Özel güvenlik görevlisi (ÖGG) olmak veya bu görevde çalışmaya devam etmek, 26.06.2021 tarihli ve 31523 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Özel Güvenlik Görevlileri Sağlık Şartları Yönetmeliği‘nde belirlenen sağlık koşullarını karşılamaya bağlıdır. Yönetmelik, ÖGG adayları için “aday sağlık raporu”, mevcut ÖGG’ler için ise “durum bildirir sağlık kurulu raporu” alınmasını zorunlu kılmaktadır. Bu raporlarda olumsuz karar çıkması halinde kişinin meslek hayatı doğrudan etkilenir. Bu rehberde; ÖGG heyet raporuna itiraz süreci, hakem hastane başvurusu, idare mahkemesinde iptal davası, rapor türleri ve karar ibareleri, ruh sağlığı özel durumu, çalışma izninin iptali, yürütmenin durdurulması ve gerekli belgeler ayrıntılı şekilde ele alınmaktadır.
ÖGG Sağlık Raporu Türleri ve Karar İbareleri
| Rapor Türü | Kim İçin? | Olumlu Karar İbareleri | Olumsuz Karar İbaresi |
|---|---|---|---|
| Aday Sağlık Raporu | ÖGG adayları | “Silahlı ÖGG Olur” / “Silahsız ÖGG Olur” | “Özel Güvenlik Görevlisi Olamaz” |
| Durum Bildirir Sağlık Kurulu Raporu | Mevcut ÖGG’ler | “Silahlı ÖGG Olarak Çalışır” / “Silahsız ÖGG Olarak Çalışır” | “Özel Güvenlik Görevlisi Olarak Çalışamaz” |
26.06.2021 tarihli Özel Güvenlik Görevlileri Sağlık Şartları Yönetmeliği (Resmi Gazete: 31523), 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun m. 10’a dayanılarak İçişleri Bakanlığı tarafından hazırlanmıştır. Raporlar tam teşekküllü hastanelerce düzenlenir ve Sağlık Bakanlığı e-Rapor sistemi üzerinden elektronik olarak kayıt altına alınır.
Özel Güvenlik Heyet Raporu Olumsuz Olursa Ne Olur?
ÖGG heyet raporunun olumsuz çıkması halinde ortaya çıkan sonuçlar, raporun türüne göre farklılık gösterir.
Aday Sağlık Raporunun Olumsuz Olması
“Özel Güvenlik Görevlisi Olamaz” kararı bulunan aday sağlık raporunun doğrudan sonuçları; özel güvenlik eğitim başvurusunun reddedilmesi, çalışma izni başvurusunun kabul edilmemesi ve kararı veren valilik tarafından aynı gün ÖGNET’e (Özel Güvenlik Bilgi Sistemi) RED kaydı girilmesidir. ÖGNET’e girilen RED kaydı, adayın tüm valiliklerde ÖGG başvurularının engellenmesine neden olur.
Durum Bildirir Sağlık Kurulu Raporunun Olumsuz Olması
“Özel Güvenlik Görevlisi Olarak Çalışamaz” kararı bulunan durum bildirir raporun sonuçları daha ağırdır. İşveren, raporu takip eden ilk mesai günü sonuna kadar ilgili valiliğe bildirir. ÖGG’nin çalışma izni İl Özel Güvenlik Komisyonu kararı ile iptal edilir ve kişi fiilen görevden ayrılmak zorunda kalır.
Ruh Sağlığı Özel Durumu – Geri Dönüşü Olmayan Karar: Ruh sağlığı ve hastalıkları nedeniyle “Özel Güvenlik Görevlisi Olamaz” kararı verilen aday sağlık raporu ile adaylığı reddedilenler tekrar adaylığa başvuramaz. Ruh sağlığı ve hastalıkları nedeniyle “Özel Güvenlik Görevlisi Olarak Çalışamaz” kararı verilen durum bildirir raporu ile çalışma izni iptal edilen ÖGG’ler ise bir daha ÖGG olamaz. Bu nedenle ruh sağlığı değerlendirmesinin özellikle dikkatli yapılması ve olumsuz karar çıkması halinde derhal itiraz yoluna başvurulması kritik önem taşır.
ÖGG Sağlık Raporuna İtiraz Süreci
İdare Mahkemesinde İptal Davası (60 Gün)
Hakem hastane raporu da olumsuz çıkarsa veya itiraz sürecinde usulsüzlük yaşanırsa, kesinleşen kararın tebliğinden itibaren 60 gün içinde idare mahkemesinde yürütmenin durdurulması talepli iptal davası açılabilir. İdari başvuru yollarının tüketilmesi zorunlu değildir; doğrudan dava da açılabilir.
| Kriter | Bilgi |
|---|---|
| Dava Türü | İptal davası (İYUK m. 2/1-a) |
| Yetkili Mahkeme | Kararı veren kurumun bulunduğu yerdeki İdare Mahkemesi |
| Dava Açma Süresi | Kesinleşen kararın tebliğinden itibaren 60 gün |
| Yürütmenin Durdurulması | Mutlaka talep edilmeli (İYUK m. 27) |
| Bilirkişi İncelemesi | Adli Tıp Kurumu veya üniversite hastanesi öğretim üyeleri |
| İdari Başvuru Zorunluluğu | Zorunlu değil, doğrudan dava açılabilir |
İptal Davası Açma Gerekçeleri
Tıbbi Değerlendirmenin Yetersizliği
Muayenenin özensiz veya yetersiz yapılması, güncel tıbbi verilerin dikkate alınmaması, raporun mevcut sağlık durumunu yansıtmaması veya ilgili branş hekiminin sağlık kurulunda bulunmaması iptal gerekçesi oluşturur. Yönetmeliğin Ek-1 tablosunda belirtilen “Hastalık Branşlarının Sınıflandırılması” listesindeki hastalık düzeylerinin yanlış değerlendirilmesi de önemli bir iptal nedenidir.
Usul Hataları
Raporun e-Rapor sistemi üzerinden elektronik olarak düzenlenmemesi, yönetmelikte belirlenen rapor formatına uyulmaması, karar kısmına yönetmelikte belirtilen ibareler dışında belirsiz ifadeler yazılması ve tebligatın usulsüz yapılması usul hatası oluşturur.
Silah Kullanımı Değerlendirmesi Hataları
Yönetmelik m. 5/4 uyarınca silah kullanımı bakımından Ek-1’de tanımlanan düzeyde hastalığı veya engeli bulunmayan adayların “silahlı” olarak değerlendirilmesi gerekirken “silahsız” veya “olamaz” kararı verilmesi halinde de iptal davası açılabilir. Silahlı ÖGG olması gereken kişiye silahsız karar verilmesi de itiraz konusu yapılabilir.
Sağlık Kurulu Raporu İtirazı Nasıl Yapılır?
| Adım | Süre | Başvuru Yeri | Açıklama |
|---|---|---|---|
| 1. İtiraz dilekçesi | 30 gün (tebliğden itibaren) | İl Sağlık Müdürlüğü | Raporun hatalı olduğu somut gerekçelerle açıklanır, rapor örneği + tıbbi belgeler eklenir |
| 2. Hakem hastaneye sevk | İl Sağlık Müdürlüğü tarafından | Farklı tam teşekküllü hastane | İlk raporu düzenleyen hastaneden farklı bir hastane olmalıdır |
| 3. Hakem hastane raporu | Değişkenlik gösterir | Hakem hastane | Karar idari aşamada kesindir |
| 4. İptal davası | 60 gün (kesin raporun tebliğinden itibaren) | İdare Mahkemesi | Hakem hastane raporu da iptal davasına konu edilebilir |
Sağlık Raporu İptal Edilebilir mi?
Evet, ÖGG sağlık raporu (heyet raporu) iptal edilebilir. Sağlık kurulu raporları birer idari işlem niteliğinde olup hukuka aykırı olduğu durumlarda idare mahkemesinde iptal davasına konu edilebilir. Mahkeme, gerek gördüğünde Adli Tıp Kurumu veya üniversite hastanesi öğretim üyelerinden oluşan bilirkişi heyetinden rapor alarak sağlık durumunu yeniden inceletir. Bilirkişi raporu, mahkeme kararını büyük ölçüde etkiler.
Yönetmelikte Aranan Sağlık Şartları
Yönetmeliğin Ek-1 tablosunda hastalık branşlarının sınıflandırılması ayrıntılı olarak düzenlenmiştir. ÖGG adaylarında ve mevcut ÖGG’lerde aranan başlıca sağlık şartları aşağıdaki branşlar kapsamında değerlendirilir.
| Branş | Değerlendirme Konuları | ÖGG Olamaz Kararı Gerektiren Durum |
|---|---|---|
| Ruh Sağlığı ve Hastalıkları | Psikiyatrik değerlendirme, madde kullanımı geçmişi | Yönetmelikte tanımlanan düzeyde ruhsal hastalık (kalıcı sonuç) |
| Kas İskelet Sistemi | Hareket kısıtlılığı, ortopedik problemler | Yönetmelikte tanımlanan düzeyde hastalık (kalıcı sonuç) |
| Göz Hastalıkları | Görme keskinliği, renk körlüğü | Görme yetisinin tamamının kaybı |
| KBB (Kulak Burun Boğaz) | İşitme kaybı, konuşma bozukluğu | Duyma veya konuşma yetisinin tamamının kaybı |
| İç Hastalıkları | Kronik hastalıklar, organ yetmezliği | Yönetmelikte tanımlanan düzeyde hastalık |
| Nöroloji | Epilepsi, nörolojik hasarlar | Yönetmelikte tanımlanan düzeyde hastalık |
Durum Bildirir Rapor: Çalışan ÖGG’ler İçin Özel Süreç
İşveren, sağlık şartlarını kaybettiği yönünde tereddüt oluşan ÖGG’den durum bildirir sağlık kurulu raporu getirmesini yazılı olarak isteyebilir. ÖGG, bu yazılı talebin tarihinden itibaren 60 gün içinde raporu almak zorundadır. 60 gün içinde kabul edilebilir mazereti olmaksızın rapor almayan ÖGG’nin durumu işveren tarafından valiliğe bildirilir ve çalışma izni iptal sürecine girilir. Durum bildirir sağlık kurulu raporunun ücreti aday tarafından değil, işveren tarafından karşılanır.
Yürütmenin Durdurulması Talebi
İptal davası ile birlikte yürütmenin durdurulması talep edilmesi büyük önem taşır. Çünkü olumsuz sağlık kurulu raporu nedeniyle çalışma izni iptal edilen ÖGG, dava sonuçlanana kadar (genellikle 1-2 yıl) çalışamaz duruma gelir. Yürütmenin durdurulması kararı ile çalışma izninin iptali işlemi geçici olarak askıya alınır ve ÖGG görevine devam edebilir. Mahkeme, telafisi güç zarar ve açıkça hukuka aykırılık koşullarının birlikte gerçekleştiğini tespit ederse yürütmeyi durdurur. Bu karar genellikle 1-3 ay içinde verilir.
İptal Davasında Gerekli Belgeler
| Belge | Açıklama |
|---|---|
| Olumsuz sağlık kurulu raporu | Aday sağlık raporu veya durum bildirir rapor (aslı veya onaylı sureti) |
| Hakem hastane raporu | İtiraz sonucu düzenlenen hakem hastane raporu |
| Tebliğ belgesi | Raporun tebliğ tarihi (süre hesabı için) |
| İtiraz dilekçesi ve cevabı | İl Sağlık Müdürlüğü’ne yapılan itiraz belgesi |
| Çalışma izni iptal kararı | Varsa İl Özel Güvenlik Komisyonu kararı |
| Tıbbi belgeler | Hasta dosyası, epikriz, tedavi raporları, ilaç reçeteleri |
| ÖGG kimlik kartı sureti | Mevcut veya iptal edilen kimlik kartı |
| Vekaletname | Avukat aracılığıyla dava açılacaksa |
