TSK Sağlık Yeteneği Yönetmeliği’nin EK-C Hastalıklar Listesi’nin 45. maddesi, Dolaşım Sistemi (Kalp ve Damar) Hastalıkları bölümünde yer almaktadır. Bu maddenin A diliminin 12. fıkrası (45/A-12), kalp ve dolaşım sistemiyle ilgili hafif düzeyde bulguları kapsayan bir hastalık kodudur. Sağlık kurullarında adaylardan zorunlu olarak EKG çekilmekte, gerekli görülen durumlarda transtorasik ekokardiyografi uygulanmaktadır. Bu tetkiklerde tespit edilen bulguların yönetmelikteki karşılığına göre dilim kodlaması yapılır. 45/A-12 kodu yazılan bir adayda kalp ve damar sistemiyle ilgili hafif düzeyde ancak kaydedilmesi gereken bir bulgu tespit edilmiş demektir.
Askeri öğrenci adaylarında tam sağlam olma şartı arandığından, Hastalıklar Listesi’nin A dilimine giren bir hastalık dahi elenme sebebi oluşturabilir. Ancak EK-D Değerlendirme Çizelgesi’nde 45. maddenin A dilimine giren bazı fıkralarının askeri öğrenci adayları sütununda (+) artı işareti bulunmaktadır; yani bu fıkralardaki bulgular askeri öğrenciliğe engel teşkil etmez. Adayın elenip elenmeyeceği, 45/A-12 fıkrasının EK-D Çizelgesi’ndeki karşılığına bağlıdır. Bu nedenle sağlık raporunda 45/A-12 kodu gören bir adayın öncelikle EK-D Çizelgesi’ndeki karşılığını kontrol etmesi ve (+) mi (-) mi olduğunu öğrenmesi gerekmektedir.
Madde 45/A-12 Hangi Sağlık Durumunu Kapsar?
Hastalıklar Listesi’nin 45. maddesi Dolaşım Sistemi Hastalıkları başlığı altında kalp kapak hastalıkları, ritim bozuklukları, konjenital kalp anomalileri, periferik damar hastalıkları ve EKG/ekokardiyografi bulgularını kapsayan geniş bir maddedir. A diliminin farklı fıkraları farklı kardiyolojik bulguları ele almaktadır. 45/A-12 fıkrası, hemodinamik olarak önemsiz (yani kalbin pompalama fonksiyonunu bozmayan), tedavi gerektirmeyen ve günlük yaşamı etkilemeyen hafif düzeyde kardiyolojik bulguları kapsamaktadır.
Bu kapsamda değerlendirilen durumlar arasında hemodinamik olarak önemsiz mitral kapak prolapsusu (MVP), hafif düzeyde kapak yetmezlikleri (eser veya trivyal mitral yetmezlik, triküspit yetmezlik), klinik olarak anlamsız EKG bulguları ve ekokardiyografide tespit edilen ancak fonksiyonel bozukluğa yol açmayan yapısal varyasyonlar yer alabilir. Bu bulguların büyük çoğunluğu toplumda sık görülen ve tıbbi açıdan tedavi gerektirmeyen normal varyasyonlardır. Ancak sağlık kurullarının bu bulguları nasıl kodladığı ve EK-D Çizelgesi’ndeki karşılığının ne olduğu adayın kabulü veya elenmesi açısından belirleyicidir.
Madde 45/A-12 Uzman Erbaş Olmaya Engel Midir?
EK-D Değerlendirme Çizelgesi’nde 45/A-12 maddesinin uzman erbaş adayları sütunundaki karşılığı başvurulan sınıfa göre değişmektedir. Muharip sınıflarda tam sağlam olma şartı arandığından, A dilimine giren kardiyolojik bulgular dahi elenme sebebi oluşturabilir. Yardımcı sınıflarda ise A dilimine giren hafif düzeyde kardiyolojik bulgular genellikle kabul edilir; çünkü çizelgede bu fıkranın yardımcı sınıflar sütununda (+) artı işareti bulunmaktadır.
Uzman erbaş adaylarında 45/A-12 ile ilgili en sık karşılaşılan sorun, sağlık kurulunun EKG veya ekokardiyografi bulgusunu hatalı yorumlaması veya olması gerekenden daha ağır bir fıkraya kodlamasıdır. Hemodinamik olarak önemsiz bir mitral kapak prolapsusu 45/A-12’ye kodlanması gerekirken, bazı sağlık kurulları bu durumu B dilimine kodlayabilmektedir. Benzer şekilde, fizyolojik triküspit yetmezliği (toplumun önemli bir bölümünde görülen normal bir bulgu) bazen patolojik kapak yetmezliği gibi değerlendirilerek olumsuz rapor düzenlenebilmektedir. Bu tür kodlama hataları itiraz ve dava süreçlerinde sıklıkla tartışılmaktadır.
Madde 45/A-12 Subay ve Astsubay Olmaya Engel Midir?
Dış kaynaktan alınacak subay ve astsubay adaylarında 45/A-12 fıkrasının değerlendirmesi uzman erbaş adaylarındaki prensiplerle paraleldir. EK-D Çizelgesi’nde bu fıkranın muharip sınıf subay ve astsubay adayları sütunundaki karşılığı (-) eksi ise elenme sebebi, (+) artı ise kabul edilebilir anlamına gelir. Yardımcı sınıflarda genellikle kabul edilir. Görevdeki muvazzaf subay ve astsubaylarda 45/A-12 kodlaması görev yapmaya engel sayılmaz.
Subay ve astsubay adaylarında özellikle dikkat edilmesi gereken husus, sağlık kurulunun kardiyolojik bulguyu hangi fıkraya kodladığıdır. 45. maddenin A diliminde 12’den fazla fıkra bulunmakta ve her biri farklı bir kardiyolojik durumu ifade etmektedir. Fıkralar arasında yapılan kodlama hatası, aynı bulgunun (+) karşılığı olan bir fıkra yerine (-) karşılığı olan farklı bir fıkraya yazılmasına yol açabilir. Bu durum adayın haksız yere elenmesine neden olur ve itiraz veya dava sürecinde düzeltilmesi gereken bir hukuka aykırılık oluşturur.
Benzer Maddelerle (45/A-11 ve 45/A-13) Farkı Nedir?
Hastalıklar Listesi’nin 45. maddesinin A dilimindeki farklı fıkralar, farklı şiddetteki kardiyolojik bulguları ifade etmektedir. 45/A-11, 45/A-12 ve 45/A-13 fıkraları arasındaki fark, kapsadıkları hastalık veya bulgunun türüne ve şiddetine göre belirlenmiştir. Her bir fıkranın EK-D Değerlendirme Çizelgesi’ndeki karşılığı farklı olabilir; bir fıkra askeri öğrenciliğe engel teşkil ederken komşu fıkra engel teşkil etmeyebilir. Bu nedenle sağlık kurulunun adayın kardiyolojik bulgusunu hangi fıkraya kodladığı kritik öneme sahiptir.
Uygulamada en sık karşılaşılan sorun, benzer kardiyolojik bulguların farklı sağlık kurullarınca farklı fıkralara kodlanmasıdır. Aynı ekokardiyografi bulgusu bir sağlık kurulunda 45/A-11’e, diğerinde 45/A-12’ye, bir diğerinde ise 45/A-13’e kodlanabilmektedir. Bu fıkralar arasındaki fark adayın EK-D Çizelgesi’ndeki karşılığını doğrudan değiştirebileceğinden, kodlama hatası adayın kabulü veya elenmesi anlamına gelebilir. İtiraz ve dava süreçlerinde bilirkişi heyetinin kardiyolojik bulguyu yönetmelikteki doğru fıkraya eşleştirmesi, bu tür kodlama hatalarının tespit edilmesi açısından belirleyici olmaktadır.
Madde 45/A-12 Nedeniyle Elenme Halinde İtiraz Süreci
45/A-12 kodu ile olumsuz sağlık raporu verilen adaylar, raporun tebliğinden itibaren 3 iş günü içinde il sağlık müdürlüğüne itiraz etmelidir. İtiraz halinde farklı bir sağlık kuruluşunda kardiyoloji uzmanınca yeniden muayene yapılır, EKG tekrarlanır ve gerekirse ekokardiyografi yeniden uygulanır. İtiraz sürecinde adayların güncel EKG, ekokardiyografi ve varsa Holter monitorizasyon raporlarını hazır bulundurması büyük önem taşımaktadır.
İtiraz aşamasında dikkat edilmesi gereken en önemli husus, sağlık kurulunun kardiyolojik bulguyu doğru fıkraya kodlayıp kodlamadığı ve EK-D Çizelgesi’ndeki karşılığını doğru uygulayıp uygulamadığıdır. Hemodinamik olarak önemsiz bir bulgunun olması gerekenden daha ağır bir fıkraya veya farklı bir fıkraya kodlanması en sık karşılaşılan hatadır. Adayların itiraz dilekçesinde kardiyolojik bulgunun yönetmelikteki doğru fıkra karşılığını belirtmeleri ve EK-D Çizelgesi’ndeki (+) veya (-) karşılığını sorgulamaları itirazın başarı şansını artırmaktadır.
Madde 45/A-12 Nedeniyle Elenme Halinde İptal Davası ve Emsal Kararlar
Hakem hastane kararı da olumsuz ise 60 gün içinde Ankara İdare Mahkemesi’nde iptal davası açılabilir. Bu davalarda en sık ileri sürülen hukuka aykırılık gerekçeleri arasında sağlık kurulunun kardiyolojik bulguyu yanlış fıkraya kodlaması, hemodinamik olarak önemsiz bir bulgunun patolojik bir hastalık gibi değerlendirilmesi, EK-D Çizelgesi’ndeki karşılığın hatalı uygulanması ve farklı sağlık kuruluşlarının aynı bulgu için farklı kodlama yapmasının göz ardı edilmesi yer almaktadır. Emsal kararlarda idare mahkemeleri, bilirkişi heyetinin kardiyolojik değerlendirmesini esas alarak sağlık kurulunun kodlama hatasını tespit edebilmekte ve olumsuz raporu iptal edebilmektedir.
Ulus Hukuk ve Danışmanlık, 45/A-12 dahil dolaşım sistemi hastalıkları nedeniyle olumsuz sağlık raporu alan askeri öğrenci, subay, astsubay ve uzman erbaş adaylarına iptal davası sürecinde hukuki destek sağlamaktadır. Bu davalarda mahkeme, adayı üniversite hastanesine sevk ederek kardiyoloji uzmanınca kapsamlı değerlendirme (EKG, ekokardiyografi, gerekirse efor testi) yaptırabilmektedir. Bulgunun hemodinamik olarak önemsiz olduğunun ve doğru fıkranın EK-D Çizelgesi’nde (+) karşılığı bulunduğunun tespiti halinde olumsuz rapor iptal edilebilmekte ve adayın yeniden değerlendirilmesine karar verilebilmektedir.
