Polis Meslek Eğitim Merkezi (POMEM) ve Polis Meslek Yüksekokulu (PMYO), Türkiye’de polis memuru yetiştiren iki temel eğitim kurumudur. Her iki kuruma başvuran adaylar, Polis Akademisi Başkanlığı tarafından yürütülen çok aşamalı sınavlardan ve sağlık kontrollerinden geçirilir. Boy ve kilo ölçümü, ön sağlık kontrolünün en kritik aşamalarından biri olup yönetmelikte belirlenen Beden Kitle İndeksi (BKİ) aralığının dışında kalan adaylar doğrudan elenir. Ancak ölçüm hataları, cihaz kalibrasyon sorunları ve yönetmeliğe aykırı uygulamalar nedeniyle haksız yere elenen adayların iptal davası açma hakları bulunmaktadır. Bu rehberde; POMEM ve PMYO boy-kilo elenme süreci, BKİ hesaplama tablosu, sık yapılan ölçüm hataları, iptal davası açma koşulları, yürütmenin durdurulması, hakem hastane raporu ve emsal kararlar ayrıntılı şekilde ele alınmaktadır.
POMEM ve PMYO’da Boy-Kilo Ölçümü Nasıl Yapılır?
Boy ve kilo ölçümü, Emniyet Genel Müdürlüğü Sağlık İşleri Dairesi Başkanlığı’nın belirlediği usul ve esaslara göre ön sağlık komisyonu tarafından yapılır. Ölçüm genellikle sınavın ilk günü, adayların aç karnına ve hafif kıyafetle ölçüme alınmasıyla gerçekleştirilir. Boy ölçümü stadiometre ile, kilo ölçümü dijital baskül ile yapılır ve sonuçlar tutanağa bağlanır. Ölçüm sonucu Beden Kitle İndeksi (BKİ) hesaplanarak yönetmelikte belirlenen aralıkla karşılaştırılır.
BKİ = Kilo (kg) ÷ Boy² (m²)
Örnek: 75 kg ağırlığında ve 1,75 m boyundaki bir adayın BKİ değeri = 75 ÷ (1,75 × 1,75) = 75 ÷ 3,0625 = 24,49 → Yönetmelik aralığında (18-27) → Uygun.
Örnek: 90 kg ağırlığında ve 1,78 m boyundaki bir adayın BKİ değeri = 90 ÷ (1,78 × 1,78) = 90 ÷ 3,1684 = 28,40 → Aralık dışı (>27) → Elenir.
BKİ Aralığı ve Elenme Kriterleri 2026
| BKİ Aralığı | Değerlendirme | Sonuç |
|---|---|---|
| 18’in altında | Zayıf (underweight) | Elenir – “Sağlık yönünden uygun değildir” |
| 18 – 27 arası (dahil) | Normal / kabul edilebilir | Geçer |
| 27’nin üzerinde | Fazla kilolu / obez | Elenir – “Sağlık yönünden uygun değildir” |
Önemli: BKİ değeri tam sınırda olan adaylar (örneğin 17,98 veya 27,02) için kuruş farkı bile elenme anlamına gelebilir. Ölçüm cihazlarının doğruluğu, adayın ölçüm anındaki fizyolojik durumu (sabah boy ölçümü akşama göre 1-2 cm daha uzundur, yemek sonrası kilo artışı vb.) ve BKİ hesaplamasındaki ondalık yuvarlama hataları bu sınır durumlarında kritik önem taşır.
Boy-Kilo Ölçümünde Sık Yapılan Hatalar
POMEM ve PMYO boy-kilo ölçümlerinde pratikte sık karşılaşılan ve iptal davası gerekçesi oluşturabilecek hatalar aşağıda sıralanmıştır.
Ölçüm Cihazı Hataları
Stadiometre veya basküllerin kalibrasyonunun güncel olmaması, cihazların düz zemine yerleştirilmemesi, dijital baskülün sıfır ayarının yapılmaması ve ölçüm cihazlarının farklı sonuç vermesi (birden fazla cihazla ölçüm yapılması halinde çelişki) iptal davası açısından güçlü gerekçe oluşturur.
Ölçüm Tekniği Hataları
Boy ölçümünde adayın ayakkabılı olması veya saç topuzunun boy ölçümünü etkilemesi, dik duruş pozisyonunun sağlanmaması (Frankfurt düzlemi), kilo ölçümünde adayın ceplerinde eşya bulunması veya ağır kıyafet giymesi ve ölçümün standart koşullarda (aç karnına, sabah saatlerinde) yapılmaması teknik hatalardır.
BKİ Hesaplama Hataları
Boy değerinin yanlış okunması veya kayıt edilmesi, kilo değerinin yanlış okunması veya kayıt edilmesi, BKİ formülündeki aritmetik hata ve ondalık yuvarlama hatası (özellikle sınır değerlerde 0,01-0,05 aralığında) hesaplama hatalarıdır. Bu hatalar tutanaktaki rakamlar ile gerçek değerlerin karşılaştırılmasıyla ortaya konulabilir.
Fizyolojik ve Çevresel Faktörler
Sabah boy ölçümü akşama göre ortalama 1-2 cm daha uzundur (intervertebral disk kompresyonu). Yoğun fiziksel aktivite sonrası geçici kilo kaybı veya su tutulumu nedeniyle kilo artışı olabilir. Stres ve gerginlik nedeniyle dik duruş pozisyonu bozulabilir. Ölçüm ortamının sıcaklığı ve nem oranı hassas ölçümleri etkileyebilir. Bu faktörler bilirkişi incelemesinde dikkate alınır.
Elenme Kararına İtiraz Süreci
İptal Davası Detayları
| Kriter | Bilgi |
|---|---|
| Dava Türü | İptal davası (İYUK m. 2/1-a) |
| Yetkili Mahkeme | Ankara İdare Mahkemeleri (Polis Akademisi Başkanlığı Ankara’da) |
| Dava Açma Süresi | Elenme kararının tebliğinden itibaren 60 gün |
| Yürütmenin Durdurulması | Mutlaka talep edilmeli (eğitim dönemi kaçırılmaması için kritik) |
| Bilirkişi / Hakem Hastane | Üniversite hastanesi veya tam teşekküllü devlet hastanesi |
| Dava Süresi | YD kararı: 15-30 gün, esas karar: 6-12 ay |
| Davalı Taraf | İçişleri Bakanlığı / Polis Akademisi Başkanlığı / EGM |
İptal Davası Gerekçeleri
Ölçüm Cihazının Kalibrasyonsuz Olması
Ölçümde kullanılan stadiometre veya baskülün kalibrasyon belgesinin bulunmaması, kalibrasyon süresinin dolmuş olması veya cihazın farklı sonuçlar vermesi güçlü iptal gerekçesidir. Mahkeme, ölçüm cihazlarının kalibrasyon belgelerini idareden talep eder.
Yönetmeliğe Aykırı Ölçüm Yapılması
Ölçümün standart koşullarda (aç karnına, hafif kıyafetle, sabah saatlerinde) yapılmaması, Frankfurt düzleminin sağlanmaması veya tek ölçümle karar verilmesi (birden fazla ölçüm yapılması gerektiği halde) yönetmeliğe aykırılık oluşturur.
BKİ Hesaplamasında Aritmetik Hata
Tutanaktaki boy ve kilo değerlerinden hesaplanan BKİ ile komisyonun kaydettiği BKİ arasında fark bulunması, ondalık yuvarlama hatası veya boy değerinin santimetre yerine metre olarak girilmesi gibi hesaplama hataları iptal gerekçesidir.
Adayın Sınır Değerde Olması
BKİ değerinin 18,0 veya 27,0 sınırına çok yakın olması (örneğin 17,95 veya 27,05) halinde ölçüm toleransı ve cihaz hata payı dikkate alınmalıdır. Dijital basküllerin genellikle ±100 gram, stadiometrelerin ±0,5 cm hata payı bulunmaktadır. Bu tolerans değerleri dikkate alındığında sınır değerdeki adayın elenmesi hukuka aykırı olabilir.
POMEM ve PMYO Arasındaki Farklar
| Kriter | POMEM | PMYO |
|---|---|---|
| Eğitim Düzeyi | Lisans mezunları (6 aylık eğitim) | Lise mezunları (2 yıllık ön lisans) |
| BKİ Aralığı | 18-27 (yönetmeliğe göre) | 18-27 (yönetmeliğe göre) |
| Boy Alt Sınırı (Erkek) | 167 cm | 167 cm |
| Boy Alt Sınırı (Kadın) | 162 cm | 162 cm |
| İptal Davası Mahkemesi | Ankara İdare Mahkemesi | Ankara İdare Mahkemesi |
| Dava Süresi | 60 gün | 60 gün |
Pomem/ Pmyo Boy Ölçümü Nedeniyle Elenme
POMEM ve PMYO’da erkek adaylar için minimum boy sınırı 167 cm, kadın adaylar için 162 cm olarak belirlenmiştir. Boy sınırının altında kalan adaylar doğrudan elenir. Boy ölçümünde en sık karşılaşılan hata, adayın dik duruş pozisyonunun (Frankfurt düzlemi) sağlanmamasıdır. Adayın başı öne eğik olması, omuzları çökmüş olması veya dizlerinin bükük olması gerçek boydan 1-3 cm düşük ölçüm yapılmasına neden olabilir. Ayrıca sabah saatlerinde yapılan ölçüm ile akşam saatlerindeki ölçüm arasında ortalama 1-2 cm fark olabilir.
Pomem/ Pmyo Kilo Ölçümü ve BKİ Nedeniyle Elenme
BKİ değeri 18’in altında (zayıf) veya 27’nin üzerinde (fazla kilolu) olan adaylar elenir. Kilo ölçümünde sık yapılan hatalar arasında dijital baskülün sıfır ayarının yapılmaması, adayın ağır kıyafet (kemer, ayakkabı, cep eşyaları) ile tartılması ve yemek sonrası tartılma (500 gram-1 kg fark) yer alır. Özellikle 27 BKİ sınırına yakın adaylarda 500 gram bile elenme ile geçme arasındaki farkı belirleyebilir.
Yürütmenin Durdurulması: Neden Kritik?
POMEM ve PMYO eğitim dönemleri belirli tarihlerde başlar ve dava sonuçlanana kadar (6-12 ay) eğitim dönemi çoktan geçmiş olur. Yürütmenin durdurulması kararı ile adayın eğitime geçici olarak başlaması veya bir sonraki dönem için hakkının korunması sağlanabilir. Mahkeme, telafisi güç zarar (eğitim hakkının ve meslek edinme hakkının kaybı) ve açıkça hukuka aykırılık (hatalı ölçüm) koşullarının birlikte gerçekleştiğini tespit ederse yürütmeyi durdurur. Bu karar genellikle 15-30 gün içinde verilir.
İptal Davasında Gerekli Belgeler
| Belge | Açıklama |
|---|---|
| Elenme kararı / sonuç belgesi | Boy-kilo ölçüm tutanağı ve “uygun değildir” kararı |
| Tebliğ belgesi | Kararın tebliğ tarihi (60 günlük süre hesabı için) |
| Bağımsız hastane raporu | Tam teşekküllü hastaneden alınan güncel boy-kilo ölçüm raporu |
| Sınav başvuru belgesi | Adaylık durumunu kanıtlayan belgeler |
| Fotoğraflı kimlik | T.C. kimlik kartı fotokopisi |
| Varsa itiraz dilekçesi | Komisyona yapılan yerinde itiraz belgesi |
| Vekaletname | Avukat aracılığıyla dava açılacaksa |
Elenme kararı aldıktan sonra mümkün olan en kısa sürede tam teşekküllü bir devlet veya üniversite hastanesinden bağımsız boy-kilo ölçümü yaptırarak rapor alın. Bu rapor, ölçüm farkını somut olarak ortaya koyacak en güçlü delildir. Raporun resmi mühürlü olması ve ölçüm tarihinin elenme tarihine yakın olması önemlidir.
PAEM (Polis Amirliği Eğitim Merkezi) Boy-Kilo Elenme
Polis Amirliği Eğitim Merkezi (PAEM) adayları da POMEM ve PMYO ile aynı boy-kilo kriterlerine tabidir. BKİ aralığı 18-27 olup elenme halinde aynı iptal davası süreci geçerlidir. PAEM elenme kararına karşı da 60 gün içinde Ankara İdare Mahkemesi’nde iptal davası açılabilir.
