Göz lazer ameliyatı (keratorefraktif cerrahi), yıllarca askeri okul adaylarının en çok endişelendiği konulardan biri olmuştur. Uzun süre uygulanan pratikte sağlık kurulları, lazer ameliyatı geçirmiş adayları refraksiyon değerinden bağımsız olarak elendirmekteydi. Milyonlarca genç arasında son derece yaygın olan miyopi, hipermetropi ve astigmatizma sorununun lazerle giderilmesi ile askeri kariyer hedefini bir arada sürdürmek ciddi bir ikilem oluşturuyordu. Danıştay 2. Dairesi’nin 30 Eylül 2025 tarihli ve E.:2023/3381, K.:2025/4032 sayılı kararı bu durumu köklü biçimde değiştirmiştir. Söz konusu karar, lazer göz ameliyatının tek başına elenme sebebi olamayacağını açıkça hükme bağlamış ve yönetmelik buna göre güncellenmiştir. SUEM, JAMYO, JSGF ve dış kaynak subay/astsubay adayları bu karardan doğrudan yararlanmaktadır.
Ancak Danıştay kararı, lazer ameliyatı geçiren her adayın otomatik olarak kabul edileceği anlamına gelmemektedir. Belirleyici olan, ameliyat sonrası göz sağlığının durumu ve refraksiyon değerinin yönetmelikteki sınır içinde kalmasıdır. Ameliyat sonrası değerlendirmede komplikasyon varlığı (kornea ektazisi, kuru göz, halo/glare etkisi, regresyon), kornea kalınlığı ve refraksiyon stabilitesi incelenir. Ameliyat geçmişi raporların incelenmesiyle tespit edilebilir; biyomikroskopi ve kornea topografisi lazer izini ortaya koyar. Ancak artık bu tespit elenme sebebi değil, yalnızca değerlendirme sürecinin bir parçasıdır.
Lazer Ameliyatı Yönetmelikte Nasıl Değerlendirilir?
TSK Sağlık Yeteneği Yönetmeliği, keratorefraktif cerrahi yöntemlerini (PRK, LASEK, LASIK, iLASIK) kapsayan ve bunların askeri öğrenci ve personel adaylarında nasıl değerlendirileceğini düzenleyen bir hükmü içermekteydi. Eski uygulamada bu ameliyatlar yönetmeliğin Göz Hastalıkları bölümünde ayrıca ele alınmakta ve refraksiyon değerinden bağımsız olarak elenme sebebi sayılmaktaydı. Bu yaklaşım, Danıştay kararıyla hukuka aykırı bulunmuş ve yönetmelik güncellenmiştir.
Güncel uygulamada lazer ameliyatı geçirmiş bir adayda değerlendirme tamamen ameliyat sonrası göz durumuna odaklanmaktadır. SUEM, JAMYO ve JSGF gibi askeri öğrenci statüsündeki adaylarda refraksiyon değerinin ameliyat sonrası her bir gözde 1.00 diyoptri sınırı içinde (1.00 dahil) kalması ve düzeltme ile her iki gözde görmelerin ayrı ayrı tam olması gerekmektedir. Komplikasyon bulunmaması da önemli bir kriter olarak değerlendirilir. Yönetmelikte ameliyat üzerinden geçmesi zorunlu olan belirli bir süre şartı mevcut değildir; belirleyici olan ameliyat sonrası refraksiyon değerinin stabilize olmuş olmasıdır. Pratikte ameliyat sonrası refraksiyon değerinin en az 3-6 ay boyunca stabil seyretmesi ve kontrollerinin tamamlanmış olması tavsiye edilmektedir.
Danıştay 2025 Kararı Sonrası Güncel Durum
Danıştay 2. Dairesi’nin 30 Eylül 2025 tarihli ve E.:2023/3381, K.:2025/4032 sayılı kararı, Türk askeri hukukunda göz sağlığı açısından son yılların en önemli içtihat değişikliğini oluşturmaktadır. Karar, lazer göz ameliyatı geçirmiş olmanın askeri öğrenci adaylığına engel teşkil etmeyeceğini açıkça ortaya koymuştur. Bu kararla birlikte yönetmelik güncellenerek keratorefraktif cerrahi geçmişinin tek başına elenme gerekçesi yapılması uygulamasına son verilmiştir.
Kararın kapsamı son derece geniştir: MSÜ bünyesindeki tüm okullara (Kara, Deniz, Hava Harp Okulları, KAMYO, DAMYO, HAMYO), JSGA bünyesindeki tüm okullara (ASEM, SUEM, JAMYO, JSGF) ve dış kaynak subay/astsubay adaylarına uygulanmaktadır. Hava Harp Okulu ve pilot adaylığında da karar geçerlidir; ancak bu branşlarda kornea kalınlığı, stabilite ve komplikasyon değerlendirmesi diğer okullara kıyasla daha titiz yürütülmektedir. Kara kuvvetleri, jandarma ve sahil güvenlik bünyesindeki okullar için ise tablo daha olumludur; ameliyat sonrası refraksiyon değeri 1.00 D sınırı içinde kalan ve komplikasyon bulunmayan adayların kabulünde artık herhangi bir engel oluşmamalıdır. Uygulamada bazı sağlık kurullarının bu kararı henüz tam olarak özümsemediği ve eski alışkanlıkla olumsuz rapor düzenlediği görülmektedir; bu durum itiraz ve dava hakkının önemini artırmaktadır.
SUEM ve JSGF Adaylarında Lazer Geçmişi Değerlendirmesi
SUEM (Subay Eğitim Merkezi) ve JSGF (Jandarma ve Sahil Güvenlik Güvenlik Kuvvetleri Fakültesi) adayları Jandarma ve Sahil Güvenlik bünyesinde subay yetiştiren kurumlara başvurduğundan, Danıştay kararı bu adaylar için de doğrudan geçerlidir. Kara kuvvetleri ya da jandarma bünyesindeki kara birliklerine yönelik subay adaylığında pilot adaylığı kadar sıkı bir kornea değerlendirmesi uygulanmamaktadır; ameliyat sonrası refraksiyon değerinin 1.00 D sınırı içinde kalması ve komplikasyon bulunmaması halinde lazer geçmişi elenme gerekçesi oluşturmamalıdır.
SUEM ve JSGF adaylarının sağlık kuruluna başvuruda dikkat etmesi gereken iki kritik husus vardır. Birincisi, ameliyat öncesi ve sonrası tüm kontrol raporlarının, ameliyat epikrizinin ve refraksiyon ölçüm belgelerinin eksiksiz biçimde hazır bulundurulmasıdır. İkincisi ise sağlık kurulunun kornea topografisi veya biyomikroskopi ile lazer izini tespit etmesi halinde bunu elenme gerekçesi olarak kullanmaması gerektiğinin bilinmesidir. Adaylar, Danıştay kararını ve yönetmelik güncellemesini muayene sürecinde bilmeleri halinde olası bir hatalı uygulamaya karşı daha güçlü bir konumda yer alır.
JAMYO Adaylarında Lazer Geçmişi Değerlendirmesi
JAMYO (JSGA Astsubay Meslek Yüksekokulu) adayları da aynı Danıştay kararından yararlanmaktadır. JAMYO astsubay yetiştiren bir kurum olduğundan, buradaki değerlendirme de askeri öğrenci statüsü kapsamında yapılmakta ve 1.00 D sınırı geçerli olmaktadır. Uygulamada JAMYO adayları arasında lazer ameliyatı yaptırıp başvuran sayısının son dönemde belirgin şekilde arttığı görülmektedir; çünkü Danıştay kararı bu seçeneği gerçekçi bir çözüm haline getirmiştir.
JAMYO adaylarında özellikle dikkat edilmesi gereken bir nokta, ameliyat yönteminin sağlık kurulundaki değerlendirmeye etkisidir. PRK, LASEK, LASIK ve iLASIK yöntemlerinin tamamı Danıştay kararı kapsamındadır. Ancak ameliyat türüne göre iyileşme süreci ve komplikasyon profili farklılık göstermektedir. PRK ve LASEK’te epitel iyileşmesi daha uzun sürdüğünden refraksiyon stabilitesi 3-6 ay içinde oturabilirken, LASIK ve iLASIK’ta bu süreç daha hızlı gerçekleşmektedir. JAMYO sağlık kurullarında kornea topografisinde tespit edilen bir lazer izi artık otomatik elenme anlamına gelmemekte; esas değerlendirme güncel refraksiyon ölçümü üzerinden yapılmaktadır.
Lazer Gerekçesiyle Subaylıktan Elenme Halinde İtiraz ve İptal Davası Süreci
Danıştay kararına rağmen lazer ameliyatı gerekçesiyle olumsuz sağlık raporu verilen SUEM, JAMYO, JSGF ve dış kaynak subay/astsubay adayları, raporun tebliğinden itibaren 3 iş günü içinde il sağlık müdürlüğüne itiraz etmelidir. Bu itirazda Danıştay 2. Dairesi’nin 30 Eylül 2025 tarihli ve E.:2023/3381, K.:2025/4032 sayılı kararına ve yönetmelik güncellemesine açıkça atıfta bulunulması, itirazın hukuki zeminini güçlendirecektir. Hakem hastane kararı da olumsuz ise 60 gün içinde Ankara İdare Mahkemesi’nde iptal davası açılabilir.
Ulus Hukuk ve Danışmanlık, lazer ameliyatı gerekçesiyle olumsuz sağlık raporu alan SUEM, JAMYO, JSGF ve dış kaynak subay/astsubay adaylarına itiraz ve iptal davası sürecinde hukuki destek sağlamaktadır. Bu davalarda Danıştay kararı güçlü bir emsal oluşturmakta; sağlık kurulunun lazer geçmişini güncel yönetmelik hükümlerine aykırı biçimde elenme gerekçesi yaptığının tespiti halinde olumsuz rapor iptal edilebilmekte ve adayın yeniden değerlendirilmesine karar verilebilmektedir.
