Vücudundaki bir dövme nedeniyle polislik hayalinin sona ermesi, pek çok adayın hiç hesap etmediği bir olasılıktır. Dövme tıbbi bir hastalık olmayıp kişisel bir tercih olmasına rağmen Emniyet Teşkilatı Sağlık Şartları Yönetmeliği dövmeleri cilt hastalıkları branşında ayrı bir madde olarak düzenlemiş ve vücuttaki konumuna göre farklı sonuçlar öngörmüştür. Yönetmelikteki temel ayrım dövmenin yazlık üniforma giyildiğinde görünür olup olmamasına dayanmaktadır ve bu basit gibi görünen kriter adayın sağlam mı yoksa öğrenciliğe engel mi sayılacağını belirleyen tek faktördür. Fiziksel yeterlilik sınavını ve mülakatı başarıyla geçmiş bir adayın kolundaki, elindeki veya boynundaki bir dövme nedeniyle sağlık kurulunda elenmesi nadir karşılaşılan bir durum değildir. Aynı hükümler POMEM ve PMYO ile birlikte PAEM ve İGF adayları için de geçerlidir.
Dövme konusundaki yönetmelik düzenlemesini diğer dermatolojik bulgulardan ayıran özellik, dövmenin geri dönüşümlü bir durum olmasıdır. Lazer silme teknolojisindeki gelişmeler dövmelerin büyük ölçüde veya tamamen ortadan kaldırılmasına olanak tanımakta ve bu durum elenen adaylara diğer kalıcı patolojilerde bulunmayan bir çözüm yolu sunmaktadır. Ancak lazer silme sürecinin birden fazla seans gerektirmesi, tam sonuç alınmasının aylar sürmesi ve bazı dövme mürekkeplerinin lazere dirençli olması gibi pratik kısıtlamalar adayların bu çözümü başvuru sürecinden çok önce planlamalarını zorunlu kılmaktadır. Emniyet teşkilatı bünyesinde dövme bulgusuna dayalı elenme kararı doğrudan ilişik kesme olarak uygulanmakta ve adaya yerleşim değerlendirmesi için ek süre tanınmamaktadır.
Dövme Emniyet Teşkilatı Yönetmeliğinde Nasıl Değerlendirilir?
Yönetmeliğin EK-3 Bölüm 12 cilt hastalıkları branşı A Dilimi (1). maddesi dövme konusundaki temel kuralı net biçimde ortaya koymuştur: yazlık üniforma giyildiğinde vücudun kapalı bölgelerinde kalan her türlü dövme ve benzeri kalıcı uygulamalar sağlam kabul edilir. Bu maddenin kapsamı son derece geniştir çünkü her türlü ifadesi dövmenin boyutuna, rengine, sayısına veya içeriğine bakılmaksızın kapalı bölgede kalan tüm dövmelerin sağlam kabul edildiğini belirtmektedir. Göğüs, sırt, karın, üst kol ve uyluk gibi yazlık üniforma altında kalan bölgelerdeki dövmeler ne kadar büyük veya yaygın olursa olsun öğrenciliğe engel teşkil etmemektedir. Benzeri kalıcı uygulamalar ifadesi ise kalıcı makyaj, microblading veya skarifikasyon gibi cilde yapılan diğer kalıcı estetik müdahaleleri kapsamaktadır.
Bu maddenin ters okumasından çıkan sonuç ise yazlık üniforma giyildiğinde görünür olan bölgelerdeki dövmelerin sağlam kabul edilmediğidir. Yazlık polis üniforması kısa kollu gömlek ve pantolon olarak tanımlanmakta ve bu üniforma giyildiğinde ön kol (dirsekten bilek kemiklerine kadar olan bölge), eller, boyun, yüz ve kulak arkası gibi alanlar açıkta kalmaktadır. Bu bölgelerde bulunan dövmeler A dilimindeki sağlam kabul koşulunu karşılamamakta ve cilt hastalıkları branşında değerlendirmeye alınmaktadır. Yönetmeliğin EK-2 Sağlık Bilgi Formunun 21. maddesinde yüzde ve eşgal bölgesinde dövme ve kalıcı uygulamalar ile eşgal belirleyici lezyonlar adayların sağlık özgeçmişi beyanında ayrı bir kalem olarak sorulmaktadır. Bu düzenleme dövmenin sağlık kurulundaki değerlendirmesinin yalnızca dermatoloji muayenesiyle sınırlı kalmayıp adayın kendi beyanını da kapsayan çok katmanlı bir süreç olduğunu göstermektedir.
Yazlık Üniforma Kuralı ve Kapalı Bölge Ayrımı Nedir?
Yazlık üniforma kuralı yönetmelikteki dövme değerlendirmesinin tamamını şekillendiren merkezi kavramdır ve bu kuralın doğru anlaşılması adayların elenme riskini önceden değerlendirmelerine olanak tanımaktadır. Polis teşkilatının yazlık üniforması kısa kollu gömlek ile uzun pantolondan oluşmaktadır. Bu üniforma giyildiğinde kapalı kalan bölgeler yani omuzlardan bileklere kadar olan üst kol bölgesi, göğüs, sırt, karın ve bacakların tamamı dövme açısından güvenli bölgeler olarak kabul edilmektedir. Buna karşılık ön kolların dirsekten itibaren bilek kemiklerine kadar olan kısmı, el sırtı ve parmaklar, boyun, yüz, kulaklar ve kulak arkası bölgeler yazlık üniformada açıkta kalan alanlar olup bu bölgelerdeki dövmeler sağlam kabul edilmemektedir.
Bu kuralın pratikte en çok tartışma yaratan uygulama alanı sınır bölgelerdeki dövmelerdir. Kol dövmesinin alt ucu tam olarak dirsek hizasına kadar inen veya bilek dövmesinin kol saatiyle örtülebildiği durumlar sağlık kurulundaki değerlendirmede farklı yorumlara yol açabilmektedir. Yönetmelik yazlık üniforma giyildiğinde kapalı bölge ifadesini kullanmış olup aksesuarlar veya kişisel düzenlemelerle örtülebilen alanları kapsamamaktadır. Bileklik, saat veya eldiven gibi üniforma dışı aksesuarlarla kapatılabilen dövmelerin kapalı bölge kapsamına girip girmediği sağlık kurulunun takdirine bırakılmış bir konudur. Sağlık kurulundaki dermatoloji uzmanı adayın dövmelerini fizik muayenede tespit etmekte ve dövmenin lokalizasyonunu, boyutunu ve yazlık üniforma ile örtülüp örtülemeyeceğini değerlendirmektedir. Sınır bölgedeki dövmelerde fotoğraflı belgeleme yapılması ve üniforma ile birlikte değerlendirme yapılması daha kesin bir karar verilmesine olanak tanımaktadır.
Eşgal Belirleyici Dövme ve Kalıcı Uygulamalar Neden Öğrenciliğe Engeldir?
Yazlık üniforma ile örtülemeyen bölgelerdeki dövmeler yönetmeliğin B Dilimi (2)(b) maddesindeki beş metreden bakmakla eşgal belirleyici olan lezyonlar kapsamında değerlendirilebilmektedir. Eşgal belirleyici kavramı kişinin dış görünümünde dikkat çekici bir ayırt edici özellik oluşturan ve tanınmasını kolaylaştıran bulguları ifade etmektedir. Polis memurlarının görev sırasında sivil kıyafetle çalışma, gizli operasyonlara katılma veya tanık koruma gibi görevleri üstlenme olasılığı bulunmakta ve bu görevlerde kolayca fark edilebilen bir dövmenin mesleki güvenliği tehlikeye atabileceği değerlendirilmektedir. Boyundaki belirgin bir dövme, el sırtındaki yazı veya ön koldaki geniş bir figür beş metre mesafeden kolayca ayırt edilebilen ve kişinin kimliğinin tespitini kolaylaştıran eşgal belirleyici bulgulardır.
Yönetmeliğin EK-2 Sağlık Bilgi Formunun 21. maddesindeki yüzde ve eşgal bölgesinde dövme ve kalıcı uygulamalar ifadesi dövmenin sağlık kurulunda sistematik olarak sorgulandığını göstermektedir. Adaylar bu formu imzalarken dövme geçmişlerini beyan etmekte ve dermatoloji muayenesinde dövmelerin fiziksel olarak kontrol edilmesi gerekmektedir. Yüz bölgesindeki dövmeler veya kalıcı uygulamalar eşgal belirleyici nitelik açısından en hassas kategoriyi oluşturmaktadır çünkü yüz bireyin kimliğini belirleyen birincil tanıma alanıdır. Ancak kalıcı kaş kontürü, dudak kontürü veya göz hattı çizgisi gibi kozmetik amaçlı yapılan kalıcı makyaj uygulamalarının eşgal belirleyici sayılıp sayılmayacağı pratikte tartışma konusu olabilmektedir. Bu uygulamalar doğal görünümü taklit etmek amacıyla yapıldığında dikkat çekici bir eşgal özelliği oluşturmamakta ve normal makyajdan ayırt edilemeyebilmektedir. Sağlık kurulunun bu ayrımı yaparken uygulamanın doğallığını, dikkat çekiciliğini ve eşgal belirleyici niteliğini birlikte değerlendirmesi gerekmektedir.
Dövme Nedeniyle İlişiği Kesilen Adaylar Ne Yapmalıdır?
Dövme nedeniyle ilişiği kesilen adayların durumu diğer dermatolojik bulgulardan farklı olarak geri dönüşümlü bir nitelik taşımaktadır ve bu özellik hem yeniden başvuru hem de iptal davası stratejisini doğrudan şekillendirmektedir. Lazer dövme silme teknolojisi günümüzde dövmelerin büyük ölçüde veya tamamen ortadan kaldırılmasına olanak tanımaktadır. Q-switched Nd:YAG, aleksandrit ve pikosaniye lazer sistemleri farklı renkteki dövme mürekkeplerini hedefleyerek pigmentlerin parçalanmasını ve vücudun doğal temizleme mekanizmalarıyla atılmasını sağlamaktadır. Tam sonuç genellikle 6 ile 12 seans arasında değişen bir süreçte elde edilmekte ve seanslar arasında 6 ile 8 haftalık iyileşme periyotları gerekmektedir. Lazer silme sürecinin tamamlanması ve dövmenin izinin büyük ölçüde ortadan kalkması halinde aday yazlık üniforma kuralını karşılayabilecek duruma gelebilmektedir. Yönetmelikteki sağlık nedeniyle ilişiği kesilen adayların bir yıl içinde yeniden başvuru hakkı dövme konusunda en işlevsel biçimde kullanılabilecek bir mekanizmadır.
Elenme kararının tebliğinden itibaren 60 günlük hak düşürücü süre içinde idare mahkemesine iptal davası açma hakkı da saklıdır. Dövme nedeniyle açılan iptal davalarında tartışılan başlıca konular dövmenin gerçekten yazlık üniforma ile örtülemeyecek bir bölgede olup olmadığı, sınır bölgedeki dövmelerin kapalı alan kapsamına girip girmediği ve dövmenin beş metreden eşgal belirleyici nitelikte olup olmadığıdır. Bilirkişi incelemesinde dövmenin lokalizasyonunun fotoğraflı olarak belgelenmesi, yazlık üniforma ile birlikte değerlendirme yapılması ve eşgal belirleyici niteliğinin objektif kriterlere göre tespit edilmesi gerekmektedir. Küçük ve soluk renkli bir dövmenin ön kolun üst kısmında dirsek hizasına yakın konumlanması ve yazlık gömleğin kol kıvrımıyla örtülebilmesi gibi sınır vakalarda bilirkişi raporunun aday lehine sonuçlanma olasılığı mevcuttur. Yürütmenin durdurulması talebi eğitim sürecinden uzak kalmanın yaratacağı telafisi güç zararın engellenmesi açısından dava ile birlikte yapılmalıdır.
Emniyet Teşkilatı Sağlık Şartları Yönetmeliği kapsamında dövme nedeniyle ilişiği kesilen adaylara yönelik iptal davası ve yeniden başvuru süreçlerinde Ulus Hukuk ve Danışmanlık idare hukuku alanındaki deneyimiyle hukuki destek sağlamaktadır.
