyle yapılan anlaşmanın hükümlerine ve kişinin Türkiye’deki sigortalılık geçmişine göre farklılaşabilmektedir. Bazı sosyal güvenlik anlaşmalarında yabancı ülkedeki ilk sigortalılık tarihinin Türkiye bakımından başlangıç kabul edilmesine ilişkin özel düzenlemeler bulunmaktadır. Bu nedenle yurt dışındaki ilk çalışma tarihinin her durumda Türkiye’deki sigorta başlangıcı olarak değerlendirileceği düşünülmemelidir. Borçlanılan sürelerin sigortalılık statüsüne etkisi de ayrıca önem taşımakta olup 1 Ağustos 2019 tarihinden itibaren yapılan başvurulara ilişkin süreler, kural olarak 4/B (Bağ-Kur) kapsamında değerlendirilmektedir. Emeklilik için gerekli prim gün sayısının, sigortalılık başlangıcının ve hangi ülkedeki hizmetlerin dikkate alınacağının belirlenmesinde ilgili sosyal güvenlik anlaşması ile Türk sosyal güvenlik mevzuatının birlikte incelenmesi gerekmektedir.
Yurt dışı borçlanması yoluyla Türkiye’den emekli olmak, kişinin yurt dışındaki hizmetlerinin doğru belirlenmesi, borçlanma tutarının hesaplanması, ödemelerin kanuni süre içerisinde gerçekleştirilmesi ve emeklilik koşullarının eksiksiz değerlendirilmesine bağlıdır. Özellikle vatandaşlık durumu, ilk sigortalılık tarihi, 4/B kapsamında değerlendirilen hizmet süreleri, kesin dönüş şartı ve ülkeler arasındaki sosyal güvenlik anlaşmaları emeklilik hakkının kazanılmasında belirleyici olabilmektedir. Ulus Hukuk ve Danışmanlık olarak, yurt dışı borçlanması başvurularının hazırlanması, SGK işlemlerinin vekâletname aracılığıyla takip edilmesi, borçlanma ve emeklilik koşullarının değerlendirilmesi, eksik hizmet kayıtlarının incelenmesi ve sosyal güvenlik uyuşmazlıklarının çözümüne yönelik hukuki süreçlerde yurt dışında yaşayan kişilere uzaktan hukuki destek sağlamaktayız.
