Sağlık kurulu raporu ile üroloji branşından elendiyseniz, 60 gün içinde iptal davası açma hakkınız bulunmaktadır. Sürenizi kaçırmayın!
Uzman erbaş, sözleşmeli er, muvazzaf subay veya astsubay adayı olarak girdiğiniz sağlık muayenesinde üroloji branşından elendiyseniz, öncelikle şunu bilin: bu karar nihai değildir. Uzman Erbaş, Jandarma, Subay/Astsubay ve Sözleşmeli Er alımlarında uygulanan Sağlık Yeteneği Yönetmeliği kapsamında verilen olumsuz kararlar, hukuki açıdan bir idari işlem niteliği taşır ve hem itiraz hem de iptal davası yoluyla denetlenebilir.
Üroloji branşı, sağlık muayenesinde özellikle erkek adaylar açısından sık karşılaşılan elenme nedenlerinden biridir. Ürogenital organ hastalıkları, adayların fiziksel yeterliliğini doğrudan etkileyen durumlar olarak yönetmelikte ayrıntılı düzenlenmiştir. Böbrek taşı, tek böbrek, böbrek anomalileri, böbrek tüberkülozu, mesane hastalıkları, işeme bozuklukları (enürezis/gece işemesi), üretra darlığı, prostat hastalıkları, inmemiş testis, varikosel, hidrosel, testis yokluğu, hermafrodismus ve ürogenital sistem tümörleri yönetmeliğin Madde 53, 54 ve 55’inde özel olarak düzenlenmiştir. Özellikle inmemiş testis, varikosel, böbrek taşı ve tek böbrek pratikte en sık elenme ve itiraz konusu olan durumlar arasındadır. Ancak bu tanıların birçoğunda yönetmelik belirli fonksiyonel ölçütler ve dilim ayrımları öngörmektedir. Yanlış fonksiyonel değerlendirme, tedavi edilebilir durumların göz ardı edilmesi veya ameliyat sonrası iyileşmenin dikkate alınmaması gibi durumlarda elenme kararları iptal davası ile ortadan kaldırılabilir.
Ulus Hukuk ve Danışmanlık olarak, üroloji (ürogenital organ hastalıkları) nedeniyle elenen uzman erbaş, sözleşmeli er, subay ve astsubay adaylarına itiraz ve iptal davası süreçlerinde profesyonel hukuki destek sağlıyoruz.
Uzman Erbaş, Subay/Astsubay ve Sözleşmeli Er Adayları İçin Engel Olan Başlıca Ürolojik Hastalıklar
Adayların muayene öncesi ve sonrasında en çok merak ettikleri konu, hangi ürolojik hastalıkların adaylığa engel olduğudur. Aşağıdaki tabloda, yönetmelikte geçen tıbbi terimler ve halk arasındaki karşılıkları ile birlikte elenme riski taşıyan başlıca ürolojik durumlar listelenmiştir.
| Halk Arasındaki Adı | Tıbbi / Yönetmelik Adı | Elenme Riski |
|---|---|---|
| Böbrek Taşı | Üriner Sistem Taşları (Madde 53-A/2, D/2) | Komplikasyonsuz ise engel yok; nüks eden ve fonksiyon bozan ise engel |
| Tek Böbrek | Nefrektomi / Fonksiyonsuz Böbrek (Madde 53-D/5) | Kesin engel – D dilimi |
| Böbrek Anomalisi (At Nalı Böbrek vb.) | Üriner Sistem Konjenital Anomalisi (Madde 53-A/1, B/1) | Fonksiyon bozmazsa engel yok; bozarsa engel |
| Gece İşemesi (Enürezis) | İdiyopatik/Nörojenik Enürezis (Madde 53-A/3, B/2) | Tedaviyle düzelirse engel yok; düzelmezse engel |
| Mesane Hastalığı | Mesane Anomalileri/Tümörleri (Madde 53) | İyi huylu/fonksiyon bozmayan A; kötü huylu D |
| İdrar Yolu Tüberkülozu | Üriner Sistem Tüberkülozu (Madde 53-A/5, B/3, D/1) | İyileşmişse A; dirençli/aktif ise B veya D |
| İdrar Kaçırma (İnkontinans) | Enkontinans (Madde 54-D/1) | Kesin engel – D dilimi |
| İdrar Yolu Darlığı | Üretra Darlığı (Madde 54-B/1, D/1) | Tekrarlayan darlık B; sürekli dilatasyon gerektiren D |
| Prostat Hastalığı | Prostat Hastalıkları (Madde 54-A/1, D/2) | İyi huylu/tedaviyle iyileşen A; kötü huylu D |
| İnmemiş Testis | Kriptorşidizm (Madde 55-A/1) | İç salgı bozmayan ise engel yok |
| Varikosel | Varikosel (Madde 55-A/1) | Grade III dahil engel yok (A dilimi) |
| Hidrosel (Torba Şişliği) | Hidrosel (Madde 55-A/1) | Atrofi yapmamışsa engel yok |
| Testis Yokluğu (İki Taraflı) | Bilateral Anorşi / Orşiektomi (Madde 55-D/3) | Kesin engel – D dilimi |
| Testis Kanseri | Kötü Huylu Testis Tümörleri (Madde 55-D/4) | Kesin engel – D dilimi |
| Çift Cinsiyetlilik | Hermafrodismus (Madde 55-D/2) | Kesin engel – D dilimi |
Kritik Uyarı – Varikosel: Sağlık Yeteneği Yönetmeliği, Grade III varikosel dahil tüm varikosel derecelerini Madde 55-A/1 kapsamında sağlam saymaktadır. Varikosel nedeniyle elenme kararı verilmesi açıkça yönetmeliğe aykırıdır. Aynı şekilde testiste atrofiye neden olmamış hidrosel, varikosel ve ameliyatları ile inmemiş testis ameliyatları öğrenci olmaya dahi engel teşkil etmez.
Üroloji Hastalıklarında A, B, C ve D Dilimi Ne Demektir?
Sağlık kurulu raporunuzda gördüğünüz A, B, C ve D dilimi ifadeleri, Sağlık Yeteneği Yönetmeliği’ndeki hastalık sınıflandırmasına karşılık gelir. Üroloji alanında bu dilimlerin anlamı şöyledir:
A Dilimi (Olabilir): Böbrek fonksiyonlarını bozmayan şekil bozuklukları, iyi huylu tümörler, konjenital anomaliler, izole mikroskobik hematüri; komplikasyonsuz böbrek/üreter/mesane taşları ve ameliyatları; tedaviyle düzelen işeme bozuklukları ve gece işemeleri; tedavi edilebilir pelvik organ prolapsları ve fistüller; iyileşmiş üriner TB; fonksiyon bozmayan prostat/üretra/penis hastalıkları; iç salgı bozmayan inmemiş testis, hidrosel, Grade III varikosel dahil; hormonal fonksiyon bozukluğu yapmamış testis ve ekleri hastalıkları/ameliyatları.
B Dilimi (Olamaz): Tek böbrekte fonksiyon bozukluğu yapmış üriner patolojiler; her iki böbrekte ileri komplikasyonlar; renal ektopi ve ototransplantasyon; 5 aylık tedaviyle düzelmeyen işeme bozuklukları, mesane pili; dirençli/komplikasyonlu üriner TB; tekrarlayan üretra darlıkları, üretral stent, penil protez, parsiyel penektomi; hormonal fonksiyon bozukluğu yapmış testis hastalıkları; tedaviden yararlanan testis TB. Tüm aday ve görevli personel için elenme sebebidir.
C Dilimi (Tedavi Sürecinde): Ürolojik hastalıkların aktif tedavi ve nekahet (iyileşme) dönemleri. Geçici değerlendirmedir ve tedavi sonucu yeniden karar verilir.
D Dilimi (Kesin Olamaz): Kronik aktif üriner TB; ileri fonksiyon bozukluğu yapmış böbrek/üreter/mesane anomalileri ve nüks eden taşlar; üriner diversiyon ve ögmentasyon ameliyatları; tedaviye yanıt vermeyen fistüller; tek böbrek veya fonksiyonsuz böbrek; üriner sistem kötü huylu tümörleri; inoperabl iyi huylu tümörler; inkontinans ile birlikte üretra anomalileri; sürekli dilatasyon gerektiren darlıklar; artifisyel sfinkter; kötü huylu prostat tümörleri; bilateral testis yokluğu; kötü huylu testis tümörleri; hermafrodismus; sekonder seks karakterlerini bozmuş testis hastalıkları. Tüm meslek grupları için kesin elenme sebebidir.
Sağlık Raporu Kodları: A, B, C, D Dilimi ve Fıkra Haneleri Nasıl Okunur?
Sağlık Yeteneği Yönetmeliği’nde üroloji hastalıkları, Hastalıklar Listesi’nin (EK-C) “XII. Ürogenital Organ Hastalıkları” başlığı altında düzenlenmiştir. Bu bölüm üç maddeden oluşur: Madde 53 (Böbrek, Üreter ve Mesane Hastalıkları), Madde 54 (Prostat, Üretra ve Penis Hastalıkları) ve Madde 55 (Testis ve Ekleri Hastalıkları).
Rapor Kodu Okuma Örnekleri:
Madde 53 – A/1: Böbrek fonksiyonlarını bozmayan şekil bozuklukları, iyi huylu tümörler, konjenital anomaliler, izole mikroskobik hematüri → Sağlam sayılır, elenmez.
Madde 53 – A/2: Komplikasyonsuz böbrek/üreter/mesane taşları ve ameliyatları, nüks eden taşlar dahil (fonksiyon bozmayan) → Sağlam sayılır.
Madde 53 – B/1: Tek böbrekte fonksiyon bozukluğu, her iki böbrekte ileri komplikasyonlar, renal ektopi → Elenme kararı verilir.
Madde 53 – D/5: Bir böbreğin çıkarılması veya fonksiyon bakımından yok hükmünde olması → Kesin elenme.
Madde 55 – A/1: İç salgı bozukluğu yapmamış inmemiş testis, hidrosel, Grade III varikosel ve ameliyatları → Sağlam sayılır.
Madde 55 – D/3: Bilateral testis yokluğu veya her iki testisin çıkarılması → Kesin elenme.
Sağlık kurulu muayenesinde üroloji branşı için adaylara fizik muayene uygulanır; böbrek lojları palpasyonla değerlendirilir, erkek adaylarda skrotal muayene ile testislerin pozisyonu, boyutu, kıvamı ve varikosel/hidrosel varlığı kontrol edilir. Rutin tetkik olarak tam idrar tahlili yapılır ve direkt üriner sistem grafisi çekilir. Üroloji uzmanının gerekli görmesi halinde üriner sistem ultrasonografisi (USG), böbrek fonksiyon testleri (kan üre, kreatinin), hormonal tetkikler (FSH, LH, testosteron) ve ileri görüntüleme yöntemleri (BT ürografi, böbrek sintigrafisi) istenebilir. Varikosel şüphesinde skrotal doppler USG, böbrek taşı veya anomali şüphesinde üriner sistem USG veya BT, işeme bozukluğu şüphesinde ise ürodinami testi uygulanabilir. Muayeneyi yapan üroloji uzmanı, bulguları yönetmeliğin Madde 53 ila 55 arasındaki ilgili dilim ve fıkraya göre kodlayarak sağlık kuruluna bildirir. Adayın daha önce geçirdiği ürolojik ameliyatlara ilişkin cerrahi raporlarını, güncel USG ve sintigrafi sonuçlarını ve hormonal tetkik raporlarını heyete sunması, doğru dilimde değerlendirilmesi açısından belirleyici olabilir.
Ürolojik Hastalıklar Uzman Erbaş, Subay ve Astsubay Adaylığına Engel mi?
TSK Sağlık Yeteneği Yönetmeliği’nin 53 ve 55. maddelerindeki A dilimi hükümleri kapsamında değerlendirme
| TSK Sağlık Yeteneği Yönetmeliği Madde Kodu | Ürolojik Hastalıklar ve Açıklamaları | Uzman Erbaş, Dış Kaynak Subay ve Astsubay Adaylığına Engel mi? |
|---|---|---|
| TSK SYY Madde
53-A/1 |
Böbrek, İdrar Yolları ve Mesanenin Hafif Şekil Bozuklukları ve İyi Huylu Tümörleri: Genel vücut ve böbrek fonksiyonlarını bozmayan böbrek, böbrek havuzu (pelvis renalis), idrar borusu (üreter) ve mesanenin şekil bozuklukları, iyi huylu tümörleri, doğuştan gelen anomalileri ile nedeni saptanamayan tek başına mikroskobik idrarda kan hücresi görülmesi (hematüri) durumudur. Ayrıca, klinik olarak belirti vermeyen, ultrason veya tomografi gibi radyolojik yöntemlerle saptanan ve fonksiyon/işlev kaybına yol açmayan basit böbrek kistleri öğrenci adaylarında doğrudan sağlam kabul edilir. |
Uzman erbaş adayları: EK-D çizelgesinde Madde 53 altında A/1 fıkrası olumsuz fıkralar arasında sayılmadığından, A diliminde yer alıp tabloda bulunmayan fıkraların (+) kabul edileceğine ilişkin EK-D Açıklama (1) genel kuralı uyarınca adaylığa engel teşkil etmez. Dış Kaynak Subay ve astsubay adayları: EK-D çizelgesinde yer almadığından Açıklama (1) uyarınca (+) kabul edilir; muharip sınıf subay ve astsubay adayları ile yardımcı sınıf subay ve astsubay adayları bakımından adaylığa engel teşkil etmez (basit böbrek kistleri Yönetmelik hükmü uyarınca doğrudan sağlam kabul edilir). |
| TSK SYY Madde
53-A/2 |
Böbrek, Üreter ve Mesane Taşları ile Ameliyatları: Genel vücut ve böbrek fonksiyonlarını olumsuz etkilemeyen, herhangi bir organ hasarı veya obstrüksiyon (tıkanıklık/hidronefroz) yaratmamış böbrek, üreter ve mesane taşları, bu nedenlerle geçirilmiş başarılı cerrahi müdahaleler ve nüks (tekrarlayan) taş durumlarıdır. |
Uzman erbaş adayları: EK-D Madde 53 A/2 (-) olarak düzenlendiğinden uzman erbaş adaylığına engel teşkil eder. Dış Kaynak Subay ve astsubay adayları: EK-D çizelgesinin (1) numaralı sütununda (-) olarak işaretlendiğinden muharip sınıf subay ve astsubay adaylığına engel teşkil eder; (2) numaralı sütununda da (-) olarak işaretlendiğinden yardımcı sınıf subay ve astsubay adaylığına engel teşkil eder. (Bu karar kesin değildir; hatalı veya sınırda değerlendirmelerde iptal davası yoluyla karar bozulabilmektedir.)
|
| TSK SYY Madde
53-A/3 |
Tedavi Edilebilir İşeme Bozuklukları: Genel vücut yapısını ve böbrek fonksiyonlarını bozmayan, tıbbi tedaviler ya da koruyucu (konservatif) yöntemlerle tamamen düzeltilebilir olduğu kanıtlanmış olan, nedeni saptanamayan (idiyopatik) ya da sinirsel kaynaklı (nörojenik) idrar kaçırma ve işeme bozukluklarıdır (alt ıslatma / gece işemeleri – enürezis noktürna dahil). |
Uzman erbaş adayları: EK-D Madde 53 A/3 (-) olarak yer aldığından uzman erbaş adayı olmaya engeldir. Dış Kaynak Subay ve astsubay adayları: EK-D çizelgesinin (1) numaralı sütununda (-) kaydı bulunduğundan muharip sınıf subay ve astsubay adaylığına engel teşkil eder; (2) numaralı sütununda da (-) kaydı bulunduğundan yardımcı sınıf subay ve astsubay adaylığına engel teşkil eder. (Bu karar kesin değildir; hatalı veya sınırda değerlendirmelerde iptal davası yoluyla karar bozulabilmektedir.)
|
| TSK SYY Madde
53-A/4 |
Tedavi Edilebilir Kadın Pelvik ve Üriner Sistem Fistülleri ve Organ Sarkmaları: Böbrek ve genel vücut işlevlerini bozmayan; kadınlarda günlük çalışma gücünü engellemeyecek seviyedeki tedavi edilebilir pelvik organ sarkmaları (prolapsus), alt idrar yolları fonksiyon bozuklukları, genitoüriner ağrılar ile erkek veya kadınlarda üriner sistemle ilişkili olup tıbbi/cerrahi tedaviyle düzeltilebilir nitelikteki anormal idrar yolları bağlantılarıdır (fistüller). |
Uzman erbaş adayları: EK-D Madde 53 A/4 (-) olarak işaretlendiğinden adaylığa engel teşkil eder. Dış Kaynak Subay ve astsubay adayları: EK-D çizelgesinin (1) numaralı sütununda (-) olarak belirtildiğinden muharip sınıf subay ve astsubay adaylığına engel teşkil eder; (2) numaralı sütununda da (-) olarak belirtildiğinden yardımcı sınıf subay ve astsubay adaylığına engel teşkil eder. (Bu karar kesin değildir; hatalı veya sınırda değerlendirmelerde iptal davası yoluyla karar bozulabilmektedir.)
|
| TSK SYY Madde
53-A/5 |
İyileşmiş Üriner Sistem Tüberkülozu: İdrar yollarında (böbrek, üreter, mesane vb.) saptanan, ancak uygulanan anti-tüberküloz ilaç ve istirahat tedavileriyle tamamen iyileşmiş, vücutta hiçbir kalıcı işlevsel bozukluk veya komplikasyon bırakmamış verem (tüberküloz) hastalığı geçmişidir. |
Uzman erbaş adayları: EK-D Madde 53 A/5 (-) olarak düzenlendiğinden uzman erbaş adayı olmaya engeldir. Dış Kaynak Subay ve astsubay adayları: EK-D çizelgesinin (1) numaralı sütununda (-) kaydı yer aldığından muharip sınıf subay ve astsubay adaylığına engel teşkil eder; (2) numaralı sütununda da (-) kaydı yer aldığından yardımcı sınıf subay ve astsubay adaylığına engel teşkil eder. (Bu karar kesin değildir; hatalı veya sınırda değerlendirmelerde iptal davası yoluyla karar bozulabilmektedir.)
|
| TSK SYY Madde
54-A/1 |
Prostat, Üretra ve Penisin Fonksiyon Bozmayan Hastalıkları: Prostat bezi, idrar kanalı (üretra) ve penisin herhangi bir işlevsel bozukluk yaratmamış olan, tedaviyle tamamen iyileşebilen hafif şekil bozuklukları ve hastalıklarıdır. Klinik olarak şikayet yaratmayan basit prostat kistleri; dış kaynaktan alınan subay, astsubay, uzman erbaş, sözleşmeli erbaş ve er adayları ile askeri öğrenci adayları için elenme sebebi oluşturmaz (sağlam kabul edilir). |
Uzman erbaş adayları: EK-D çizelgesinde Madde 54 altında olumsuz fıkra sayılmadığından Açıklama (1) uyarınca (+) kabul edilir; klinik olarak şikayet yaratmayan basit prostat kistleri Yönetmelik gereğince sağlam kabul edilir. Dış Kaynak Subay ve astsubay adayları: EK-D çizelgesinde yer almadığından Açıklama (1) gereğince (+) kabul edilir; muharip sınıf subay ve astsubay adayları ile yardımcı sınıf subay ve astsubay adayları bakımından adaylığa engel teşkil etmez (klinik olarak şikayet yaratmayan basit prostat kistleri Yönetmelik uyarınca doğrudan sağlam kabul edilir). |
| TSK SYY Madde
55-A/1 |
İnmemiş Testis, Hidrosel ve Hafif Varikosel: Bir veya her iki testisin torbaya inmemesi (inmemiş testis), torbada sıvı birikmesi (hidrosel) veya testis damarlarının genişlemesi (varikosel – üçüncü derece/grade III ve daha hafif olanlar) durumları ile bunların ameliyatları ve ameliyat sonrası kalıntılarıdır. Testiste küçülmeye (atrofiye) neden olmamış hidrosel, varikosel ve bunların ameliyatları ile inmemiş testis ameliyatları, dış kaynaktan alınan subay, astsubay, uzman erbaş, sözleşmeli erbaş ve er adayları ile öğrenci adayları için sağlam kabul edilir. |
Uzman erbaş adayları: EK-D Madde 55 A/1 (-) kaydı taşımakla birlikte; testiste atrofi yapmamış hidrosel, varikosel, bunların ameliyatları ve inmemiş testis ameliyatları Yönetmelik özel hükmü gereğince sağlam kabul edilerek adaylığa engel teşkil etmez. Dış Kaynak Subay ve astsubay adayları: EK-D çizelgesinin (1) ve (2) numaralı sütunlarında (-) işaretli olmakla birlikte; testiste atrofiye yol açmamış hidrosel, varikosel, bunların ameliyatları ile inmemiş testis ameliyatları Yönetmelik metnindeki açık hüküm gereğince muharip sınıf subay ve astsubay adayları ile yardımcı sınıf subay ve astsubay adayları için sağlam kabul edilir. |
| TSK SYY Madde
55-A/2 |
Testis ve Eklerinin Fonksiyon Bozmayan Bozuklukları ve Epididim Kistleri: Tek veya iki taraflı olarak testislerin ve eklerinin (epididim vb.) hormonal dengeyi bozmayan, erkeklik karakterlerini (sekonder seks karakterlerini) etkilemeyen doğumsal veya sonradan oluşmuş hafif bozuklukları, ameliyatları ve sekelleridir. Bu kapsamda yer alan, iyi huylu (benign) özellikteki ve komplikasyon yapmamış epididim kistleri ile bunların ameliyatları; dış kaynaktan subay, astsubay, uzman erbaş ve sözleşmeli erbaş/er adayları ile öğrenci adayları için engel oluşturmaz (sağlam kabul edilir). |
Uzman erbaş adayları: EK-D Madde 55 A/2 (-) kaydı taşımakla birlikte; iyi huylu, komplikasyonsuz epididim kistleri ve bunların ameliyatları Yönetmelik özel hükmü gereğince sağlam kabul edilmektedir. Dış Kaynak Subay ve astsubay adayları: EK-D çizelgesinin (1) ve (2) numaralı sütunlarında (-) olarak işaretlenmiş olup; ikincil seks karakterlerini etkilemeyen, iyi huylu ve komplikasyon yapmamış epididim kistleri ile ameliyatları Yönetmelikteki açık istisna uyarınca muharip sınıf subay ve astsubay adayları ile yardımcı sınıf subay ve astsubay adayları için sağlam kabul edilir. |
Tabloda bir hastalığın uzman erbaş, subay veya astsubay adaylığına engel olarak belirtilmesi, bu tanıya dayanılarak düzenlenen her olumsuz sağlık kurulu raporunun hatasız olduğu anlamına gelmez. Tanının doğruluğu, hastalığın derecesi, tetkik ve muayene bulguları, uygulanan madde ve hastalık dilimi ile adayın statüsüne ilişkin şartlar ve istisnalar birlikte değerlendirilmelidir. Bu nedenle olumsuz raporun, kişinin somut sağlık durumunu doğru yansıtıp yansıtmadığı ve ilgili mevzuata uygun düzenlenip düzenlenmediği her aday bakımından ayrıca incelenmelidir.
Bu tablo yalnızca genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmış olup kesin sağlık kararı veya hukuki bağlayıcılık taşımaz. Adayların nihai sağlık durumları; muayene tarihinde yürürlükte bulunan güncel TSK Sağlık Yeteneği Yönetmeliği hükümleri, EK-D çizelgesi, aday statüsü, temin türü, özel sınıf/branş şartları ve yetkili sağlık kuruluşlarınca düzenlenen somut sağlık kurulu raporu bulgularına göre belirlenmektedir.
Sağlık Nedeniyle Elenme ve Hukuki Süreç: Uzman erbaş adayı, subay adayı veya astsubay adayının sağlık muayenesinde elenmesi halinde; yalnızca raporda gösterilen tanı kodu değil, tetkik sonuçları, klinik ölçümler, hastalık dilimi, EK-D’deki ilgili aday sütunu ve işlem tarihinde yürürlükte bulunan mevzuat bütüncül olarak incelenmelidir. Tebliğ edilen olumsuz sağlık kurulu raporlarına karşı mevzuatta öngörülen yasal süreler içerisinde itiraz edilerek hakem hastaneye sevk sağlanabileceği gibi, olumsuz idari işlemin iptali amacıyla idare mahkemelerinde iptal davası açılması imkanı da bulunmaktadır.
Meslek Gruplarına Göre Üroloji Şartları ve Değerlendirme
Uzman Erbaş ve Sözleşmeli Er Adayları
Uzman erbaş ve sözleşmeli er adaylarında ürolojik muayene rutin olarak yapılır. Madde 53–55 kapsamındaki tüm B ve D dilimi tanıları mutlak elenme sebebidir. A dilimindeki bulgular (komplikasyonsuz böbrek taşı, fonksiyon bozmayan anomaliler, Grade III dahil varikosel, hidrosel, iç salgı bozmayan inmemiş testis vb.) kabul edilir. Özellikle varikosel, inmemiş testis ve böbrek taşı en sık itiraz konusu olan durumlar arasındadır.
Subay ve Astsubay Adayları
Subay ve astsubay adaylarında ürolojik değerlendirme aynı maddeler kapsamında yapılır. Yönetmelik, A dilimindeki durumlar için öğrenci adaylarına da açık istisna getirmiştir: “Testiste atrofiye neden olmamış hidrosel, varikosel ve ameliyatları ile inmemiş testis ameliyatları öğrenci olmaya engel teşkil etmez.” Bu istisna, askeri okul adayları için önemli bir güvencedir.
Jandarma Uzman Erbaş Adayları
Jandarma uzman erbaş adaylarında üroloji değerlendirmesi genel uzman erbaş adayları ile paralel yürütülür. Aynı madde ve dilim kuralları geçerlidir.
Sahil Güvenlik Komutanlığı Adayları
Sahil Güvenlik Komutanlığı bünyesinde görev yapacak uzman erbaş ve sözleşmeli er adaylarının ürolojik muayenesi, TSK ve Jandarma adaylarıyla aynı yönetmelik kapsamında yürütülmektedir. Sağlık Yeteneği Yönetmeliği Madde 53 ila 55 arasındaki hükümler Sahil Güvenlik personeli ve adayları için de aynen geçerlidir. Bu nedenle varikosel, inmemiş testis, böbrek taşı, böbrek anomalisi veya diğer ürogenital bulgular nedeniyle elenen Sahil Güvenlik adayları da aynı hukuki yollara (idari itiraz ve 60 günlük iptal davası) başvurabilir. Sahil Güvenlik alımlarında uygulanan A dilimi istisnaları (Grade III varikosel dahil tüm varikoseller, fonksiyon bozmayan böbrek anomalileri, komplikasyonsuz taş ameliyatları, iç salgı bozmayan inmemiş testis) diğer kuvvet komutanlıklarıyla aynıdır.
Muayene Öncesi Ürolojik Tedavi ve Hazırlık
Ürolojik bir bulgusu olan adayların muayene öncesinde tedavi seçeneklerini değerlendirmeleri ve zamanlamayı doğru planlamaları elenme riskini önemli ölçüde azaltır. Varikosel ameliyatı (varikoselektomi) sonrası tam iyileşme süresi genellikle 4 ila 6 hafta arasındadır ve ameliyat sonrası kontrol USG ile nüks olmadığının belgelenmesi yeterlidir. İnmemiş testis ameliyatı (orşiopeksi) geçirmiş adayların ameliyat raporu ve testis fonksiyonlarını gösteren hormonal tetkikleri hazır bulundurması önerilir. Böbrek taşı öyküsü olan adaylarda taşın ESWL, URS veya perkütan nefrolitotomi ile başarıyla tedavi edildiğinin, nüks olmadığının ve böbrek fonksiyonlarının korunduğunun USG ve sintigrafi ile belgelenmesi, A/2 diliminde değerlendirilmeyi sağlayacak en güçlü kanıtlardır.
Gece işemesi (enürezis) öyküsü bulunan adaylar için yönetmelik, tıbbi veya konservatif tedaviyle düzeltilebilir olduğu ortaya konmuş olguları A/3 diliminde sağlam saymaktadır. Bu nedenle enürezis öyküsü olan adayların muayene öncesinde bir üroloji uzmanından tedavi görmüş olmaları ve tedaviyle durumun düzeldiğini belgeleyen güncel bir rapor sunmaları kritik önem taşır. Yönetmelik, en az 5 aylık tedaviyle düzelmeyen olguları B/2 diliminde değerlendirdiğinden, tedavi sürecinin yeterli süre önce başlatılmış olması gerekir. Adayların alım ilanından en az 6 ay önce tedaviye başlamaları, muayene gününe kadar başarılı sonucun belgelenmesini sağlayacaktır.
Üroloji Nedeniyle “Uzman Erbaş Olamaz” Raporuna İtiraz ve İptal Davası
Uzman erbaş adayı olarak üroloji branşından elenme kararı aldıysanız, şu adımları takip edebilirsiniz:
1. İdari İtiraz: Sağlık kurulu raporunun tebliğinden itibaren üst sağlık kuruluna itiraz edebilirsiniz. Üroloji itirazlarında bağımsız bir üroloji uzmanından alınan güncel muayene, USG, böbrek sintigrafisi ve hormonal tetkik raporları büyük önem taşır.
2. İptal Davası: İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 7. maddesi gereğince, raporun tebliğinden itibaren 60 gün içinde idare mahkemesinde iptal davası açabilirsiniz.
3. Yürütmenin Durdurulması: Dava ile birlikte yürütmenin durdurulması talep edilebilir.
Üroloji Nedeniyle “Sözleşmeli Er Olamaz” Raporuna İtiraz ve İptal Davası
Sözleşmeli er adayı olarak üroloji branşından elendiyseniz, 60 gün içinde idare mahkemesinde iptal davası açabilirsiniz. Varikosel, hidrosel veya inmemiş testis gibi A diliminde sağlam sayılan durumlar nedeniyle elenme kararı verilmişse iptal davası açma şansınız oldukça yüksektir.
Üroloji Nedeniyle “Subay/Astsubay Olamaz” Raporuna İtiraz ve İptal Davası
Subay veya astsubay adayı olarak üroloji branşından elendiyseniz, 60 gün içinde idare mahkemesinde iptal davası açma hakkınız bulunmaktadır. Yönetmeliğin varikosel, hidrosel ve inmemiş testis ameliyatlarının öğrenci olmaya dahi engel olmadığına dair açık istisnası önemli bir hukuki dayanaktır.
Uzman Erbaş, Jandarma, Subay/Astsubay ve Sözleşmeli Er Elenme Sebepleri – Adayların Lehine Sonuçlanan Emsal Kararlar
📋 Emsal 1 – Varikosel Hatalı Elenme
Grade III varikosel tanısıyla elenen uzman erbaş adayı, yönetmeliğin Madde 55-A/1 açık hükmüne dayanarak Grade III varikosel dahil tüm varikosel derecelerinin sağlam sayılması gerektiğini ileri sürmüştür. Mahkeme, varikosel nedeniyle verilen elenme kararının yönetmeliğe açıkça aykırı olduğuna hükmetmiş ve elenme işlemini iptal etmiştir.
📋 Emsal 2 – İnmemiş Testis Ameliyatı Sonrası
Çocuklukta inmemiş testis ameliyatı (orşiopeksi) geçiren subay adayı, ameliyat sonrası testis fonksiyonlarının normal olduğunu ve iç salgı bozukluğu bulunmadığını hormonal tetkik raporu ile kanıtlamıştır. Mahkeme, yönetmeliğin “inmemiş testis ameliyatları öğrenci olmaya engel teşkil etmez” hükmüne dayanarak elenme kararını iptal etmiştir.
📋 Emsal 3 – Böbrek Taşı Fonksiyon Değerlendirmesi
Böbrek taşı öyküsü nedeniyle elenen sözleşmeli er adayı, taşın ESWL ile başarıyla kırıldığını ve böbrek fonksiyonlarının tamamen normal olduğunu böbrek sintigrafisi ve USG raporuyla kanıtlamıştır. Mahkeme, A/2 dilimi kapsamında fonksiyon bozmayan komplikasyonsuz taş ameliyatının sağlam sayılması gerektiğine karar vermiştir.
📋 Emsal 4 – Hidrosel Atrofi Değerlendirmesi
Hidrosel tanısıyla elenen aday, USG raporu ile hidroselin testiste atrofiye neden olmadığını ve fonksiyonel bozukluk yapmadığını kanıtlamıştır. Mahkeme, Madde 55-A/1 kapsamında sağlam sayılması gerektiğine hükmetmiştir.
📋 Emsal 5 – Böbrek Anomalisi Fonksiyonel Değerlendirme
At nalı böbrek (horseshoe kidney) anomalisi tespit edilen aday, böbrek sintigrafisi ve laboratuvar tetkikleriyle her iki böbreğin fonksiyonlarının normal sınırlarda olduğunu kanıtlamıştır. Bilirkişi raporu ile A/1 diliminde değerlendirilmesi gerektiği tespit edilmiş, mahkeme elenme işlemini iptal etmiştir.
📋 Emsal 6 – Tek Taraflı Orşiektomi Hormonal Normal
Travma sonucu tek testisin çıkarılmış olduğu (unilateral orşiektomi) aday, diğer testisin hormonal fonksiyonlarının tamamen normal olduğunu, sekonder seks karakterlerinin bozulmadığını ve testiküler hormonal fonksiyon bozukluğu bulunmadığını endokrinoloji raporu ile kanıtlamıştır. Mahkeme, Madde 55-A/2 kapsamında değerlendirilmesi gerektiğine karar vermiştir.
📋 Emsal 7 – Gece İşemesi Tedaviyle Düzelme
Gece işemesi (enürezis) öyküsü nedeniyle elenen aday, tıbbi tedaviyle durumun tamamen düzeldiğini ve son 1 yıldır hiçbir şikayeti olmadığını üroloji raporu ile kanıtlamıştır. Mahkeme, A/3 diliminde “tıbbi tedaviyle düzeltilebilir olduğu ortaya konmuş” gece işemelerinin sağlam sayılması gerektiğine hükmetmiştir.
📋 Emsal 8 – Renal Kist Fonksiyon Bozmayan
Böbrekte basit (kortikal) kist tespit edilen aday, kistin iyi huylu olduğunu, böbrek fonksiyonlarını bozmadığını ve komplikasyonsuz olduğunu USG ve sintigrafi raporu ile kanıtlamıştır. Mahkeme, A/1 diliminde sağlam sayılması gerektiğine karar vermiştir.
📋 Emsal 9 – Çift Üreter (Duplex Üreter)
Görüntülemede çift üreter (üreter duplikasyonu) tespit edilerek elenen aday, anomalinin böbrek fonksiyonlarını bozmadığını ve herhangi bir komplikasyona yol açmadığını sintigrafi ve BT ürografi ile kanıtlamıştır. Mahkeme, A/1 dilimi kapsamında değerlendirilmesi gerektiğine hükmetmiştir.
📋 Emsal 10 – Hipospadias Onarımı Başarılı
Hipospadias ameliyatı geçiren aday, ameliyat sonrası üretranın normal işlev gördüğünü, fonksiyon bozukluğu bulunmadığını ve tedaviyle tamamen iyileştiğini üroloji raporu ile kanıtlamıştır. Mahkeme, Madde 54-A/1 kapsamında sağlam sayılması gerektiğine karar vermiştir.
📋 Emsal 11 – Mikroskobik Hematüri İzole
İdrar tahlilinde mikroskobik hematüri tespit edilerek elenen aday, kapsamlı ürolojik değerlendirme (sistoskopi, BT ürografi, böbrek fonksiyon testleri) sonucunda herhangi bir patolojik neden bulunamadığını ve hematürinin izole olduğunu kanıtlamıştır. Mahkeme, A/1 diliminde “nedeni bilinmeyen izole mikroskobik hematürilerin” sağlam sayılması gerektiğine hükmetmiştir.
📋 Emsal 12 – Varikosel Ameliyatı Sonrası Elenme
Varikosel ameliyatı geçirmiş olan jandarma uzman erbaş adayı, ameliyat sonrası varikosel nüksü olmadığını ve testis fonksiyonlarının normal olduğunu belgelemiştir. Mahkeme, yönetmeliğin A/1 diliminde varikosel ameliyatlarını açıkça sağlam saydığına dikkat çekerek elenme kararını iptal etmiştir.
Üroloji Nedeniyle Olumsuz Sağlık Kurulu Raporuna İtiraz Dilekçesi Örneği
DAVACI: [Ad Soyad] – [TC Kimlik No] – [Adres]
DAVALI: Milli Savunma Bakanlığı / Jandarma Genel Komutanlığı / İçişleri Bakanlığı
DAVA KONUSU: ../../2026 tarihli sağlık kurulu raporu ile üroloji branşından “Uzman Erbaş Olamaz / Sözleşmeli Er Olamaz / Subay Olamaz / Astsubay Olamaz” şeklinde verilen kararın ve bu rapora dayalı elenme işleminin iptali ile yürütmenin durdurulması talebidir.
TEBLİĞ TARİHİ: ../../2026
AÇIKLAMALAR:
1. Müvekkil, [ilgili kuvvet komutanlığı/jandarma] bünyesinde açılan [uzman erbaş/sözleşmeli er/subay/astsubay] alım sürecine başvurmuş ve yazılı sınav/mülakat aşamalarını başarıyla geçmiştir.
2. Sağlık kurulu muayenesinde üroloji branşında yapılan değerlendirmede, Sağlık Yeteneği Yönetmeliği Hastalıklar Listesi Madde [53/54/55], [A/B/C/D] dilimi, [fıkra] numaralı fıkra kapsamında [tanı adı: varikosel/inmemiş testis/böbrek taşı/böbrek anomalisi/gece işemesi/üretra darlığı/diğer] gerekçesiyle olumsuz rapor düzenlenmiştir.
3. Ancak müvekkilin mevcut ürolojik durumu, yönetmeliğin öngördüğü ilgili dilim kapsamında [değerlendirilmemesi / A diliminde değerlendirilmesi] gerekmektedir. Şöyle ki; [somut tıbbi gerekçe: varikosel A diliminde sağlam / inmemiş testis ameliyatı engel değil / böbrek fonksiyonu normal / işeme bozukluğu tedaviyle düzelmiş / anomali fonksiyon bozmayan / hormonal değerler normal vb.].
4. Ekte sunulan [üniversite hastanesi / eğitim araştırma hastanesi] üroloji bölümünden alınan güncel muayene, USG, böbrek sintigrafisi [ve/veya hormonal tetkik / BT ürografi / ürodinami] raporlarında, müvekkilin [somut bulgu] olduğu açıkça belirtilmektedir.
5. İdarenin tesis ettiği elenme işlemi, Sağlık Yeteneği Yönetmeliği’nin ilgili hükümlerine aykırı olup hukuka aykırıdır.
HUKUKİ NEDENLER: 2577 sayılı İYUK, Sağlık Yeteneği Yönetmeliği, Anayasa md. 70
DELİLLER: Sağlık kurulu raporu, üroloji uzman raporu, üriner USG, böbrek sintigrafisi, hormonal tetkikler, BT ürografi, ürodinami raporu, bilirkişi incelemesi
SONUÇ VE TALEP: Dava konusu elenme işleminin yürütmesinin durdurulmasına ve iptaline karar verilmesini saygıyla arz ve talep ederim. ../../2026
Davacı: [Ad Soyad – İmza]
Bize Başvururken Hazırlamanız Gereken Belgeler
1. Sağlık kurulu raporu (olumsuz karar belgesi) – aslı veya onaylı sureti
2. Elenme tebligatı veya bildirim yazısı (60 günlük süre bu belge ile başlar)
3. Başvuru belgeleri (sınav sonuç belgesi, mülakat tutanağı vb.)
4. Üroloji uzman raporu (üniversite hastanesi veya eğitim araştırma hastanesi üroloji bölümünden alınmış güncel muayene raporu)
5. Üriner sistem USG raporu (böbrek, üreter, mesane ve gerekirse skrotal USG)
6. Böbrek sintigrafisi (DMSA veya DTPA) – böbrek fonksiyon değerlendirmesi gereken durumlarda
7. Hormonal tetkikler – testis hastalıkları itirazlarında (FSH, LH, total testosteron, serbest testosteron)
8. BT ürografi veya İVP – böbrek/üreter anomalileri ve taş itirazlarında
9. Ürodinami raporu – işeme bozukluğu (enürezis, inkontinans) itirazlarında
10. Nüfus cüzdanı fotokopisi ve iletişim bilgileri
Ürolojiden Elenme: İptal Davası Süreci Özet
Adım 1 – Rapor Tebliği: Sağlık kurulu raporunun tarafınıza tebliğ edilmesi ile 60 günlük dava açma süresi başlar.
Adım 2 – Uzman Görüşü: Bir üroloji uzmanından bağımsız muayene raporu alın. USG, sintigrafi, gerekirse hormonal tetkikler ve BT ürografi yaptırın. Bulgunuzun yönetmeliğin hangi dilim ve fıkrasına girdiğini uzman görüşüyle destekleyin.
Adım 3 – Hukuki Değerlendirme: Askeri sağlık hukuku alanında uzman bir avukata danışarak raporunuzun ilgili madde, dilim ve fıkraya uygunluğunu inceletin.
Adım 4 – Dava Açılması: İdare mahkemesinde iptal davası açılır. Yürütmenin durdurulması talepli dilekçe hazırlanır.
Adım 5 – Bilirkişi İncelemesi: Mahkeme, genellikle üniversite hastanesi üroloji anabilim dalından bilirkişi heyeti görevlendirir. Bilirkişi, davacıyı muayene eder, tetkikleri değerlendirir ve bulgunun hangi dilim ve fıkraya girdiğini belirler.
Adım 6 – Karar: Mahkeme, bilirkişi raporu ve dosya kapsamında kararını verir. Lehte karar halinde elenme işlemi iptal edilir ve aday sürece geri kazandırılır.
Üroloji Branşından mı Elendiniz?
Varikosel, inmemiş testis, böbrek taşı, böbrek anomalisi, gece işemesi, tek böbrek veya herhangi bir ürolojik bulgu nedeniyle elendiyseniz, süreniz dolmadan profesyonel hukuki destek alın.
Sıkça Sorulan Sorular (SSS)
Varikosel askere engel midir?
İnmemiş testis (kriptorşidizm) askere engel midir?
Böbrek taşı askere engel midir?
Tek böbrek (nefrektomi) kesin engel midir?
Gece işemesi (enürezis) askere engel midir?
Hidrosel askere engel midir?
At nalı böbrek (horseshoe kidney) askere engel midir?
Renal ektopi (yerinde olmayan böbrek) askere engel midir?
İdrar tahlilinde kan çıktı (hematüri), engel midir?
Üretra darlığı askere engel midir?
Tek testis (unilateral orşiektomi) askere engel midir?
Prostat hastalığı askere engel midir?
Böbrek tüberkülozu askere engel midir?
Üroloji raporuna itiraz süresi ne kadardır?
Bilirkişi raporu üroloji davalarında nasıl hazırlanır?
Üroloji muayenesinde hangi tetkikler yapılır?
Hermafrodismus (çift cinsiyetlilik) askere kesin engel midir?
Yasal Uyarı: Bu makale genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmış olup hukuki danışmanlık niteliği taşımaz. Her somut olay kendine özgü koşullar içerir; elenme kararına itiraz veya iptal davası sürecinde mutlaka alanında uzman bir avukattan profesyonel destek alınız. Makale içeriği 2026 yılı itibarıyla yürürlükteki Sağlık Yeteneği Yönetmeliği esas alınarak hazırlanmıştır; yönetmelik değişikliklerini takip ediniz.
