ASEM adaylık sürecinde göz muayenesi, adayların elenmesine en sık neden olan branşların başında gelmektedir. TSK Sağlık Yeteneği Yönetmeliği (2016/9431 BKK) madde 35, öğrenci adaylarının göz sağlığı kriterlerini detaylı şekilde düzenlemektedir. Miyopi, hipermetropi, astigmatizma, renk körlüğü (diskromatopsi), göz tembelliği (ambliyopi), şaşılık (strabismus), keratokonus, glokom ve retina hastalıkları farklı değerlendirme kriterlerine tabidir. Bu kapsamlı rehberde; ASEM göz dereceleri, yönetmelik sınırları, lazer ameliyatı güncel durumu, muayene süreci, itiraz ve iptal davası ayrıntılı şekilde ele alınmaktadır.
ASEM Göz Şartları 2026 Nedir?
TSK Sağlık Yeteneği Yönetmeliği’ne göre göz değerlendirmesi
ASEM göz muayenesi, TSK Sağlık Yeteneği Yönetmeliği madde 35 ve Hastalıklar Listesi’nin göz hastalıklarına ilişkin maddelerine göre yapılır. Adaylar tam teşekküllü askeri hastanelerde göz hastalıkları uzmanı tarafından muayene edilir. Görme keskinliği, refraksiyon ölçümü (otorefraktometre + skiaskopi), renk görme testi (Ishihara/Farnsworth), göz dibi muayenesi, göz basıncı ölçümü ve biyomikroskopi yapılır.
Heyet raporunda “A, B, C, D Dilimi” ne anlama gelir?
| Dilim | Anlam | ASEM Adayı İçin Sonuç | Göz Örneği |
|---|---|---|---|
| A Dilimi | Hafif / sağlam | Astsubay olur | 1.00 D’ye kadar miyopi/hipermetropi |
| B Dilimi | Orta derecede | Uygun sınıf/branş varsa olabilir | 1.00-3.00 D arası (yardımcı sınıflar) |
| C Dilimi | İleri derecede | Astsubay olamaz | 3.00 D üzeri, göz tembelliği |
| D Dilimi | Ağır / kalıcı | Kesin olarak astsubay olamaz | İleri glokom, retina dekolmanı, körlük |
ASEM için kabul edilen maksimum göz dereceleri
| Göz Kusuru | ASEM Öğrenci Adayı (m. 35/2) | Diğer Fakülte Öğrencisi | Uzman Erbaş / Sözleşmeli Er |
|---|---|---|---|
| Miyopi (uzağı görememe) | Her bir gözde en fazla 1.00 D (dahil) | Her bir gözde en fazla 3.00 D (dahil) | Her bir gözde en fazla 3.00 D (dahil) |
| Hipermetropi (yakını görememe) | Her bir gözde en fazla 1.00 D (dahil) | Her bir gözde en fazla 3.00 D (dahil) | Her bir gözde en fazla 3.00 D (dahil) |
| Astigmat | 90 derecelik iki eksen arası fark en fazla 1.00 D | 90 derecelik iki eksen arası fark en fazla 3.00 D | 90 derecelik iki eksen arası fark en fazla 1.00 D |
| Görme Keskinliği | Düzeltme ile her iki gözde ayrı ayrı tam (10/10) | Düzeltme ile her iki gözde ayrı ayrı tam | Tashihli/tashihsiz her iki gözde ayrı ayrı tam |
| Renk Körlüğü | Diskromatopsi bulunmamalı | Diskromatopsi bulunmamalı | Diskromatopsi bulunmamalı |
| Lazer Ameliyatı | Engel değil (Danıştay 2. Daire emsal) | Engel değil | Engel değil |
Yönetmelik Kaynağı (TSK SYY m. 35/2): “Düzeltme ile her iki gözde görmeler ayrı ayrı tam olmak şartıyla 1 diyoptriye (1 dahil) kadar miyopi ve hipermetropi ile 90 derecelik iki eksen arasındaki kırılma kusuru farkı 1 diyoptriyi geçmeyen astigmatizmalar öğrenciliğe engel değildir.” Bu sınırların 0.25 D bile aşılması elenme nedenidir.
Muharip ve Yardımcı Sınıflara Göre Göz Derece Sınırları
| Sınıf Türü | Miyopi Sınırı | Hipermetropi Sınırı | Astigmat Sınırı | Görme | Renk Körlüğü |
|---|---|---|---|---|---|
| Muharip Sınıflar (Piyade, Tank, Havacılık, Komando) | 1.00 D (dahil) | 1.00 D (dahil) | 1.00 D (eksen farkı) | Tashihli/tashihsiz tam | Bulunmamalı |
| Yardımcı Sınıflar (Sağlık, Tekniker, Bando, Levazım) | 7.00 D’ye kadar (A dilimi) | 7.00 D’ye kadar (A dilimi) | Daha esnek | Düzeltme ile tam | Bulunmamalı |
| TSK Adına Diğer Fakülte Öğrencileri | 3.00 D (dahil) | 3.00 D (dahil) | 3.00 D (eksen farkı) | Düzeltme ile tam | Bulunmamalı |
| Komando/Paraşüt Özel İhtisası | 3.00 D’yi aşmayan | 3.00 D’yi aşmayan | 1.00 D (eksen farkı) | Tam sağlam | Bulunmamalı |
| Uzman Erbaş / Sözleşmeli Er | 3.00 D (dahil) | 3.00 D (dahil) | 1.00 D (eksen farkı) | Tashihli/tashihsiz tam | Bulunmamalı |
| Tankçı Erbaş/Er | 1.50 D’yi aşmayan | 1.50 D’yi aşmayan | 1.50 D’yi aşmayan | Tashihli tam | Bulunmamalı |
Göz Derecesine Göre Sonuç Senaryoları
| Sağ Göz | Sol Göz | Astigmat | Sonuç (ASEM Öğrenci) | Sonuç (Uzman Erbaş) |
|---|---|---|---|---|
| -0.50 D | -0.75 D | Yok | UYGUN (A dilimi) | UYGUN |
| -1.00 D | -1.00 D | Yok | UYGUN (sınırda, 1.00 dahil) | UYGUN |
| -1.25 D | -0.75 D | Yok | ELENİR (sağ göz 1.00 D’yi aşıyor) | UYGUN |
| -0.75 D | -0.75 D | -1.25 D | ELENİR (astigmat 1.00 D’yi aşıyor) | UYGUN (astigmat 1.00 D sınırında) |
| -2.00 D | -2.50 D | -0.75 D | ELENİR | UYGUN (3.00 D sınırı içinde) |
| -3.25 D | -3.00 D | -1.00 D | ELENİR | ELENİR (sağ göz 3.00 D’yi aşıyor) |
| +1.00 D | +0.75 D | -0.50 D | UYGUN (hipermetropi sınırda) | UYGUN |
| Lazer sonrası -0.50 D | Lazer sonrası -0.25 D | Yok | UYGUN (Danıştay emsal kararı) | UYGUN |
Göz Derecesi ASEM İçin Engel mi? 2026 Güncel Sınırlar
Miyop, hipermetrop ve astigmat olmak elenme sebebi mi?
Göz kusuru bulunması tek başına elenme sebebi değildir; kritik olan derecenin yönetmelikteki sınırları aşıp aşmadığıdır. ASEM öğrenci adayları için her bir gözde 1.00 diyoptriye kadar (1.00 dahil) miyopi ve hipermetropi kabul edilir. Astigmatta ise 90 derecelik iki eksen arasındaki fark 1.00 D’yi geçmemelidir. Bu sınırlar içinde kalan adaylar “A dilimi” kapsamında değerlendirilir ve elenmez.
İki göz arasındaki numara farkı kuralı (anizometropi)
İki göz arasındaki refraksiyon farkı (anizometropi) belirli sınırları aştığında ayrıca değerlendirilir. Her bir göz ayrı ayrı 1.00 D sınırı içinde olsa bile iki göz arasındaki fark belirli bir eşiği geçtiğinde olumsuz karar verilebilir. Bu durum özellikle sınır değerlerde iptal davası gerekçesi oluşturabilir.
Gözlük veya lens kullanımı ASEM’i etkiler mi?
Yönetmelikte “düzeltme ile” ifadesi yer aldığından gözlük veya kontakt lens kullanılarak 10/10 görme sağlanması yeterlidir. Gözlük veya lens kullanıyor olmak tek başına elenme sebebi değildir; önemli olan düzeltme sonrası görme keskinliğinin tam olması ve refraksiyon hatasının 1.00 D sınırını aşmamasıdır.
Derece Dışında ASEM’e Girmeye Engel Olan Göz Hastalıkları
| Göz Hastalığı | ASEM’e Etkisi | İptal Potansiyeli |
|---|---|---|
| Diskromatopsi (renk körlüğü) | Kesin elenme – tüm sınıflar | Düşük (farklı test yöntemi argümanı) |
| Ambliyopi (göz tembelliği) | Düzeltme ile görme tam değilse elenme | Orta (tedavi sonrası değerlendirme) |
| Strabismus (şaşılık) | Derecesine ve fonksiyonel etkisine göre | Orta-yüksek |
| Keratokonus | Derece ve progresyona göre C-D dilimi | Orta (erken evre tartışmalı) |
| Glokom (göz tansiyonu) | Kontrol altında olsa bile C-D dilimi | Orta |
| Retina hastalıkları/yırtık | Tedavi durumuna göre değerlendirilir | Orta-yüksek (lazer tedavisi sonrası) |
| Pitozis (göz kapağı düşüklüğü) | Derecesine göre B-C dilimi | Yüksek (ameliyat sonrası) |
Renk körlüğü (diskromatopsi) ASEM için kesin engel mi?
Evet. TSK SYY madde 35/1 açıkça “öğrenci adaylarında diskromatopsi bulunmamalıdır” hükmünü içerir. Renk körlüğü tüm sınıf ve branşlar için kesin elenme nedenidir. Ishihara ve Farnsworth testleri uygulanır. Farklı test yöntemleriyle farklı sonuç çıktığı durumlarda iptal davası gerekçesi oluşabilir ancak başarı oranı düşüktür.
Lazer Ameliyatı (Göz Çizdirme) ASEM’e Engel mi?
Lazer ameliyatı sağlık kurulunda anlaşılır mı?
Evet. Keratorefraktif cerrahi (lazer ameliyatı) biyomikroskopi ve kornea topografisi ile tespit edilir. Ancak bu tespit artık elenme nedeni değildir.
Hangi lazer türleri kabul edilir?
Danıştay 2. Daire’nin emsal kararı sonrasında PRK, LASEK, LASIK ve iLASIK dahil tüm keratorefraktif cerrahi yöntemleri kabul edilmektedir. Ameliyat sonrası her bir gözde 1.00 D’ye kadar refraksiyon hatası öğrenciliğe engel oluşturmaz.
Lazer sonrası ne kadar süre beklenmeli?
Yönetmelikte belirli bir bekleme süresi şartı yoktur; esas kriter ameliyat sonrası refraksiyon değerinin 1.00 D sınırı içinde kalması ve komplikasyon bulunmamasıdır. Pratikte ameliyat sonrası en az 6 ay geçmesi ve refraksiyon değerinin stabilize olması tavsiye edilir.
Lazer sonrası riskler ve değerlendirme kriterleri
Lazer ameliyatı sonrası kuru göz, halo/glare etkisi, kornea ektazisi (ince kornea) veya regresyon (derecenin geri gelmesi) gibi komplikasyonlar değerlendirilir. Komplikasyon bulunmayan ve refraksiyon değeri sınır içinde kalan adaylar kabul edilir.
ASEM Göz Muayenesi Nasıl Yapılır?
ASEM Göz Nedeniyle Elenen Adaylar Ne Yapmalı? (İtiraz Süreci)
Heyet raporuna itiraz nasıl yapılır?
Göz nedeniyle “Astsubay Olamaz” kararı alan aday, raporun tebliğinden itibaren 3 iş günü içinde İl Sağlık Müdürlüğü’ne dilekçeyle itiraz eder. Dilekçede göz derecesinin hatalı ölçüldüğüne, lazer ameliyatının engel sayılmaması gerektiğine veya hastalık diliminin yanlış belirlendiğine ilişkin gerekçeler belirtilir.
İtiraz sürecinde göz derecesi tekrar ölçülür mü?
Evet. Hakem hastanede refraksiyon ölçümü dahil tüm göz muayenesi tekrarlanır. Sikloplejik refraksiyon ile gerçek göz derecesi yeniden tespit edilir. İki hastane arasındaki ölçüm farkı özellikle sınır değerlerde (0.75-1.25 D) sıklıkla yaşanır.
Refraksiyon ölçümünde ±0.25 D hata payı fizyolojik olarak kabul edilir. Göz derecesi 0.75-1.25 D aralığında olan adaylarda farklı cihazlar ve farklı koşullarda yapılan ölçümler farklı sonuçlar verebilir. Bağımsız bir üniversite hastanesinden alınan güncel göz raporu, dava dosyasında en güçlü delildir.
ASEM Göz Nedeniyle Elenmeye Karşı Dava Açılabilir mi?
| Kriter | Bilgi |
|---|---|
| Dava Türü | İptal davası (İYUK m. 2/1-a) |
| Yetkili Mahkeme | Ankara İdare Mahkemeleri |
| Dava Açma Süresi | Kesinleşen raporun tebliğinden itibaren 60 gün |
| YD Talebi | Mutlaka talep edilmeli (eğitim dönemi kaçırılmaması için) |
| Bilirkişi | Adli Tıp Kurumu veya üniversite hastanesi göz hastalıkları öğretim üyesi |
| Dava Süresi | YD: 15-30 gün, esas karar: 6-12 ay |
Yürütmenin durdurulması alınırsa ASEM eğitimine geri dönülebilir mi?
Evet. YD kararı ile elenme işlemi askıya alınır ve aday sağlık muayene sürecine geçici olarak geri döner. Eğitim dönemine dahil edilebilir. İptal kararı kesinleştiğinde kalıcı hak doğar.
Bilirkişi veya yeni hastane sevki mümkün mü?
Evet. Mahkeme, adayı üniversite hastanesi göz hastalıkları öğretim üyesine veya Adli Tıp Kurumu’na sevk ederek bağımsız refraksiyon ölçümü ve göz muayenesi yaptırabilir. Bilirkişi raporu mahkeme kararını büyük ölçüde etkiler.
ASEM Göz Elenme Kararı Hukuka Uygun mu?
Sağlık yönetmeliğine aykırı değerlendirmeler
Göz değerlendirmesinde sık karşılaşılan hukuka aykırılıklar: otorefraktometre sonucunun skiaskopi ile doğrulanmaması, sikloplejik refraksiyon yapılmadan karar verilmesi, lazer ameliyatının engel sayılması (Danıştay emsal kararına rağmen), 1.00 D sınırında cihaz toleransının dikkate alınmaması ve muayene koşullarının standart dışı olmasıdır.
Danıştay emsal kararlarının önemi
Danıştay 2. Daire’nin E.:2023/3381, K.:2025/4032 sayılı lazer göz kararı, ASEM göz davalarında en güçlü emsal niteliğindedir. Bu karara rağmen lazer gerekçesiyle elenme devam ediyorsa iptal davası kazanma ihtimali çok yüksektir. Ayrıca ölçüm hatası ve sınır değer argümanları da güçlü iptal gerekçeleri oluşturur.
E-Nabız ve Geçmiş Göz Kayıtlarının Etkisi
Eski göz hastalığı kayıtları ASEM’de çıkar mı?
Evet. e-Nabız sistemindeki göz muayenesi kayıtları, reçeteler (gözlük/lens) ve ameliyat bilgileri sağlık kurulunca incelenebilir. Geçmiş kayıtlar, özellikle lazer ameliyatı geçmişi ve progresif göz hastalıkları açısından referans olarak kullanılır.
Geçmiş kayıtlar silinse bile sistemde görünür mü?
e-Nabız tanı sildirme işlemi yapılabilir ancak ameliyat kayıtları, reçeteler ve hastane başvuruları tamamen silinemeyebilir. Lazer ameliyatı geçmişi biyomikroskopi ile de tespit edilebildiğinden kayıt silme tek başına çözüm değildir. Danıştay emsal kararı sonrasında lazer ameliyatı zaten engel olmadığından gizleme girişimine gerek yoktur.
ASEM Göz Derecesi Uygunluk Hesaplama
Aşağıdaki hesaplama aracı ile göz derecelerinizin ASEM, uzman erbaş veya sözleşmeli er sınırlarına uygun olup olmadığını kontrol edebilirsiniz. Otorefraktometre veya reçetenizde yazan değerleri girin.
Sag Goz
Sol Goz
Bu hesaplama aracı bilgilendirme amaçlıdır ve sağlık kurulu kararının yerini almaz. Kesin değerlendirme sikloplejik refraksiyon ile yapılır; otorefraktometre değerleri yalnızca yaklaşık sonuç verir. Sınır değerlerde (0.75-1.25 D) bağımsız hastaneden alınacak güncel rapor en güvenilir değerlendirmeyi sağlar.
