ASEM Üroloji Şartları kapsamında; genel vücut ve böbrek fonksiyonlarını bozmayan, komplikasyon yapmamış böbrek/üreter/mesane taşları ve ameliyatları (nüks dahil) A diliminde uygun kabul edilir (Hastalıklar Listesi m. 53/A/2). Grade III varikosel dahil, iç salgı bozukluğu yapmamış ve testiste atrofiye neden olmamış varikosel, hidrosel ve inmemiş testis ile bunların ameliyatları öğrenci olmaya engel teşkil etmez (m. 55/A/1). Tek böbreğin çıkarılması veya fonksiyon bakımından yok hükmünde olması D diliminde kesin elenme sebebidir (m. 53/D/5). Olumsuz rapora 3 iş günü içinde itiraz ve 60 gün içinde iptal davası açma hakkı mevcuttur.
ASEM (Astsubay Meslek Yüksekokulu) adaylık sürecinde üroloji muayenesi, böbrek, üreter, mesane, prostat, üretra ve testis/skrotum hastalıklarının kapsamlı değerlendirmesini içerir. TSK Sağlık Yeteneği Yönetmeliği (2016/9431 BKK) Hastalıklar Listesi’nin XII. bölümü (Ürogenital Organ Hastalıkları, m. 53-55) ürolojik değerlendirme kriterlerini detaylı şekilde düzenler. Böbrek taşı, varikosel, hidrosel, inmemiş testis, tek böbrek, kronik böbrek hastalığı, üriner sistem anomalileri ve ürolojik ameliyat geçmişi farklı kriterlere tabidir. Bu kapsamlı rehberde; ASEM üroloji şartları, hastalık bazlı değerlendirme tabloları, yönetmelik madde referansları, itiraz ve iptal davası süreci ayrıntılı şekilde ele alınmaktadır.
ASEM Üroloji Şartları 2026 Nedir?
TSK Sağlık Yeteneği Yönetmeliği’ne göre üroloji değerlendirmesi
ASEM üroloji muayenesi, Hastalıklar Listesi m. 53 (böbrek, üreter, mesane), m. 54 (prostat, üretra, penis) ve m. 55 (testis, skrotum) çerçevesinde yapılır. Adaylar tam teşekküllü askeri hastanelerde üroloji uzmanı tarafından muayene edilir. Muayenede fizik muayene (palpasyon, skrotal muayene), tam idrar tahlili, batın ultrasonografisi (böbrek, mesane, testis), kreatinin testi ve gerektiğinde ileri tetkikler (BT ürografi, sintigrafi, spermiyogram) uygulanır.
A, B, C, D dilimleri üroloji açısından ne anlama gelir?
| Dilim | Anlam | ASEM Adayı Sonucu | Üroloji Örneği |
|---|---|---|---|
| A Dilimi | Hafif / sağlam | Astsubay olur | Komplikasyonsuz taş, varikosel (grade III dahil), inmemiş testis ameliyatı |
| B Dilimi | Orta derecede | Astsubay olamaz (adaylar) | Tek böbrekte fonksiyon bozukluğu yapmış patoloji, tekrarlayan üretra darlığı |
| C Dilimi | Tedavi/nekahet | Astsubay olamaz | Ürolojik hastalıkların tedavi sürecindeki halleri |
| D Dilimi | Ağır / kalıcı | Kesin olarak astsubay olamaz | Tek böbrek yokluğu, bilateral testis yokluğu, malign tümör |
Ürolojik Hastalıklar ve ASEM Değerlendirme Kriterleri
| Ürolojik Durum | Dilim | ASEM Sonucu | Yönetmelik Kaynağı |
|---|---|---|---|
| Komplikasyonsuz böbrek/üreter/mesane taşı | A (sağlam) | Uygun | m. 53/A/2 |
| Taş ameliyatı (fonksiyon normal) | A (sağlam) | Uygun | m. 53/A/2 |
| Nüks eden taş (fonksiyon normal) | A (sağlam) | Uygun | m. 53/A/2 |
| Böbrek/üreter anomalileri (fonksiyon normal) | A | Uygun | m. 53/A/1 |
| İzole mikroskobik hematüri (nedeni bilinmeyen) | A | Uygun | m. 53/A/1 |
| Varikosel (grade I-II-III, iç salgı normal) | A | Uygun | m. 55/A/1 |
| Varikosel ameliyatı (atrofi yok) | A | Uygun (öğrenci engel olmaz) | m. 55/A/1 |
| Hidrosel (testiste atrofi yok) | A | Uygun (öğrenci engel olmaz) | m. 55/A/1 |
| İnmemiş testis (iç salgı normal) | A | Uygun | m. 55/A/1 |
| İnmemiş testis ameliyatı | A | Uygun (öğrenci engel olmaz) | m. 55/A/1 |
| Prostat/üretra hastalığı (fonksiyon normal, iyileşmiş) | A | Uygun | m. 54/A/1 |
| Tek böbrekte fonksiyon bozukluğu yapmış patoloji | B | Elenme | m. 53/B/1 |
| Testiste hormonal fonksiyon bozukluğu | B | Elenme | m. 55/B/1 |
| Tekrarlayan üretra darlığı (üretrotomi/üretroplasti sonrası) | B | Elenme | m. 54/B/1 |
| Bir böbreğin çıkarılması veya yok hükmünde | D | Kesin elenme | m. 53/D/5 |
| Bilateral testis yokluğu veya çıkarılması | D | Kesin elenme | m. 55/D/3 |
| Üriner sistem malign tümörleri | D | Kesin elenme | m. 53/D/6 |
| İleri fonksiyon bozukluğu yapmış nüks eden taşlar | D | Kesin elenme | m. 53/D/2 |
Yönetmelik Kaynağı (m. 55/A/1): “Bir ya da iki testisin iç salgı bozukluğu yapmamış ve kişinin erkeklik niteliklerini bozmamış inmemiş testis, hidrosel, grade III varikosel gibi hastalıkları ile bunların sekel ve ameliyatları (…) testiste atrofiye neden olmamış hidrosel, varikosel ve ameliyatları ile inmemiş testis ameliyatları öğrenci olmaya engel teşkil etmez.”
Böbrek Taşı ASEM’de Nasıl Değerlendirilir?
Tek seferlik böbrek taşı düşüren aday elenir mi?
Hayır. Hastalıklar Listesi m. 53/A/2 açıkça “genel vücut ve böbrek fonksiyonlarını bozmayan, komplikasyon yapmamış böbrek, üreter ve mesanenin taşları ve ameliyatları ve bunların nüks eden taşları” ifadesini A diliminde sınıflandırır. Tek seferlik taş düşürme, taş ameliyatı (ESWL, URS, PCNL) ve hatta nüks eden taşlar bile fonksiyon bozukluğu yapmamışsa ASEM adaylığına engel değildir.
Taş ameliyatı sonuçlarına göre değerlendirme
| Durum | Fonksiyon | Dilim | Sonuç |
|---|---|---|---|
| Tek seferlik taş düşürme (USG temiz) | Normal | A (sağlam) | Uygun |
| ESWL/URS ameliyatı (komplikasyonsuz) | Normal | A (sağlam) | Uygun |
| PCNL ameliyatı (komplikasyonsuz) | Normal | A | Uygun |
| Nüks eden taş (fonksiyon normal) | Normal | A | Uygun (m. 53/A/2) |
| İki böbrekte çoğul taş + kalisyel deformasyon | Bozuk | B | Elenme (m. 53/B/1) |
| İleri fonksiyon bozukluğu yapmış nüks eden taşlar | İleri bozuk | D | Kesin elenme (m. 53/D/2) |
Varikosel, Hidrosel ve Testis Hastalıkları ASEM’e Engel mi?
Varikosel derecesine göre değerlendirme
| Varikosel Derecesi | İç Salgı Bozukluğu | Testis Atrofisi | Dilim | ASEM Sonucu |
|---|---|---|---|---|
| Grade I (sadece Valsalva ile) | Yok | Yok | A | Uygun |
| Grade II (ayakta palpabl) | Yok | Yok | A | Uygun |
| Grade III (gözle görülür) | Yok | Yok | A | Uygun (m. 55/A/1) |
| Varikosel ameliyatı (başarılı) | Yok | Yok | A | Uygun (öğrenci engel olmaz) |
| Herhangi derece + hormonal bozukluk | Var | – | B | Elenme (m. 55/B/1) |
Tek böbrek (renal agenezi/nefrektomi) ASEM için engel mi?
Evet. Bir böbreğin çıkarılması (nefrektomi) veya fonksiyon bakımından yok hükmünde olması D diliminde kesin elenme sebebidir (m. 53/D/5). Doğuştan tek böbrek (renal agenezi) de aynı kapsamda değerlendirilir. Kalan tek böbreğin fonksiyonu ne kadar iyi olursa olsun D dilimi uygulanır.
Ürolojik Ameliyatlar ve ASEM Değerlendirmesi
| Ameliyat Türü | Dilim | Sonuç | Koşul |
|---|---|---|---|
| Böbrek taşı ameliyatı (ESWL/URS/PCNL) | A (sağlam) | Uygun | Fonksiyon normal, komplikasyon yok |
| Varikosel ameliyatı (varikoselektomi) | A | Uygun | Atrofi yok, iç salgı normal |
| Hidrosel ameliyatı (hidroselectomi) | A | Uygun | Atrofi yok |
| İnmemiş testis ameliyatı (orşiopeksi) | A | Uygun | Öğrenci olmaya engel olmaz |
| Sünnet (komplikasyonsuz) | A (sağlam) | Uygun | – |
| Üretrotomi intern / üretroplasti (tek seferlik) | A | Uygun | Tekrar etmemiş, fonksiyon normal |
| Tekrarlayan üretrotomi/üretroplasti | B | Elenme | m. 54/B/1 |
| Nefrektomi (bir böbrek çıkarılması) | D | Kesin elenme | m. 53/D/5 |
| Bilateral orşiektomi (iki testis çıkarılması) | D | Kesin elenme | m. 55/D/3 |
ASEM Üroloji Muayenesi Nasıl Yapılır? Süreç Adım Adım
ASEM Üroloji Nedeniyle Elenen Adaylar Ne Yapmalı? (İtiraz ve Dava)
| Kriter | Bilgi |
|---|---|
| İtiraz Süresi | Tebliğden itibaren 3 iş günü (aday) / 30 gün (mevcut öğrenci) |
| İtiraz Yeri | İl Sağlık Müdürlüğü’ne dilekçe |
| Hakem Hastane | Ek-12 listesindeki farklı hastane (tüm tetkikler tekrarlanır) |
| İptal Davası | Kesinleşen rapordan itibaren 60 gün – Ankara İdare Mahkemesi |
| YD Talebi | Mutlaka talep edilmeli |
| Bilirkişi | Adli Tıp Kurumu veya üniversite hastanesi üroloji öğretim üyesi |
| Dava Süresi | YD: 15-30 gün, esas karar: 6-12 ay |
1. Fonksiyon bozukluğu yokken B/D dilimi uygulanması (m. 53/A/2’ye aykırı)
2. Varikosel/hidrosel ameliyatının öğrenciliğe engel sayılması (m. 55/A/1’e aykırı)
3. Komplikasyonsuz taş ameliyatının elenme gerekçesi yapılması
4. USG’de tespit edilen ancak fonksiyon bozmayan anomalinin olumsuz değerlendirilmesi
5. Geçmiş ürolojik kaydın (e-Nabız) mevcut durumdan bağımsız olarak elenme gerekçesi yapılması
E-Nabız ve Geçmiş Üroloji Kayıtlarının Etkisi
Eski üroloji rahatsızlıkları ASEM’de ortaya çıkar mı?
Evet. e-Nabız’daki tüm üroloji kayıtları (böbrek taşı, varikosel ameliyatı, idrar yolu enfeksiyonu, USG raporları) sağlık kurulunca incelenebilir. Ancak muayene anındaki mevcut durum esas alınır. Geçmişte yaşanmış ve tam iyileşmiş ürolojik sorunlar (komplikasyonsuz taş düşürme, başarılı varikosel ameliyatı) mevcut fonksiyon normal ise A diliminde değerlendirilmelidir.
Çocukluk dönemi üroloji hastalıkları
Çocuklukta geçirilen ve tedaviyle düzelen ürolojik hastalıklar (inmemiş testis ameliyatı, VUR tedavisi, hipospadias onarımı) mevcut duruma göre değerlendirilir. Fonksiyon bozukluğu kalmamış ve sekel oluşmamış durumlarda elenme gerekçesi oluşturmamalıdır. m. 55/A/1 inmemiş testis ameliyatlarının öğrenci olmaya engel teşkil etmediğini açıkça belirtir.
