Sağlık kurulu raporu ile göğüs hastalıkları branşından elendiyseniz, 60 gün içinde iptal davası açma hakkınız bulunmaktadır. Sürenizi kaçırmayın!
Uzman erbaş, sözleşmeli er, muvazzaf subay veya astsubay adayı olarak girdiğiniz sağlık muayenesinde göğüs hastalıkları branşından elendiyseniz, öncelikle şunu bilin: bu karar nihai değildir. Uzman Erbaş, Jandarma, Subay/Astsubay ve Sözleşmeli Er alımlarında uygulanan Sağlık Yeteneği Yönetmeliği kapsamında verilen olumsuz kararlar, hukuki açıdan bir idari işlem niteliği taşır ve hem itiraz hem de iptal davası yoluyla denetlenebilir.
Göğüs hastalıkları branşı, solunum sistemi fonksiyonlarını doğrudan değerlendirdiği için askeri sağlık muayenelerinde kritik bir elenme alanıdır. Akciğer tüberkülozu (verem), astım, kronik bronşit, amfizem, KOAH, bronşektazi, uyku apnesi, sarkoidozis, interstisyel akciğer hastalıkları, pulmoner tromboemboli, akciğer kistleri, akciğer tümörleri, pnömotoraks (akciğer çökmesi), plevra kalınlaşması, plevral efüzyon, diyafragma felci/hernisi, pectus excavatum/carinatum ve akciğer ameliyatı sekelleri yönetmeliğin Madde 46–51 arasında özel olarak düzenlenmiştir. Özellikle astım tanısı, spirometri (solunum fonksiyon testi – SFT) bulguları, akciğer tüberkülozu öyküsü ve pnömotoraks pratikte en sık elenme ve itiraz konusu olan durumlar arasındadır. Ancak bu tanıların birçoğunda yönetmelik belirli fonksiyonel ölçütler ve dilim ayrımları öngörmektedir. Spirometri testine uyum sorunu, fonksiyon bozukluğu yapmayan sekellerin hatalı değerlendirilmesi veya tedavi sonrası iyileşmenin dikkate alınmaması gibi durumlarda elenme kararları iptal davası ile ortadan kaldırılabilir.
Ulus Hukuk ve Danışmanlık olarak, göğüs hastalıkları (solunum sistemi hastalıkları) nedeniyle elenen uzman erbaş, sözleşmeli er, subay ve astsubay adaylarına itiraz ve iptal davası süreçlerinde profesyonel hukuki destek sağlıyoruz.
Uzman Erbaş, Subay/Astsubay ve Sözleşmeli Er Adayları İçin Engel Olan Başlıca Göğüs Hastalıkları
| Halk Arasındaki Adı | Tıbbi / Yönetmelik Adı | Elenme Riski |
|---|---|---|
| Verem / Tüberküloz | Akciğer ve Mediasten TB (Madde 46) | İyileşmişse fonksiyona göre; aktif/dirençli ise engel |
| Astım | Bronşiyal Astma (Madde 47-A/1, B/2, D/2) | Fonksiyon bozmayan A; bozmuş B veya D |
| KOAH / Kronik Bronşit / Amfizem | Obstrüktif Akciğer Hastalıkları (Madde 47) | Fonksiyon bozmayan A; bozmuş B veya D |
| Bronşektazi (Bronş Genişlemesi) | Bronşiektazi (Madde 47-A/1, B/1, D/1) | Minimal A; lokalize B; yaygın D |
| Uyku Apnesi | Uyku Apne Sendromu (Madde 47) | AHİ < 15 ise A; 15-30 arası B; ≥ 30 ise D |
| Sarkoidozis | Sarkoidozis (Madde 46-A/1, B/2) | Sınırlı/fonksiyon bozmayan A; yaygın/bozmuş B |
| Akciğer Kisti / Kist Hidatik | Hava Kisti, Kist Hidatik (Madde 48) | Komplikasyonsuz tedavili A; çoklu/büyük B veya D |
| Akciğer Tümörü | Akciğer/Mediasten Tümörleri (Madde 48) | İyi huylu tedavili A; kötü huylu D kesin engel |
| Akciğer Çökmesi (Pnömotoraks) | Spontan Pnömotoraks (Madde 49-A/2, B/3, D/2) | Tedavili A; nüks eden B; tedavi edilemeyen D |
| Akciğer Zarı Kalınlaşması | Plevra Kalınlaşması (Madde 49) | Minimal/fonksiyon bozmayan A; yaygın/bozmuş B-D |
| Pulmoner Emboli (Pıhtı) | Pulmoner Tromboemboli (Madde 46-A/2, B/2, D/2) | Fonksiyon bozmayan A; bozmuş veya kronik D |
| Diyafragma Fıtığı | Diyafragma Hernisi (Madde 50) | Komplikasyonsuz/düzeltilmiş A; düzeltilemeyen B-D |
| Kunduracı Göğsü / Güvercin Göğsü | Pectus Excavatum / Carinatum (Madde 51-B/1, D/1) | Fonksiyon bozukluğuna göre B veya D |
| Akciğer Ameliyatı (Parça Çıkarılması) | Pnömonektomi / Segmentektomi (Madde 51) | Fonksiyon durumuna göre B veya D |
| İnterstisyel Akciğer Hastalığı | İnterstisyel Akciğer Hastalıkları (Madde 46) | Sınırlı/fonksiyon bozmayan A; yaygın/bozmuş B-D |
Kritik Uyarı – Spirometri (SFT): Göğüs hastalıkları değerlendirmesinde spirometri testi belirleyicidir. Yönetmelik, hastanın teste tam uyum sağlaması ve testin optimal şartlarda yapılmasını şart koşmaktadır. Hastanın teste tam uyum sağlayamadığı ve testin tüm klinik/radyolojik bulgularla uyumsuz olduğu değerlendirildiğinde A dilimine göre işlem yapılabilir. Bu düzenleme, hatalı spirometri sonuçlarına dayalı elenme kararlarında önemli bir itiraz dayanağıdır.
Göğüs Hastalıklarında A, B, C ve D Dilimi Ne Demektir?
A Dilimi (Olabilir): Fonksiyon bozukluğu yapmamış sınırlı interstisyel hastalıklar, sarkoidozis, minimal fibröz/kalsifiye sekeller; fonksiyon bozmayan ve 6 aydan kısa antikoagülan gerektiren PTE; sekelsiz iyileşmiş akciğer TB; fonksiyon bozmayan lokalize amfizem, kronik bronşit, astım, minimal bronşektazi; AHİ <15 uyku apnesi; komplikasyonsuz akciğer yabancı cisimleri, kistler, iyi huylu tümörler; sekelsiz plevra kalınlaşmaları, tedavili pnömotoraks, sekelsiz TB plörezisi; fonksiyon bozmayan diyafragma yükseklikleri ve hernileri; fonksiyon bozmayan toraks ameliyatları ve hafif göğüs kafesi şekil bozuklukları.
B Dilimi (Olamaz): Fonksiyon bozukluğu yapmış TB sekelleri, çok ilaca dirençli TB (kür olmuş dahi); fonksiyon bozan/yaygın interstisyel hastalıklar; fonksiyon bozan/6 aydan uzun antikoagülan gerektiren PTE; lokalize bronşektazi; fonksiyon bozmuş KOAH/astım/amfizem; AHİ 15-30 uyku apnesi; fonksiyon bozmuş akciğer kistleri/anomalileri, 4+ kist hidatik, 3 cm+ tedavisiz kist, pulmoner arter aplazi/hipoplazi; fonksiyon bozan iyi huylu tümörler; 5 interkostal alanı tutan plevra kalınlaşması; nüks pnömotoraks; diyafragma paralizisi/komplikasyonlu herni; segment kaybına neden olmuş akciğer ameliyatları, fonksiyon bozmuş pectus.
C Dilimi (Tedavi Sürecinde): Göğüs hastalıklarının aktif tedavi ve nekahet dönemleri.
D Dilimi (Kesin Olamaz): 2 yıl tedaviye rağmen yayma pozitif kronik/çok ilaca dirençli TB, harap akciğer görüntüsü; ileri fonksiyon bozukluğu veya PaO₂ <70 mmHg olan kronik akciğer hastalıkları; kronik pulmoner hipertansiyon yapan kronik PTE; yaygın bronşektazi; ileri KOAH/astım; AHİ ≥30 uyku apnesi; ileri irreversibl fonksiyon bozukluğu yapmış büyük kistler/anomaliler, ameliyattan yararlanamayan kist hidatikler; kötü huylu göğüs tümörleri; ileri plevra kalınlaşması; tedavi edilemeyen pnömotoraks/kronik ampiyem; çift taraflı diyafragma paralizisi/hernisi; pnömonektomi, ileri toraks sekelleri, bronş malign tümörleri.
Sağlık Raporu Kodları: A, B, C, D Dilimi ve Fıkra Haneleri Nasıl Okunur?
Sağlık Yeteneği Yönetmeliği’nde göğüs hastalıkları, Hastalıklar Listesi’nin (EK-C) “IX. Göğüs Hastalıkları” ve “X. Göğüs Cerrahisi” başlıkları altında düzenlenmiştir. Bu bölümler altı maddeden oluşur: Madde 46 (Akciğer Kronik Hastalıkları ve Tüberküloz), Madde 47 (Obstrüktif Akciğer Hastalıkları, Bronşektazi ve Uyku Apnesi), Madde 48 (Akciğer Kistleri, Yabancı Cisimler ve Tümörler), Madde 49 (Plevra Hastalıkları ve Pnömotoraks), Madde 50 (Diyafragma Hastalıkları) ve Madde 51 (Göğüs Cerrahisi).
Rapor Kodu Okuma Örnekleri:
Madde 46 – A/3: Solunum fonksiyon bozukluğuna yol açmadan iyileşmiş akciğer/mediasten tüberkülozu → Sağlam sayılır, elenmez.
Madde 46 – B/1: Fonksiyon bozukluğu yaparak iyileşmiş akciğer TB; çok ilaca dirençli TB (kür olmuş dahi) → Elenme kararı verilir.
Madde 47 – A/1: Fonksiyon bozukluğu yapmamış bronşiyal astma, minimal bronşektazi, AHİ <15 uyku apnesi → Sağlam kabul edilir.
Madde 47 – B/2: Fonksiyon bozukluğu yapmış astım, KOAH; AHİ 15-30 uyku apnesi → Elenme kararı.
Madde 48 – D/2: Göğüs kafesi içinde primer veya sekonder kötü huylu tümörler → Kesin elenme.
Madde 49 – A/2: Tedavi edilmiş spontan pnömotorakslar → Sağlam sayılır.
Uzman Erbaş, Jandarma, Subay/Astsubay ve Sözleşmeli Er Göğüs Hastalıkları Tanı Kodları – Tüm Dilimler (A/B/C/D) Elenme Tablosu
Madde 46 – Akciğer Kronik Hastalıkları ve Tüberküloz
| Dilim/Fıkra | Hastalık / Durum | Karar | Anahtar Kelimeler |
|---|---|---|---|
| A/1 | Solunum fonksiyon bozukluğu yapmamış ve radyolojik olarak sınırlı interstisyel akciğer hastalıkları, sarkoidozis gibi kronik hastalıklar ya da etiyolojisi belli olmayan radyolojik minimal fibröz veya kalsifiye sekeller | Olabilir | sarkoidozis sınırlı, interstisyel hafif, akciğer fibrozis minimal, kalsifiye sekel |
| A/2 | Yeterli süre ve uygun tedavi sonucunda solunum fonksiyon bozukluğu yapmamış ve 6 aydan uzun süreli antikoagülan tedavi gerektirmeyen pulmoner tromboemboliler | Olabilir | pulmoner emboli iyileşmiş, PTE fonksiyon normal |
| A/3 | Solunum fonksiyon bozukluğuna yol açmadan iyileşmiş akciğer ve/veya mediasten tüberkülozu olguları | Olabilir | akciğer TB iyileşmiş, verem geçirmiş sekelsiz |
| B/1 | Solunum fonksiyon bozukluğu yaparak iyileşmiş akciğer/mediasten TB olguları; çok ilaca dirençli TB tanısı konup kür kabul edilen olgular (sekelsiz/fonksiyon bozulmamış olsa bile) | Olamaz | TB fonksiyon bozukluğu, verem sekeli, çok ilaca dirençli TB |
| B/2 | Solunum fonksiyon bozukluğu yapmış veya yaygın tutulumla/ilerleyici nitelikte olan tüberküloz dışı interstisyel akciğer hastalıkları, pnömokonyozis, sarkoidozis gibi kronik hastalıklar; fonksiyon bozukluğu yapmış veya 6 aydan uzun antikoagülan gerektiren PTE | Olamaz | sarkoidozis yaygın, pnömokonyoz, silikozis, interstisyel yaygın, PTE kronik antikoagülan |
| C | Madde 46’nın A, B ve D dilimlerindeki hastalıkların tedavi ve nekahet halleri | Beklemede | akciğer tedavi süreci, TB nekahet |
| D/1 | 2 yıllık tedaviye rağmen yayma pozitif devam eden kronik/çok ilaca dirençli akciğer/mediasten TB; TB tedavisi sonrasında ileri derece fonksiyon bozukluğu bırakarak veya en az bir akciğerde harap olmuş akciğer görüntüsü vererek iyileşmiş TB | Olamaz | kronik TB aktif, harap akciğer, destroyed lung, dirençli verem 2 yıl |
| D/2 | İleri derecede fonksiyon bozukluğu yapmış tüberküloz dışı kronik akciğer/mediasten hastalıkları ve sekelleri; kronik pulmoner hipertansiyona neden olmuş kronik PTE; PaO₂ <70 mmHg olan herhangi bir kronik akciğer hastalığı | Olamaz | kronik akciğer ileri, pulmoner hipertansiyon PTE, oksijen düşük 70 mmHg |
Madde 47 – Obstrüktif Akciğer Hastalıkları, Bronşektazi ve Uyku Apnesi
| Dilim/Fıkra | Hastalık / Durum | Karar | Anahtar Kelimeler |
|---|---|---|---|
| A/1 | Fonksiyon bozukluğu yapmamış lokalize amfizem ve kronik bronşit, amfizem, bronşiyal astma gibi obstrüktif akciğer hastalıkları; minimal bronşektazi; PAP titrasyonu sonrası AHİ 15’ten düşük uyku apnesi | Olabilir | hafif astım, KOAH hafif, amfizem lokalize, minimal bronşektazi, uyku apnesi AHİ 15 altı |
| B/1 | Toplam alanı en az sağ orta lobun medial segmenti kadar olan lokalize bronşektazi | Olamaz | bronşektazi lokalize, bronş genişlemesi orta |
| B/2 | Fonksiyon bozukluğu yapmış kronik bronşit, amfizem, bronşiyal astma gibi obstrüktif hastalıklar; AHİ 15-30 (30 hariç) uyku apnesi | Olamaz | astım fonksiyon bozuk, KOAH orta, amfizem SFT bozuk, uyku apnesi AHİ 15-30 |
| C | Madde 47’nin A, B ve D dilimlerindeki hastalıkların tedavi ve nekahet halleri | Beklemede | astım tedavi, KOAH nekahet |
| D/1 | İleri derece fonksiyon bozukluğu yapmış veya PaO₂ <70 mmHg olan yaygın bronşektazi (toplam alanı en az sağ akciğer alt lobu kadar) | Olamaz | bronşektazi yaygın, bronş genişlemesi ileri, oksijen düşük |
| D/2 | İleri derecede fonksiyon bozukluğu yapmış, klinik belirtileri de bulunan kronik obstrüktif akciğer hastalıkları; AHİ 30 ve yukarısında uyku apnesi | Olamaz | ağır KOAH, ağır astım, ağır amfizem, uyku apnesi AHİ 30 üstü |
Madde 48 – Akciğer Kistleri, Yabancı Cisimler ve Tümörler
| Dilim/Fıkra | Hastalık / Durum | Karar | Anahtar Kelimeler |
|---|---|---|---|
| A/1 | Akciğer/mediastenin klinik belirti vermeyen, fonksiyon bozukluğu yapmamış yabancı cisimleri; pnömotoraksa yol açmamış lokalize hava kistleri; azygos lob anomalisi hariç konjenital anomalileri; tam tedavi edilmiş iyi huylu tümörleri ve kist hidatikleri | Olabilir | akciğer kisti tedavili, kist hidatik ameliyatlı, iyi huylu akciğer tümörü, akciğer anomalisi |
| B/1 | Fonksiyon bozukluğu yapmış yabancı cisimler, anomaliler, hava kistleri ve kist hidatikler; fonksiyon bozmamış olsa da 4 veya daha fazla kist hidatik; pnömotoraksa yol açmış hava kistleri; ileri tetkik/tedaviyi kabul etmeyen 3 cm’den büyük kist hidatik/hava kisti; pulmoner arter aplazisi/hipoplazisi | Olamaz | akciğer kisti çoklu, kist hidatik 4+, büyük kist 3 cm, pulmoner arter aplazi |
| B/2 | Akciğer/mediastenin tıbbi ve cerrahi tedavi edilmiş ancak fonksiyon bozukluğuna neden olmuş iyi huylu tümörleri | Olamaz | akciğer tümörü iyi huylu fonksiyon bozuk |
| C | Madde 48’in A, B ve D dilimlerindeki hastalıkların tedavi ve nekahet halleri | Beklemede | akciğer kist tedavi, tümör nekahet |
| D/1 | İleri derecede irreversibl fonksiyon bozukluğu yapmış büyük hava kistleri, yabancı cisimler, konjenital anomaliler, iyi huylu tümörler; çok sayıda/çok büyük ameliyattan yararlanamayacak kist hidatikler | Olamaz | akciğer kisti büyük, inoperabl kist hidatik, akciğer anomalisi ağır |
| D/2 | Göğüs kafesi içinde primer ya da sekonder kötü huylu tümörler | Olamaz | akciğer kanseri, mediasten kanseri, kötü huylu göğüs tümörü, metastaz akciğer |
Madde 49 – Plevra Hastalıkları ve Pnömotoraks
| Dilim/Fıkra | Hastalık / Durum | Karar | Anahtar Kelimeler |
|---|---|---|---|
| A/1 | Aktif hastalık belirtisi bulunmayan kostodiafragmatik sinüs kapalılığı; fonksiyon bozmayan band ya da lokalize plevra kalınlaşmaları, fissüritler (TB etyolojili olanlar hariç) | Olabilir | plevra kalınlaşması minimal, sinüs kapalılığı, fissürit |
| A/2 | Tedavi edilmiş spontan pnömotorakslar | Olabilir | pnömotoraks tedavili, akciğer çökmesi iyileşmiş |
| A/3 | Plevra biyopsisi veya klinik/radyolojik/laboratuvar yöntemleriyle TB plörezisi tanısı konmuş olguların sekelsiz iyileşmiş veya fonksiyon bozmayan minimal sekellerle iyileşmiş TB plörezisi | Olabilir | TB plörezi iyileşmiş, akciğer zarı tüberkülozu sekelsiz |
| B/1 | Uygun ve yeterli tedaviye rağmen fonksiyon bozukluğu yapmış veya 5 interkostal alanı tutmuş plevra TB’ye bağlı plevra kalınlaşmaları | Olamaz | plevra kalınlaşması TB 5 interkostal, verem plevra fonksiyon bozuk |
| B/2 | TB dışı plevra hastalıklarına bağlı fonksiyon bozukluğu yapmış veya 5 interkostal alanı tutmuş plevra kalınlaşmaları; 6 aydan daha uzun devam eden etiyolojisi açıklanamamış plevral efüzyon | Olamaz | plevra kalınlaşması yaygın, plevral efüzyon kronik, akciğer zarı sıvısı 6 ay |
| B/3 | Tüp torakostomi hariç cerrahi tedaviye rağmen nüks eden pnömotorakslar | Olamaz | pnömotoraks nüks, akciğer çökmesi tekrarlayan |
| C | Madde 49’un A, B ve D dilimlerindeki hastalıkların tedavi ve nekahet halleri | Beklemede | plevra tedavi, pnömotoraks nekahet |
| D/1 | Etiyolojisi ne olursa olsun ileri derecede fonksiyon ve şekil bozukluğu yapmış plevra kalınlaşmaları | Olamaz | plevra kalınlaşması ileri, fibrotoraks |
| D/2 | Tıbbi ve cerrahi olarak tedavi edilemeyen pnömotorakslar ve kronik ampiyem | Olamaz | pnömotoraks tedavi edilemeyen, kronik ampiyem, göğüs iltihap kronik |
Madde 50 – Diyafragma Hastalıkları
| Dilim/Fıkra | Hastalık / Durum | Karar | Anahtar Kelimeler |
|---|---|---|---|
| A/1 | Fonksiyon bozukluğu veya komplikasyon yapmamış diyafragma yükseklikleri | Olabilir | diyafragma yüksekliği hafif |
| A/2 | Fonksiyon bozukluğu veya komplikasyon yapmamış veya cerrahi ile düzeltilmiş diyafragma hernileri | Olabilir | diyafragma fıtığı düzeltilmiş, herni ameliyatı başarılı |
| B/1 | Cerrahi veya idiyopatik olarak oluşmuş sürekli ve tek taraflı diyafragma paralizileri ile fonksiyon bozukluğu/komplikasyon yapmış diyafragma yükseklikleri | Olamaz | diyafragma felci tek taraflı, diyafragma yüksekliği komplikasyonlu |
| B/2 | Fonksiyon bozukluğu veya komplikasyon yapmış veya cerrahi ile düzeltilemeyen tek taraflı diyafragma hernileri | Olamaz | diyafragma fıtığı düzeltilemeyen, herni komplikasyonlu |
| C | Madde 50’nin A, B ve D dilimlerindeki hastalıkların tedavi ve nekahet halleri | Beklemede | diyafragma tedavi süreci |
| D/1 | Ameliyatla tedavisi imkânsız çift taraflı diyafragma yükseklikleri, paralizileri ve hernileri | Olamaz | diyafragma felci iki taraflı, bilateral herni, bilateral paralizi |
Madde 51 – Göğüs Cerrahisi
| Dilim/Fıkra | Hastalık / Durum | Karar | Anahtar Kelimeler |
|---|---|---|---|
| A/1 | Toraksta fonksiyonel bozukluk yapmamış cerrahi girişimler ve hafif derecede göğüs kafesi şekil bozuklukları | Olabilir | göğüs ameliyatı fonksiyon normal, hafif pectus |
| A/2 | Eforla nefes almaya engel olmayan bronş darlıkları | Olabilir | bronş darlığı hafif, efor nefes normal |
| B/1 | En az bir akciğer segmenti seviyesinde doku kaybına neden olmuş akciğer ameliyatları; dekortikasyon, açık drenaj ameliyatları; fonksiyon bozukluğu yapmış pectus excavatum/carinatum gibi göğüs kafesi şekil bozuklukları; fonksiyon bozmuş toraks ameliyatı sekelleri | Olamaz | akciğer segmentektomi, lobektomi, dekortikasyon, pectus fonksiyon bozuk, kunduracı göğsü, güvercin göğsü |
| B/2 | Bronşların her türlü segmenter rezeksiyonları | Olamaz | bronş rezeksiyonu, sleeve rezeksiyon |
| B/3 | Solunum fonksiyonlarını bozan veya akım-volüm eğrilerinde bulgu veren bronş darlıkları | Olamaz | bronş darlığı fonksiyon bozuk, trakeal stenoz |
| C | Madde 51’in A, B ve D dilimlerindeki hastalıkların tedavi ve nekahet halleri | Beklemede | toraks cerrahisi nekahet |
| D/1 | Akciğer fonksiyonlarını ileri derecede bozmuş her türlü toraks ameliyatlarının sekelleri ve pnömonektomiler; çok ileri derecede göğüs kafesi şekil bozuklukları | Olamaz | pnömonektomi, akciğer çıkarılması, toraks sekel ileri, pectus ağır |
| D/2 | Bronşların her türlü malign tümörleri; tıbbi/cerrahi tedavisi mümkün olmayan veya ileri fonksiyon bozukluğu yapmış iyi huylu tümörleri, travmatik veya kronik hastalıkları veya sekelleri | Olamaz | bronş kanseri, bronş tümörü kötü huylu, bronş hastalığı ileri |
Tablo istatistikleri: Madde 46–51 kapsamında toplam 43 fıkra bulunmaktadır. Bunların 12’si A dilimi (Olabilir), 25’i B ve D dilimi (Olamaz), 6’sı C dilimi (Beklemede) olarak sınıflandırılmıştır.
Astım – Detaylı Değerlendirme Kriterleri
Astım, göğüs hastalıkları branşında en sık itiraz edilen tanılardan biridir. Yönetmelik, astımı solunum fonksiyon testine (spirometri) göre derecelendirmektedir:
A/1 – Sağlam sayılır: Fonksiyon bozukluğu yapmamış bronşiyal astma. Spirometri değerleri normal sınırlarda olan, tedaviyle kontrol altına alınmış hafif astım olguları bu kapsamdadır.
B/2 – Elenme: Fonksiyon bozukluğu yapmış bronşiyal astma. Spirometride obstrüktif patern gösteren olgular B diliminde değerlendirilir.
D/2 – Kesin elenme: İleri derecede fonksiyon bozukluğu yapmış, klinik belirtileri de bulunan kronik obstrüktif hastalıklar.
Önemli not: Yönetmelik, spirometri testinde hastanın tam uyum sağlaması ve testin optimal şartlarda yapılmasını şart koşmaktadır. Hastanın teste tam uyum sağlayamadığı ve sonuçların klinik/radyolojik bulgularla uyumsuz olduğu değerlendirildiğinde A dilimine göre işlem yapılabilir. Bu düzenleme, astım itirazlarında en güçlü hukuki dayanağı oluşturmaktadır.
Uyku Apnesi – Apne-Hipopne İndeksi (AHİ) Sınırları
Uyku apne sendromu, PAP titrasyonu sonrası apne-hipopne indeksine (AHİ) göre değerlendirilir:
AHİ < 15 (A dilimi): Sağlam sayılır, engel teşkil etmez.
AHİ 15-30 arası (B dilimi): Elenme sebebidir.
AHİ ≥ 30 (D dilimi): Kesin elenme sebebidir.
Meslek Gruplarına Göre Göğüs Hastalıkları Şartları ve Değerlendirme
Uzman Erbaş ve Sözleşmeli Er Adayları
Uzman erbaş ve sözleşmeli er adaylarında göğüs hastalıkları muayenesi rutin olarak yapılır. Madde 46–51 kapsamındaki tüm B ve D dilimi tanıları mutlak elenme sebebidir. A dilimindeki bulgular (fonksiyon bozmayan astım, sekelsiz TB, tedavili pnömotoraks, minimal bronşektazi, AHİ <15 uyku apnesi vb.) kabul edilir. Özellikle astım tanısı ve spirometri sonuçları en sık itiraz konusu olan durumlar arasındadır.
Subay ve Astsubay Adayları
Subay ve astsubay adaylarında göğüs hastalıkları değerlendirmesi aynı maddeler kapsamında yapılır. Askeri okul eğitiminin fiziksel gereklilikleri nedeniyle spirometri testine özel önem verilir. Yönetmelik, spirometri testine tam uyum sağlanamayan ve sonuçların klinik/radyolojik bulgularla uyumsuz olduğu durumlarda A dilimine göre işlem yapılabilmesine olanak tanımaktadır.
Jandarma Uzman Erbaş Adayları
Jandarma uzman erbaş adaylarında göğüs hastalıkları değerlendirmesi genel uzman erbaş adayları ile paralel yürütülür. Aynı madde ve dilim kuralları geçerlidir.
Göğüs Hastalıkları Nedeniyle “Uzman Erbaş Olamaz” Raporuna İtiraz ve İptal Davası
Uzman erbaş adayı olarak göğüs hastalıkları branşından elenme kararı aldıysanız, şu adımları takip edebilirsiniz:
1. İdari İtiraz: Sağlık kurulu raporunun tebliğinden itibaren üst sağlık kuruluna itiraz edebilirsiniz. Göğüs hastalıkları itirazlarında bağımsız bir göğüs hastalıkları uzmanından alınan güncel spirometri, akciğer grafisi/BT ve gerekirse polisomnografi raporu büyük önem taşır.
2. İptal Davası: İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 7. maddesi gereğince, raporun tebliğinden itibaren 60 gün içinde idare mahkemesinde iptal davası açabilirsiniz.
3. Yürütmenin Durdurulması: Dava ile birlikte yürütmenin durdurulması talep edilebilir.
Göğüs Hastalıkları Nedeniyle “Sözleşmeli Er Olamaz” Raporuna İtiraz ve İptal Davası
Sözleşmeli er adayı olarak göğüs hastalıkları branşından elendiyseniz, 60 gün içinde idare mahkemesinde iptal davası açabilirsiniz. Fonksiyon bozukluğu yapmayan astım, sekelsiz iyileşmiş TB veya tedavili pnömotoraks gibi A diliminde sağlam sayılan durumlar nedeniyle elenme kararı verilmişse iptal davası açma şansınız oldukça yüksektir.
Göğüs Hastalıkları Nedeniyle “Subay/Astsubay Olamaz” Raporuna İtiraz ve İptal Davası
Subay veya astsubay adayı olarak göğüs hastalıkları branşından elendiyseniz, 60 gün içinde idare mahkemesinde iptal davası açma hakkınız bulunmaktadır. Spirometri testine uyum sorunu nedeniyle hatalı sonuç elde edilmiş ve bu sonuca dayalı olarak elenme kararı verilmişse, yönetmeliğin spirometri uyum istisnası en güçlü hukuki dayanağınızdır.
Adayların Lehine Sonuçlanan Emsal Kararlar
📋 Emsal 1 – Astım Spirometri Uyumsuzluğu
Astım tanısıyla elenen uzman erbaş adayı, spirometri testinin optimal şartlarda yapılmadığını ve sonuçların klinik bulgularla uyumsuz olduğunu ileri sürmüştür. Üniversite hastanesinde tekrarlanan spirometride normal değerler elde edilmiş, bilirkişi raporu ile A/1 diliminde değerlendirilmesi gerektiği tespit edilmiştir. Mahkeme elenme işlemini iptal etmiştir.
📋 Emsal 2 – Akciğer Tüberkülozu İyileşmiş
Çocukluk döneminde akciğer TB tedavisi gören sözleşmeli er adayı, tedavinin tamamlandığını, solunum fonksiyonlarının normal olduğunu ve radyolojik sekelin minimal kalsifiye nitelikte olduğunu belgelemiştir. Mahkeme, A/3 dilimi kapsamında sağlam sayılması gerektiğine karar vermiştir.
📋 Emsal 3 – Spontan Pnömotoraks Tedavi Edilmiş
Spontan pnömotoraks öyküsü nedeniyle elenen aday, tüp torakostomi ile başarıyla tedavi edildiğini, nüks olmadığını ve akciğer fonksiyonlarının normal olduğunu belgelemiştir. Mahkeme, A/2 dilimi kapsamında sağlam sayılması gerektiğine hükmetmiştir.
📋 Emsal 4 – Minimal Plevra Kalınlaşması
Akciğer grafisinde plevra kalınlaşması tespit edilen aday, kalınlaşmanın lokalize/band şeklinde olduğunu, aktif hastalık belirtisi bulunmadığını ve fonksiyon bozukluğu yapmadığını toraks BT ve spirometri ile kanıtlamıştır. Mahkeme, A/1 dilimi kapsamında değerlendirilmesi gerektiğine karar vermiştir.
📋 Emsal 5 – Sarkoidozis Sınırlı Form
Sarkoidozis tanısıyla elenen subay adayı, hastalığın radyolojik olarak sınırlı olduğunu, solunum fonksiyon bozukluğu yapmadığını ve yaygın tutulum veya ilerleyici nitelik göstermediğini kanıtlamıştır. Bilirkişi raporu ile A/1 diliminde değerlendirilmesi gerektiği tespit edilmiştir.
📋 Emsal 6 – Kist Hidatik Ameliyatlı
Akciğerde kist hidatik ameliyatı geçiren aday, kistin tamamen çıkarıldığını, nüks olmadığını ve fonksiyon bozukluğu bulunmadığını postoperatif BT ve spirometri ile kanıtlamıştır. Mahkeme, A/1 diliminde sağlam sayılması gerektiğine hükmetmiştir.
📋 Emsal 7 – Bronşektazi Minimal
Toraks BT’de bronşektazi tespit edilen aday, bronşektazinin minimal düzeyde olduğunu ve solunum fonksiyonlarını bozmadığını detaylı spirometri raporu ile kanıtlamıştır. Mahkeme, A/1 dilimi kapsamında değerlendirilmesi gerektiğine karar vermiştir.
📋 Emsal 8 – Uyku Apnesi AHİ Sınır Değer
Uyku apne sendromu tanısıyla elenen aday, PAP titrasyonu sonrası AHİ değerinin 15’in altında olduğunu polisomnografi raporu ile kanıtlamıştır. Mahkeme, A/1 dilimi kapsamında sağlam sayılması gerektiğine hükmetmiştir.
📋 Emsal 9 – Pulmoner Tromboemboli İyileşmiş
Pulmoner emboli öyküsü nedeniyle elenen aday, tedavinin tamamlandığını, fonksiyon bozukluğu kalmadığını ve 6 aydan uzun antikoagülan tedavi gerekmediğini belgelemiştir. Mahkeme, A/2 dilimi kapsamında sağlam sayılması gerektiğine karar vermiştir.
📋 Emsal 10 – Diyafragma Hernisi Düzeltilmiş
Diyafragma hernisi ameliyatı geçiren jandarma uzman erbaş adayı, herninin cerrahi ile başarıyla düzeltildiğini ve fonksiyon bozukluğu/komplikasyon bulunmadığını belgelemiştir. Mahkeme, Madde 50-A/2 kapsamında sağlam sayılması gerektiğine hükmetmiştir.
📋 Emsal 11 – Hafif Pectus Excavatum
Pectus excavatum (kunduracı göğsü) tespit edilen aday, şekil bozukluğunun hafif derecede olduğunu ve fonksiyon bozukluğu yapmadığını spirometri raporu ile kanıtlamıştır. Mahkeme, Madde 51-A/1 kapsamında sağlam sayılması gerektiğine karar vermiştir.
📋 Emsal 12 – TB Plörezisi Sekelsiz İyileşmiş
Tüberküloz plörezisi öyküsü nedeniyle elenen aday, tedavinin tamamlandığını, minimal kostodiafragmatik sinüs kapalılığı dışında sekel kalmadığını ve solunum fonksiyonlarının normal olduğunu belgelemiştir. Mahkeme, Madde 49-A/3 kapsamında sağlam sayılması gerektiğine hükmetmiştir.
Göğüs Hastalıkları Nedeniyle Olumsuz Sağlık Kurulu Raporuna İtiraz Dilekçesi Örneği
DAVACI: [Ad Soyad] – [TC Kimlik No] – [Adres]
DAVALI: Milli Savunma Bakanlığı / Jandarma Genel Komutanlığı / İçişleri Bakanlığı
DAVA KONUSU: ../../2026 tarihli sağlık kurulu raporu ile göğüs hastalıkları branşından “Uzman Erbaş Olamaz / Sözleşmeli Er Olamaz / Subay Olamaz / Astsubay Olamaz” şeklinde verilen kararın ve bu rapora dayalı elenme işleminin iptali ile yürütmenin durdurulması talebidir.
TEBLİĞ TARİHİ: ../../2026
AÇIKLAMALAR:
1. Müvekkil, [ilgili kuvvet komutanlığı/jandarma] bünyesinde açılan [uzman erbaş/sözleşmeli er/subay/astsubay] alım sürecine başvurmuş ve sınav/mülakat aşamalarını başarıyla geçmiştir.
2. Sağlık kurulu muayenesinde göğüs hastalıkları branşında yapılan değerlendirmede, Sağlık Yeteneği Yönetmeliği Hastalıklar Listesi Madde [46/47/48/49/50/51], [A/B/C/D] dilimi, [fıkra] numaralı fıkra kapsamında [tanı adı: astım/KOAH/tüberküloz/pnömotoraks/bronşektazi/uyku apnesi/akciğer kisti/plevra kalınlaşması/diyafragma hernisi/pectus/diğer] gerekçesiyle olumsuz rapor düzenlenmiştir.
3. Ancak müvekkilin mevcut solunum sistemi durumu, yönetmeliğin öngördüğü ilgili dilim kapsamında [değerlendirilmemesi / A diliminde değerlendirilmesi] gerekmektedir. Şöyle ki; [somut tıbbi gerekçe: spirometri değerleri normal / fonksiyon bozukluğu yok / TB sekelsiz iyileşmiş / pnömotoraks nüks yok / AHİ 15 altı / kist ameliyatı başarılı / spirometri testine uyum sorunu vb.].
4. Ekte sunulan [üniversite hastanesi / eğitim araştırma hastanesi] göğüs hastalıkları bölümünden alınan güncel spirometri (SFT), akciğer grafisi, toraks BT [ve/veya polisomnografi / arter kan gazı / bronkoprovokasyon testi] raporlarında, müvekkilin [somut bulgu] olduğu açıkça belirtilmektedir.
5. İdarenin tesis ettiği elenme işlemi, Sağlık Yeteneği Yönetmeliği’nin ilgili hükümlerine aykırı olup hukuka aykırıdır.
HUKUKİ NEDENLER: 2577 sayılı İYUK, Sağlık Yeteneği Yönetmeliği, Anayasa md. 70
DELİLLER: Sağlık kurulu raporu, göğüs hastalıkları uzman raporu, spirometri (SFT), akciğer grafisi, toraks BT, polisomnografi, arter kan gazı, bilirkişi incelemesi
SONUÇ VE TALEP: Dava konusu elenme işleminin yürütmesinin durdurulmasına ve iptaline karar verilmesini saygıyla arz ve talep ederim. ../../2026
Davacı: [Ad Soyad – İmza]
Bize Başvururken Hazırlamanız Gereken Belgeler
1. Sağlık kurulu raporu (olumsuz karar belgesi) – aslı veya onaylı sureti
2. Elenme tebligatı veya bildirim yazısı (60 günlük süre bu belge ile başlar)
3. Başvuru belgeleri (sınav sonuç belgesi, mülakat tutanağı vb.)
4. Göğüs hastalıkları uzman raporu (üniversite/eğitim araştırma hastanesi göğüs hastalıkları bölümünden güncel muayene raporu)
5. Spirometri (SFT) raporu – solunum fonksiyonlarını gösteren en kritik belge
6. PA akciğer grafisi ve/veya toraks BT raporu – radyolojik değerlendirme için
7. Polisomnografi raporu – uyku apnesi itirazlarında (AHİ değeri gösteren)
8. Arter kan gazı analizi – ileri fonksiyon bozukluğu değerlendirmelerinde (PaO₂ ölçümü)
9. Bronkoprovokasyon testi – astım itirazlarında (bronş duyarlılığı değerlendirmesi)
10. Varsa eski tıbbi kayıtlar (TB tedavi raporu, verem savaş dispanseri raporu, eski hastane raporları)
11. Nüfus cüzdanı fotokopisi ve iletişim bilgileri
Göğüs Hastalıklarından Elenme: İptal Davası Süreci Özet
Adım 1 – Rapor Tebliği: Sağlık kurulu raporunun tebliğ edilmesi ile 60 günlük dava açma süresi başlar.
Adım 2 – Uzman Görüşü: Göğüs hastalıkları uzmanından bağımsız muayene raporu alın. Spirometri, toraks BT ve gerekli diğer tetkikleri yaptırın.
Adım 3 – Hukuki Değerlendirme: Askeri sağlık hukuku alanında uzman bir avukata danışın.
Adım 4 – Dava Açılması: İdare mahkemesinde iptal davası açılır. Yürütmenin durdurulması talep edilir.
Adım 5 – Bilirkişi İncelemesi: Mahkeme genellikle üniversite hastanesi göğüs hastalıkları anabilim dalından bilirkişi heyeti görevlendirir.
Adım 6 – Karar: Lehte karar halinde elenme işlemi iptal edilir.
Göğüs Hastalıkları Branşından mı Elendiniz?
Astım, KOAH, tüberküloz, pnömotoraks, bronşektazi, uyku apnesi, akciğer kisti veya herhangi bir solunum sistemi bulgusu nedeniyle elendiyseniz, süreniz dolmadan profesyonel hukuki destek alın.
Sıkça Sorulan Sorular (SSS)
Astım kesin elenme sebebi midir?
Spirometri (SFT) sonucu hatalıysa ne yapabilirim?
Akciğer tüberkülozu (verem) geçirdim, askere alınır mıyım?
Pnömotoraks (akciğer çökmesi) geçirdim, engel midir?
Uyku apnesi askere engel midir?
Bronşektazi askere engel midir?
KOAH (kronik bronşit/amfizem) askere engel midir?
Akciğer kist hidatik ameliyatı geçirdim, engel midir?
Akciğer zarı kalınlaşması (plevra kalınlaşması) engel midir?
Sarkoidozis askere engel midir?
Kunduracı göğsü (pectus excavatum) askere engel midir?
Pulmoner emboli (akciğer pıhtısı) geçirdim, engel midir?
Diyafragma hernisi askere engel midir?
Akciğer ameliyatı geçirdim, askere alınır mıyım?
Göğüs hastalıkları raporuna itiraz süresi ne kadardır?
Bilirkişi raporu göğüs hastalıkları davalarında nasıl hazırlanır?
Göğüs hastalıkları muayenesinde hangi tetkikler yapılır?
Yasal Uyarı: Bu makale genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmış olup hukuki danışmanlık niteliği taşımaz. Her somut olay kendine özgü koşullar içerir; elenme kararına itiraz veya iptal davası sürecinde mutlaka alanında uzman bir avukattan profesyonel destek alınız. Makale içeriği 2026 yılı itibarıyla yürürlükteki Sağlık Yeteneği Yönetmeliği esas alınarak hazırlanmıştır; yönetmelik değişikliklerini takip ediniz.
